Efendi Güneş

Çobur Köyü, geçmişte hem nüfus bakımından kalabalık hem de yüzölçümü bakımından bölgenin büyük köylerinden biriydi.
O yıllarda aileler çok çocuk sahibiydi. Beş çocuk neredeyse en az sayılır, on iki-on üç çocuklu ailelere de sıkça rastlanırdı. Bütün coğrafyada benzer bir hayat hüküm sürüyordu.
Yokluk vardı…
Fakirlik vardı…
Zaman zaman büyük sıkıntılar yaşanıyordu.
Fakat insanların rızık endişesi bugünkü kadar ağır değildi. Çünkü güçlü bir inançları, bitmeyen bir çalışma azimleri ve alın terine duydukları güven vardı.
Kara saban toprağı yararken umut da filizlenirdi.
Buğdayını, arpasını eker; emeğinin karşılığını Allah’tan beklerdi insanlar.
Tevekkül hayatın en büyük dayanağıydı.
Belki yoksuldular ama umutları tükenmemişti. Yaşama sevinçleri, çalışma aşkları ve geleceğe dair inançları her zaman vardı.

İşte o dönemin unutulmaz simalarından biri de Zülfü Emi idi.
Uzun yıllar Çobur Köyü’nde bakkallık yaptı.
Okuma yazması olmamasına rağmen yaklaşık kırk yıl boyunca bu mesleği büyük bir başarıyla sürdürdü.
Hicrî 1313 yılında doğduğu anlatılır.
Yaklaşık yüz beş yıllık uzun bir ömür yaşadı.
Çocuk yaşlarda geçirdiği bir hastalık nedeniyle bir gözünü kaybetmişti.
Ancak bu eksiklik, onun hayata olan bağlılığını ve çalışma azmini hiçbir zaman azaltmadı.

Köydeki küçük bakkalı, yalnızca bir alışveriş yeri değil; aynı zamanda insanların buluştuğu, dertleştiği ve ihtiyaçlarını karşıladığı önemli bir mekândı.
Raflarında en çok çay ve şeker bulunurdu.
Aspirin ve Gripin ise hiç eksik olmazdı.
O yıllarda köylerde gaz lambaları kullanıldığı için yedi ve on dört numaralı lamba camları ile lamba fitilleri en çok satılan ihtiyaçlar arasındaydı.
Bunun yanında iplik, boncuk, mercan, pullu yazmalar ve genç kızların çeyizlerinde kullandıkları çeşitli el işi malzemeleri de dükkânında bulunurdu.
Kış aylarında elma, portakal ve mandalina getirirdi.
Hastalar için en kıymetli yiyecekler bunlardı.
Bisküvi, kuru üzüm ve benzeri kuru gıdalar da eksik olmazdı.
Tütün ve çeşitli sigaralar ise köylünün temel ihtiyaçları arasında yer alıyordu.

Köylüler çoğu zaman veresiye alışveriş yapardı.
İlginç olan ise Zülfü Emi’nin borçları çoğu zaman bir yere yazmamasıydı.
Kimseye:
“Borçlusun.”
demezdi.
Ama hiçbir borcu da unutmazdı.
Hafızası öylesine güçlüydü ki, yıllar sonra bile kimin ne aldığını hatırlardı.
Bu yönüyle köy halkının güvenini kazanmıştı.

Onun küçük bakkalına yalnızca Çobur Köylüleri değil; Beydere, Musyan ve zaman zaman Dolan Mezrası’ndan gelen insanlar da alışveriş yapardı.
Karakoçan’daki toptancı Bedri Kurt, onun yıllarca değişmeyen esnaf dostlarından biriydi.
Bazen Karakoçan’dan aldığı malları sırtına yükleyerek sekiz kilometrelik yolu yürüyüp köye getirdiği olurdu.
Üstelik çok hızlı yürürdü.
Yanında yürümeye çalışan birçok kişi onun temposuna ayak uyduramazdı.
Hayatı boyunca doktora gitmediği söylenirdi.
Sağlam bünyesi ve çalışkanlığıyla adeta bir ömür rekoru kırmıştı.

Yaklaşık sekiz çocuk babasıydı.
Çocuklarından biri de halk arasında “Pilot Yusuf” lakabıyla tanınan Yusuf Aktaş idi.
Uzun yıllar dolmuş şoförlüğü yaptı.
Çan, Karakoçan, Yayladere ve çevre köylere yolcu taşırdı.
Halk arasında ona neden “Pilot” dendiğini herkes bilirdi.
Nerede bir yolcu varsa, Yusuf oradaydı.
Mesleğini büyük bir sevgiyle yapardı.
Yolcularına sadece şoförlük etmez, onların eşyalarını taşır, yaşlılara yardımcı olur, kendisini adeta müşterilerinin hizmetkârı gibi görürdü.
Ne yazık ki geçirdiği elim bir trafik kazası sonucu genç yaşta hayatını kaybetti.
Allah rahmet eylesin.

