Dr. Halit Rıza Ünal, Karakoçan ve çevresinde adı saygıyla anılan, bölgenin en önemli hekimlerinden biriydi.

Dr. Halit Rıza Ünal

Dr. Halit Rıza Ünal, Karakoçan ve çevresinde adı saygıyla anılan, bölgenin en önemli hekimlerinden biriydi. Palu nüfus kayıtlarına göre 1927 yılında Tunceli’nin Peri bölgesinde doğmuştur. Ancak Kiğı ilçesinin Temran Köyü karşısındaki Tumik Mezrası ile de bağı olduğu bilinmektedir. O dönemde bölgenin idari yapısı nedeniyle Peri ve Tunceli isimleri birlikte kullanılabilmekteydi.

Ankara Tıp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra Bingöl Verem Dispanseri’nde dahiliye uzmanı olarak görev yaptı. Meslek hayatı boyunca yalnızca Bingöl’de değil, Karakoçan, Kiğı, Yayladere ve Peri Vadisi’nin birçok köyünde binlerce hastaya şifa dağıttı.

Siyasi yaşamında da önemli görevler üstlenen Dr. Halit Rıza Ünal, 1961–1965 yılları arasında Yeni Türkiye Partisi’nden (YTP) Bingöl Milletvekili seçildi ve 13. Dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde dört yıl milletvekilliği yaptı. Daha sonra Adalet Partisi’ne katılarak siyasi çalışmalarını sürdürdü.

Doktorluk görevini yürüttüğü yıllarda haftanın belirli günlerinde Karakoçan’a gelir, burada hastalarını muayene ederdi. Daha sonraki yıllarda Peri Vadisi’nde bulunan Deliktaş Köyü’nü de hizmet ağına ekledi. Belirli zamanlarda burada muayene yaparak Kiğı, Yayladere, Peri Nehri çevresi, Nazımiye, Mazgirt ve civar köylerden gelen hastalara sağlık hizmeti sundu.

O yıllarda ulaşım imkânları son derece sınırlıydı. Köy yolları büyük ölçüde topraktı ve motorlu araç sayısı çok azdı. Telefon ve haberleşme imkânları ise neredeyse hiç yoktu. Acil hastalar çoğu zaman at, katır, eşek veya merkep sırtında doktora ulaştırılır; kış aylarında ise kızaklarla taşınırlardı. Bütün bu zorluklara rağmen Dr. Halit Rıza Ünal, hastalarını büyük bir özveriyle kabul eder ve tedavi etmeye çalışırdı.

Bugünkü modern laboratuvar olanakları, gelişmiş görüntüleme cihazları ve tıbbi teknolojiler bulunmamasına rağmen, yılların verdiği bilgi ve tecrübe sayesinde hastalarına isabetli teşhisler koyabilirdi. Çoğu zaman kan tahlili veya ileri tetkiklere ihtiyaç duymadan, hastanın genel görünümünü, yüz rengini ve şikâyetlerini değerlendirerek doğru teşhise ulaşmasıyla tanınırdı. Bölge halkı arasında bu yönüyle büyük bir güven kazanmıştı.

Karakoçan’da Danış Palas Oteli’nin bitişiğinde muayenehanesi bulunuyordu. Yakınında ise Ünal Eczanesi hizmet veriyordu. Eczanede, uzun boylu ve iri yapılı Mehmet Koçetli görev yapıyordu. Kendisi eczanenin ortağı mıydı yoksa çalışanı mıydı, bugün kesin olarak bilinmemektedir.

Dr. Halit Rıza Ünal hastalarına gerekli ilaçları yazar, ilk müdahaleler ise yanında çalışan sağlık görevlileri tarafından yapılırdı. Kulundereli merhum Ramazan Kahraman uzun yıllar kendisinin yanında görev yaptı. O dönemde enjeksiyonlar çoğunlukla sağlık ocaklarında görev yapan ebe ve hemşireler ya da askerlikte sıhhiyecilik eğitimi almış kişiler tarafından uygulanırdı. Her ne kadar yasal açıdan sakıncalı olsa da, köylerde sağlık personelinin yetersizliği nedeniyle askerlikte sıhhiyecilik yapmış kişiler gönüllü olarak hastalara yardımcı olurlardı.

Dr. Halit Bey’in yanında sağlık sorunları bulunan bir oğlu da vardı. Babasına yardımcı olur, hastalarla ilgilenirdi. Bazı hastalar onun da enjeksiyon yapabildiğini ifade etmektedir. Ancak bu konuda kesin bilgi bulunmamaktadır.

Bölge halkının kendisi hakkında zaman zaman dile getirdiği bazı eleştiriler de vardı. Bunların başında muayene ücretlerinin yüksek olduğu düşüncesi geliyordu. O yıllarda halkın ekonomik şartları oldukça zayıf olduğu için bu durum sıkça konuşulurdu.

İkinci olarak, hastalarını kontrol amacıyla tekrar muayeneye çağırması bazı kişiler tarafından gereksiz görülürdü. Oysa bu uygulama tıbben son derece doğal ve gerekliydi.

Bir diğer eleştiri ise çok sayıda ilaç yazmasıydı. Halk bunu zaman zaman gereksiz veya masraflı buluyordu. Ancak Karakoçan’da alternatif sağlık hizmetlerinin bulunmaması nedeniyle insanlar büyük ölçüde ona başvurmak zorundaydı.

Dr. Halit Rıza Ünal, tedavi edebileceği hastaları kendi imkânlarıyla tedavi eder, cerrahi müdahale gerektiren veya ağır vakaları ise Elazığ’daki hastanelere sevk ederdi. Bölge halkı onun teşhislerine büyük güven duyar, hatta yalnızca onun muayenesinden geçebilmek için Bingöl’e kadar giderdi.

Uzun yıllar boyunca Bingöl, Karakoçan ve çevresindeki geniş bölgede hizmet veren Dr. Halit Rıza Ünal, dönemin dikkat çeken Chevrolet marka otomobiliyle de tanınırdı. Karizmatik kişiliği, mesleğine olan bağlılığı ve hastalarına verdiği güven sayesinde bölgenin unutulmaz doktorları arasında yer aldı.

Hayatını insan sağlığına adayan Dr. Halit Rıza Ünal, 1996 yılında Hakk’ın rahmetine kavuşmuştur. Kendisine Cenab-ı Allah’tan rahmet diliyor, saygı ve minnetle anıyoruz.

Not: Dr. Halit Rıza Ünal hakkında daha fazla bilgi, belge veya hatırası bulunan kişilerin katkıları büyük önem taşımaktadır. Bu değerli hekimin hayatını gelecek nesillere doğru şekilde aktarabilmek adına yapılacak her katkı, tarihimize ve insanlığa karşı önemli bir sorumluluktur.

Kaynak: Karakoçan Nostalji Sayfası – Güneş Efendi (düzenlenerek hazırlanmıştır).