Zülfü Emi ise ömrünün sonuna kadar bakkalını açık tuttu.
İleri yaşına rağmen hafızasını hiç kaybetmedi.
Hayata dirençle tutundu.
Çalışmayı hiçbir zaman bırakmadı.
Evimiz camiye kırk metre kadar uzaklıktaydı.
Merhum babam vakit namazlarını mutlaka camide kılardı.
Bir gün şöyle dediğini çok iyi hatırlıyorum:
“Sabah namazında daha Zülfü Bakkal’ın önüne geçemedim. O hep benden önce camiye gelir. Eğer eksik bir iş varsa onu tamamlar, sonra imamı ve cemaati beklerdi.”
Bu söz, onun ibadetine verdiği önemi ve disiplinli hayatını anlatmaya yeterdi.

Zülfü Emi, sadece bir bakkal değildi.
O; çalışkanlığı, dürüstlüğü, yardımseverliği ve insan sevgisiyle köyün hafızasına kazınmış örnek bir insandı.
Gecenin hangi saatinde kapısı çalınırsa çalınsın, hiç üşenmeden kalkar, ihtiyacı olan kişiye yardım ederdi.
Bunu yıllarca hiçbir karşılık beklemeden sürdürdü.
Hayatını, köyüne ve insanlara hizmet ederek geçirdi.
2017 yılında aramızdan ayrıldı.
Geride ise unutulmayacak güzel hatıralar bıraktı.
O, Çobur’un koca bir çınarıydı.
Böylesine değerli insanlar, yalnızca kendi ailelerinin değil; yaşadıkları toplumun da ortak hafızasıdır.
Her biri başlı başına bir romana sığacak kadar zengin hayat hikâyelerine sahipti.
Onların yaşanmışlıkları bugün bizlere yol gösteren birer ışık olmaya devam etmektedir.
Merhum Zülfü Emi’ye Cenab-ı Allah’tan rahmet, mekânının cennet olmasını niyaz ediyor; ebediyete irtihal etmiş bütün büyüklerimizi de rahmet ve minnetle yâd ediyorum.
GÜNEŞ EFENDİ

Bir zamanlar toprak damlı evlerin vazgeçilmez araçlarından biri Loğ, Kürtçe adıyla Lök idi.

Bugün artık pek az rastlanan bu geleneksel araç, geçmişte köy hayatının en önemli yapı unsurlarından biri olarak kullanılırdı.

Loğ’un yapımında kullanılan özel taşlar, maharetli ustalar tarafından özenle yontularak bugünkü şekline getirilirdi. Böylece hem sağlam hem de uzun yıllar kullanılabilecek dayanıklı bir araç ortaya çıkardı.

---

Toprak damlı evlerde özellikle yağmurlu günlerden sonra, kışın yağan karların erimesiyle birlikte damın üzerindeki toprak gevşerdi.

Bu gevşeyen toprağın yeniden sıkıştırılması gerekiyordu.

İşte tam bu noktada Loğ devreye girerdi.

Loğ ile damın üzerindeki toprak defalarca bastırılır, adeta dövülerek sıkıştırılırdı.

Böylece çatlaklar kapanır, suyun damdan içeri sızması büyük ölçüde önlenirdi.

Evlerin yanı sıra ahırlar, samanlıklar ve diğer toprak damlı yapılar da aynı yöntemle korunurdu.

---

Bazen damın üzerine ince saman serpilirdi.

Saman, toprağın daha iyi kaynaşmasını sağlar, oluşabilecek yarık ve çatlakların kapanmasına yardımcı olurdu.

Dam yapımında da her toprak kullanılmazdı.

Yağmura, kara ve soğuğa dayanıklı, suyu daha az geçiren özel topraklar tercih edilirdi.

İyi yapılmış bir dam, yıllarca güvenle kullanılabilirdi.

---

Fotoğrafta görülen Loğ, V şeklindeki demir kol sayesinde tek kişi tarafından kullanılabildiği gibi, tamamen ahşaptan yapılan ve iki kişi tarafından çekilen Loğ çeşitleri de vardı.

Her köyün ustası, kendi bilgi ve tecrübesine göre farklı Loğlar yapardı.

---

Bugün Loğ artık tarihe karışmaya yüz tutmuş bir kültür mirasıdır.

Betonarme yapıların yaygınlaşması, kiremit, sac, zift ve beton çatılarının kullanılmaya başlanmasıyla birlikte Loğ da günlük hayattan çekilmiş; geçmişi hatırlatan kıymetli bir hatıra ve adeta antika bir eser hâline gelmiştir.

Bir zamanlar Karakoçan’da ve çevre köylerde pek çok evin damında Loğ görmek mümkündü.

Çünkü o yıllarda toprak damlı evler hayatın doğal bir parçasıydı.

---

Loğ yalnızca bir yapı aracı değildi.

Aynı zamanda köy gençleri arasında güç denemelerinin de simgesiydi.

Farklı ağırlıklarda yapılan Loğları kaldırmak kolay değildi.

Gençler zaman zaman bunları kaldırarak güçlerini sınar, kendi aralarında yarışırlardı.

Her ne kadar bu yarışmalar tehlikeli olsa da, o günlerde kimse bunun üzerinde fazla durmazdı.

---

Yağmur başladığında köylerde ilginç bir manzara yaşanırdı.

Bir anda evlerin damları insanlarla dolardı.

Kimi kendi evinin damını, kimi ahırını, kimi samanlığını Loğlamaya başlardı.

Kadınlar, erkekler, gençler ve yaşlılar hep birlikte çalışır; adeta bütün köy seferber olurdu.

Çünkü herkesin ilk düşüncesi damın akmasını önlemekti.

Damdan sızan su yalnızca rahatsızlık vermiyor; ev eşyalarına, samanlara, otlara ve tahıllara da zarar veriyordu.

Bu yüzden Loğlamak, köy hayatının vazgeçilmez işlerinden biri sayılırdı.

---

Bugün bütün bunlar geçmişte kalmış gibi görünse de, Loğ yalnızca bir taş parçası değildir.

O; emekle yoğrulan bir hayatın, imece kültürünün, dayanışmanın ve alın terinin sessiz şahididir.

Geçmişin zahmetli ama samimi yaşamını, köy insanının çalışkanlığını ve tabiatla kurduğu güçlü bağı anlatan önemli bir kültür mirasıdır.

Bu değerleri hatırlamak ve gelecek nesillere aktarmak, geçmişimize duyduğumuz vefanın en güzel göstergelerinden biridir.

GÜNEŞ EFENDİ

Bu yazıda yer alan bazı bilgiler, dönemi yaşamış kişilerin anlatımları, yörede aktarılan rivayetler ve çeşitli yayınlarda yer alan iddialara dayanmaktadır. Tartışmalı tarihî olaylarla ilgili değerlendirmeler kesin hüküm olarak değil, dönemin anlatıları ve iddiaları çerçevesinde ele alınmalıdır.

Karakoçan’da uzun yıllar yaşamış, hakkında çok konuşulan fakat hayatının birçok yönü tam olarak aydınlatılamamış isimlerden biri de Ali Yıldırım’dır.

Aslen Dersimli olduğu, Mazgirt yöresinden geldiği söylenmektedir.

Karakoçan halkı onu daha çok dava vekili olarak tanırdı.

Evi, Kiğı yolu ile liseye giden paralel yol arasında, Kent Oteli’nin yaklaşık yirmi metre karşısında bulunuyordu.

Kesme taşlardan yapılmış, geniş bahçeli ve dönemin dikkat çeken evlerinden biriydi.

Bir oğlu ve birkaç kızı vardı.

---

1970’li yıllar, Türkiye’nin siyasi ve toplumsal açıdan en sancılı dönemlerinden biriydi.

Sağ ve sol görüşlü gruplar arasındaki çatışmalar, öğrenci hareketleri, grevler, boykotlar, fabrika ve okul işgalleri ülkenin birçok yerinde olduğu gibi Karakoçan’da da derin izler bıraktı.

Ne yazık ki bu yıllarda Karakoçan’da da siyasi olaylar nedeniyle can kayıpları yaşandı; toplum uzun süre gerginlik, korku ve belirsizlik içinde kaldı.

Bu vesileyle, hangi düşünceden veya hangi dünya görüşünden olursa olsun, o yıllarda hayatını kaybeden bütün insanlarımıza Cenab-ı Allah’tan rahmet diliyoruz.

---

O dönemde Karakoçan’da yalnızca siyasi kutuplaşmalar değil, zaman zaman Alevi-Sünni ayrışmasının da hissedildiği bir atmosfer oluşmuştu.

Gösteriler, protestolar ve yaşanan gerginlikler halk arasında tedirginliğe sebep oluyor, bazı kişiler çeşitli iddialar nedeniyle hedef hâline gelebiliyordu.

Ali Yıldırım da bu isimlerden biriydi.

Halk arasında sol görüşe yakın olduğu ve Cumhuriyet Halk Partisi çevresinde bulunduğu konuşulurdu.

Bunun yanında, daha sonraki yıllarda bazı gazeteciler ve araştırmacılar tarafından, Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) adına görev yaptığı yönünde çeşitli iddialar da dile getirilmiştir.

Bu iddiaların kapsamı ve mahiyeti konusunda farklı görüşler bulunmaktadır ve bunlar tarihî tartışmaların konusu olmaya devam etmektedir.

---

Yörede anlatılan bazı rivayetlere göre, 1925 yılında meydana gelen Şeyh Said Kıyamı sırasında bölgede istihbarat topladığı ileri sürülmektedir.

Yine bazı anlatımlarda Kur’an-ı Kerim okumayı bildiği, zaman zaman Sünni köylerde imamlık yaparak halkın arasına karıştığı da ifade edilmektedir.

Bu anlatılar sözlü tarih niteliğinde olup farklı kaynaklarda farklı şekillerde aktarılmıştır.

1937–1938 yıllarında yaşanan Dersim olayları konusunda ise farklı değerlendirmeler bulunmaktadır.

Bazı anlatımlarda Cumhuriyet yönetimini desteklediği belirtilirken, Dersim Harekâtı içinde doğrudan görev aldığına dair kesin ve ortak kabul gören bir bilgi bulunmamaktadır.

---

Yazıda adı geçen Necip Ağa hakkında da yörede çeşitli rivayetler anlatılmaktadır.

Bu rivayetlere göre, Dersim Harekâtı sırasında devlet tarafında yer aldığı, buna karşılık Şeyh Said Kıyamı döneminde daha farklı bir tutum sergilediği yönünde anlatımlar bulunmaktadır.

Yine halk arasında anlatılan bir başka rivayet ise, Zaza direnişçilerinden Yado ile arasında geçen karşılaşmadır.

Anlatıya göre Yado, çatışma sırasında Necip Ağa’ya Zazaca hitap ederek ona kıyamadığını ifade etmiş, bu olay daha sonra dengbêjlerin söylediği ağıtlarda da yer almıştır.

Bu anlatılar, bölgenin sözlü tarih geleneğinde yaşayan halk rivayetleri olarak günümüze kadar ulaşmıştır.

GÜNEŞ EFENDİ

Bu anlatı, halk arasında nesilden nesile aktarılan ibret verici bir kıssa niteliğindedir. İçerdiği olaylar, ahlaki dersler vermeyi amaçlayan geleneksel bir anlatım olarak değerlendirilmelidir.

Şex Sirac, bir gün yaşadığı memleketi ve evini geride bırakarak uzak diyarlara doğru yola çıkar.

Yolu, otoritesi ve gücüyle tanınan büyük bir Bey (Beg)’in konağına düşer.

Bey’in huzuruna çıkarak:

— “Bana bu konakta bir iş veriniz. Çalışayım, hizmet edeyim ve burada kalayım.” der.

Bey ona sorar:

— “Çobanlık yapabilir misin?”

— “Hayır.”

— “Peki, çiftçilik, bağ, bahçe veya arazi işleriyle uğraşabilir misin?”

— “Hayır, onları da bilmem.”

Bunun üzerine Bey:

— “Öyleyse konakta hizmet edersin. Gelen misafirlerle ilgilenir, gerektiğinde diğer işlere de bakarsın.” der.

Böylece Şex Sirac, kimliğini gizleyerek konakta bir gulam (hizmetkâr) olarak çalışmaya başlar.

---

Bir gün konağa önemli misafirler gelir.

Şex Sirac kahveleri hazırlayıp misafirlere ikram eder.

Kahveyi içen Bey hayranlığını gizleyemez.

— “Böyle güzel kahve ancak Şex Sirac’ın evinde içilir.” der.

Şex Sirac ise kimliğini belli etmez, sessizce görevini yapmaya devam eder.

---

Aradan bir süre geçer.

Bey bir gün atını su içirmesi için gulamına teslim eder.

Şex Sirac atı götürür, geri getirir.

Bey merakla sorar:

— “Atımı nasıl buldun?”

Şex Sirac cevap verir:

— “Bu at sıradan ve soysuz bir attır.”

Bey şaşkınlıkla:

— “Bunu nereden anladın?” diye sorar.

Şex Sirac şöyle der:

— “Ata bindim. Ne huysuzlandı, ne kişnedi, ne de yabancı bir biniciye tepki verdi. Soylu bir at, tanımadığı birini hemen kabul etmez. Bu ise hiçbir tepki göstermedi.”

Bu sözler Bey’i düşündürür.

Atı aldığı eski sahibine gider ve gerçeği sorar.

Atın sahibi şöyle der:

— “Bu tay doğar doğmaz annesi öldü. Biz de onu farklı kısrakların sütüyle büyüttük. Kendi annesinin sütünü hiç ememedi.”

Bey, Şex Sirac’ın gözlem gücüne hayran kalır.

---

Bir gün Bey bu defa eşini sorar:

— “Hanımımı nasıl buluyorsun?”

Şex Sirac çekinmeden cevap verir:

— “Hanımınız kaba, ölçüsüz ve görgüsüz davranışlar sergiliyor.”

Bey öfkelenir.

Fakat yine de gidip kayınvalidesi ve kayınpederine gerçeği sorar.

Onlar da yıllarca çocuk sahibi olamadıklarını, küçük yaşta bir kız çocuğunu evlat edindiklerini anlatırlar.

Böylece Bey, Şex Sirac’ın bu konuda da güçlü bir gözlem yaptığını düşünür.

Dönüp tekrar sorar:

— “Bunu nasıl anladın?”

Şex Sirac şöyle cevap verir:

— “Ben bu konakta sadece bir hizmetkâr olabilirim. Fakat her şeyden önce bir insanım. Hanımınız bana hiçbir zaman insanca davranmadı. İnsanlara karşı merhamet ve nezaket göstermeyen birinin karakteri hakkında fikir edinmek zor değildir.”

---

Bey bu kez kendisini sorar:

— “Peki ya ben? Beni nasıl görüyorsun?”

Şex Sirac hiç çekinmeden:

— “Sen de asaletini davranışlarınla yitirmiş birisin.” der.

Bu ağır söz Bey’i derinden sarsar.

Öfkelense de doğruluğunu araştırmak ister.

Annesinin yanına giderek:

— “Anne, bana hakkımdaki gerçeği söyle.” der.

Kıssaya göre annesi yıllardır sakladığı bir sırrı açıklar ve Bey büyük bir sarsıntı yaşar.

---

Yeniden Şex Sirac’ın yanına gelir.

— “Bunu nasıl anladın?” diye sorar.

Şex Sirac şu cevabı verir:

— “Sen etrafına hep bilgisiz, tecrübesiz ve seni yalnızca onaylayan kimseleri topluyorsun. İşlerini onlarla istişare ediyorsun. Hikmet sahibi, yaşlı, tecrübeli ve bilgili insanlara ise değer vermiyorsun. Bir insanın karakteri en çok birlikte oturup kalktığı çevreden anlaşılır.”

Bu sözler Bey’i derin bir muhasebeye sevk eder.

---

Sonunda Bey dayanamaz.

— “Sen kimsin? İnsan mısın, cin misin? Bana kendini anlat.” der.

Şex Sirac tebessüm ederek cevap verir:

— “Benim adım Şex Sirac’tır.”

— “Bir zamanlar etrafımda beni dinleyen geniş bir topluluk vardı. Onlara doğruluğu, iyiliği, hakkı ve hakikati anlatırdım. Öğütlerimi dikkatle dinlerlerdi; fakat hayatlarında tam tersini uygularlardı. Ne kadar uğraştıysam onları yanlışlarından vazgeçiremedim. Sonunda onlardan uzaklaştım ve buraya gelerek kimliğimi gizleyip bir hizmetkâr olarak yaşamayı tercih ettim.”

Sonra Bey’e ilk günleri hatırlatır:

— “Bir gün misafirlerinize kahve hazırlamıştım. O zaman ‘Böyle bir kahve ancak Şex Sirac’ın evinde içilir.’ demiştiniz.”

Bir an durur ve sözlerini şöyle tamamlar:

— “İşte o övgüyle andığınız kişi bendim… Ben Şex Sirac’ım.”

---

Bu kıssa, insanın gerçek değerinin makamla, servetle veya görünüşle değil; hikmeti, gözlem gücü, ahlakı ve doğruluğu ile ölçüldüğünü anlatan ibret verici halk anlatılarından biridir.

İnsanı yücelten, sahip olduğu unvanlar değil; adaletli davranması, doğruyu söylemesi ve hakikatten ayrılmamasıdır.

GÜNEŞ EFENDİ

Yöremizde daha çok “Mustafa Hoca” adıyla tanınan Mustafa Uzun, uzun yıllar öğretmenlik yapmış, eğitim hayatının yanı sıra sosyal çalışmalarıyla da iz bırakmış önemli şahsiyetlerden biriydi.

Çobur Köyü’nün köklü ailelerinden Hamedan Ailesine mensuptur. Merhum Hacı Hasan Uzun’un iki kız ve altı erkek çocuğundan dördüncüsüdür.

---

Karakoçan Ortaokulu’ndan mezun olduktan sonra lise öğrenimini Elazığ’da tamamladı.

Mezuniyetinin ardından bir süre Palu’da vekil öğretmen olarak görev yaptı.

Daha sonra İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Bölümünü kazandı ve yükseköğrenimine başladı.

Üniversite eğitimi devam ederken öğretmenlik mesleğini de sürdürdü.

Hem öğrencilik yapıyor hem de ilkokul öğretmenliği görevini başarıyla yürütüyordu.

Azmi ve çalışkanlığı sayesinde üniversitenin son sınıfına kadar geldi.

Mezun olmasına yalnızca birkaç sınav, hatta bir ders kalmıştı.

---

Ancak 12 Mart 1971 Muhtırası sonrasında yaşanan siyasi gelişmeler birçok üniversite öğrencisini olduğu gibi onu da etkiledi.

O dönemde çeşitli nedenlerle eğitim hayatı kesintiye uğrayan öğrenciler arasında yer aldı ve üniversiteyi tamamlayamadı.

Daha sonraki yıllarda çıkarılan af yasaları kendisine yeniden öğrenimini tamamlama imkânı tanımış olsa da bu fırsatı kullanmadı ve öğretmenlik mesleğine devam etmeyi tercih etti.

Eğitimini resmen tamamlayamamış olsa da, bilgi ve birikimiyle İstanbul Teknik Üniversitesi’nin yetiştirdiği bir mühendis adayının seviyesine ulaşmış değerli bir eğitimciydi.

---

1970’li yıllarda özellikle İstanbul’un çevre semtlerinde gecekondu yerleşimleri hızla yayılıyordu.

Dar gelirli aileler, bir gecede yaptıkları mütevazı evlerle barınacak bir yer edinmeye çalışıyorlardı.

Zaman zaman bu yapılar yıkılıyor, bazen de devlet tarafından zaman içinde yasal statüye kavuşturuluyordu.

Bu dönem, İstanbul’un şehirleşme tarihinin önemli safhalarından birini oluşturmuştur.

---

İşte bu süreçte, Sarıyer’e bağlı Derbent Mahallesinin kuruluşunda Mustafa Hoca’nın önemli emekleri olduğu anlatılmaktadır.

O yıllarda bugünkü kadar gelişmemiş olan Derbent’te, farklı şehirlerden gelen dar gelirli insanlar onun öncülüğünde bir araya gelmiş, büyük bir dayanışma içerisinde yerleşim alanları oluşturmuşlardır.

Arsaların paylaşılması, gecekondu evlerinin yapılması ve bölgenin zamanla bir mahalle kimliği kazanmasında büyük gayret göstermiştir.

Bu süreçte çeşitli kurumların ve yerel yönetimlerin de katkıları olduğu bilinmektedir.

Sonuçta birçok aile barınacak bir yuvaya kavuşmuş ve Derbent zamanla İstanbul’un önemli yerleşim bölgelerinden biri hâline gelmiştir.

---

Ben de 1977 yılında İstanbul’da bulunduğum günlerde bu çalışmalara yakından şahit olmuştum.

Büyük bir mücadele veriliyor, insanlar imece ruhuyla evlerini yapıyor, arsalarını düzenliyor ve mahallelerini kuruyorlardı.

Daha sonra ilk olarak ilkokul, ardından cami inşa edildi.

Zamanla bu yerleşim resmî olarak da kabul gördü ve mahalle kimliği kazandı.

O yıllarda bölgenin yaşadığı sıkıntıları anlatan bir sinema filmi de çekilmiş, oyuncu Behçet Nacar bu yapımda rol almıştır.

---

Merhum Mustafa Uzun, bütün bu sosyal çalışmaların içinde yer alırken öğretmenlik mesleğini hiçbir zaman bırakmadı.

Daha sonraki yıllarda Tarabya’da emlak ve kiralama işleriyle uğraşan bir büro açtı.

Özellikle Arap turistlere kiralık ev temin ederek emlak sektöründe de hizmet vermeye devam etti.

---

Bugün Derbent, İstanbul’un gelişmiş mahallelerinden biri hâline gelmiştir.

Bu mahallenin kuruluş sürecinde emeği geçen insanların hatıralarının yaşatılması büyük önem taşımaktadır.

Merhum Mustafa Uzun da bu mücadelenin öncülerinden biri olarak anılmayı hak eden isimlerdendir.

Derbent’i tanıyan ve o günleri yaşayan birçok kişi, onun bu süreçte gösterdiği fedakârlığı ve medeni cesareti hâlâ hatırlamaktadır.

---

Ne yazık ki 1993 yılında yakalandığı amansız hastalık nedeniyle henüz yaklaşık 45 yaşındayken Hakk’ın rahmetine kavuştu.

Hayata erken veda etmiş olsa da geride eğitim alanında yaptığı hizmetleri, sosyal çalışmaları ve örnek kişiliğiyle unutulmayacak güzel izler bırakmıştır.

Merhum Mustafa Uzun’a Cenab-ı Allah’tan rahmet diliyor, mekânının cennet olmasını niyaz ediyoruz.

GÜNEŞ EFENDİ

Evlilik, insan hayatının en önemli dönüm noktalarından biridir. Ailenin temelini oluşturan, toplumun devamını sağlayan ve her yönüyle kutsal kabul edilen en güçlü kurumlardan biridir.

İslam dininde evlilik hakkında birçok ayet ve hadis bulunmaktadır. Bu kaynaklarda evliliğin önemi, aile hayatının korunması ve toplumun huzuru için gerekli olan ölçüler açıkça belirtilmiştir. Gençlerin haramdan ve zinadan korunmaları için evlenmeleri tavsiye edilmiş, evliliklerin kolaylaştırılması gerektiği özellikle vurgulanmıştır.

---

Geçmişte ise evliliklerin önündeki en büyük engellerden biri başlık parası, çeyiz ve çeşitli geleneksel taleplerdi.

Özellikle yöremizde örf, adet ve töreler evlilik üzerinde oldukça belirleyici bir etkiye sahipti.

Bu uygulamaların büyük bölümü dinî bir zorunluluktan değil, yıllar içinde oluşmuş geleneklerden kaynaklanıyordu.

İslam dininde başlık parası diye bir hüküm bulunmamakla birlikte, mehir ise dinimizin kıza tanıdığı meşru ve tabiî bir haktır.

Mehir, doğrudan gelinin hakkıdır ve miktarı onun rızasıyla belirlenir.

---

Eskiden kız ve erkek aileleri arasında yapılan görüşmelerde en çok konuşulan konu başlık parası ve istenen hediyeler olurdu.

Bazen istenilen miktarlar ve şartlar o kadar ağır olurdu ki, erkek tarafı evlilikten vazgeçmek zorunda kalırdı.

Çünkü her aile bu masrafları karşılayabilecek maddi güce sahip değildi.

---

Yöremizde geçmişte Xelat adı verilen çeşitli hediyeler de istenirdi.

Bunlar yalnızca gelin için değil, kız tarafındaki bazı aile büyükleri için de talep edilirdi.

İstenen hediyeler arasında iki ya da üç yaşlarında genç bir katır, at veya tay bulunabilirdi.

O yıllarda bunlar hem değerli hem de günlük hayat için önemli ihtiyaçlardı.

---

En gözde Xelatlardan biri de çift namlulu av tüfeğiydi.

Özellikle 12 veya 16 numara tüfekler tercih edilir, beyaz namlulu kaliteli tüfekler makbul sayılırdı.

Ailenin büyük erkek kardeşine bazen cep saati, kol saati ya da tüfek hediye edilmesi istenirdi.

Anne için ise “süt hakkı” adıyla çeşitli hediyeler verilirdi.

Altın bilezik, beşi bir yerde, yüzük veya farklı altın çeşitleri bunlar arasında yer alırdı.

O dönemde Reşat altını, Hamit altını, Cumhuriyet altını gibi farklı altın türleri yaygın olarak tercih edilirdi.

Kızın kız kardeşlerine de zaman zaman yüzük veya altın hediye edilmesi gelenek hâline gelmişti.

---

Bütün bunların yanında gelin için mehir de belirlenirdi.

İslam hukukuna göre mehir, gelinin şahsi hakkıdır ve nikâh sırasında onun isteği doğrultusunda kararlaştırılır.

Ancak geçmişte uygulamada, kız adına alınacak birçok hediye çoğu zaman aile büyükleri tarafından belirlenirdi.

Altınlar, takılar ve süs eşyaları da bu hazırlıkların önemli bir bölümünü oluştururdu.

Zamanla aileler arasında karşılıklı anlayış geliştikçe, istenen Xelatların bir kısmından vazgeçilir, hatır ve gönül için bazı talepler geri çekilirdi.

---

Eskiden erkek tarafının bütün bu hediyeleri bulması oldukça zahmetliydi.

İstenen katırı, atı veya tayı aramak, uygun tüfeği bulmak, saat ya da altın temin etmek hem zaman hem de büyük bir maddi yük gerektirirdi.

Bu nedenle birçok düğün aylarca, bazen de bir yılı aşkın süre ertelenirdi.

---

Bugün ise toplumumuzda bu geleneklerin büyük bölümü ortadan kalkmıştır.

Başlık parası ve Xelat uygulamaları eskiye göre oldukça azalmıştır.

Evliliklerde artık daha çok gelin ile damadın ortak kararları ve gelinin mehir hakkı ön plana çıkmaktadır.

Elbette hâlâ gelin için takı alınması veya annesine hediye verilmesi gibi güzel gelenekleri sürdüren aileler bulunmaktadır.

Ancak geçmişe göre daha ölçülü, daha bilinçli ve dinî esaslara daha uygun bir anlayışın geliştiği görülmektedir.

Toplumun ekonomik şartlarının iyileşmesi de bu değişimde önemli bir rol oynamıştır.

Eskiden yaşanan ağır maddi yüklerin büyük bölümü artık geride kalmış, evlilikler daha kolay gerçekleştirilebilir hâle gelmiştir.

---

Temennimiz; gençlerimizin karşılıklı sevgi, saygı, anlayış ve güven üzerine kuracakları yuvalarda ömür boyu huzur ve mutluluk içinde yaşamalarıdır.

Kurulan her yuvanın ailelere, topluma ve gelecek nesillere hayırlar getirmesini diliyoruz.

GÜNEŞ EFENDİ

Bu fotoğrafı görenlerin büyük bir kısmı mutlaka hatırlayacaktır. Özellikle 1970–1976 yılları arasında Karakoçan Ortaokulu ve Lisesi’nde öğrenim gören öğrenciler, bu genç simayı unutmuş değildir.

A. Kadir Akbulut, sakin mizacı, güzel ahlakı, örnek davranışları ve sosyal kişiliğiyle okulun en sevilen öğrencilerinden biriydi.

Okul kurallarına titizlikle uyan, öğretmenlerine ve arkadaşlarına karşı saygılı tavırlarıyla örnek gösterilen bir öğrenciydi.

Bu üstün davranışları nedeniyle dönemin okul müdürü Ali Haydar Zorel tarafından bütün öğrencilerin huzurunda takdirname ile ödüllendirilmiş, okulun örnek öğrencisi olarak takdim edilmiştir.

Öğretmenleri ve arkadaşları tarafından büyük sevgi ve takdir görmüş, daha öğrencilik yıllarında çevresinde saygın bir iz bırakmıştır.

---

Okul yıllarında düzenlenen Kır Koşusu Yarışmasında da birincilik elde ederek ikinci kez ödüle layık görülmüştür.

Böylece hem akademik başarısı hem de sportif yönüyle okulun örnek öğrencileri arasında yer almıştır.

Disiplini, dürüstlüğü ve mütevazı kişiliği sayesinde herkesin sevgisini kazanmış, genç yaşında örnek alınan bir karakter olmuştur.

---

Okulunu tamamladıktan sonra Karakoçan’da kendilerine ait iş yerinde bir kırtasiye dükkânı açtı.

Özellikle okulların açıldığı sonbahar aylarında öğrencilerin kırtasiye ihtiyaçlarını karşılamak için büyük bir heyecan ve azimle çalışıyordu.

Henüz hayatının başındaydı; geleceğe dair umutları, hedefleri ve gerçekleştirmek istediği birçok hayali vardı.

---

Bir gün dükkânı için kırtasiye malzemeleri almak üzere Elazığ’a gitti.

Dönüş yolunda, Hollanda’da işçi olarak çalışan Zeki Çoban’a ait minibüsle Karakoçan’a dönerken, İçmeler Köyü yakınlarında meydana gelen elim bir trafik kazasında hayatını kaybetti.

Kazanın olduğu yere daha sonra biz de gitmiştik.

Vadi içerisinde bulunan yol kenarında küçük bir köy ve halkın ziyaret ettiği bir türbe bulunuyordu.

Bu acı kazada üç genç insan hayatını kaybetti:

– Zeki Çoban
– A. Kadir Akbulut
– Yüzev Köyü’nden Hüseyin’in oğlu Mehmet Demir

Üçü de hayatlarının baharında, gelecekleri umutlarla dolu genç insanlardı.

---

Merhum A. Kadir Akbulut, vefat ettiğinde evliydi.

Bir kız ve bir erkek çocuğu vardı.

Kayınpederi ise Karakoçan Merkez Camii imamlarından, Kürüm köyünden Molla Nurettin Efendi idi.

---

Hayat bazen en güzel insanların ömürlerini çok erken sonlandırabiliyor.

Ancak geride bıraktıkları güzel ahlak, örnek davranışlar ve insanların gönlünde bıraktıkları izler hiçbir zaman unutulmuyor.

A. Kadir Akbulut da kısa ömrüne rağmen dürüstlüğü, çalışkanlığı ve güzel karakteriyle hafızalarda yer etmiş, örnek bir insan olarak anılmaya devam etmektedir.

Bu vesileyle ismini andığımız bütün merhumlara Cenab-ı Allah’tan rahmet diliyor, mekânlarının cennet olmasını niyaz ediyoruz.

GÜNEŞ EFENDİ

Bir yakını vefat eden aileyi ziyaret ederek başsağlığı dilemek, acılarını paylaşmak ve onlara manevi destek olmak, İslam dininde tavsiye edilen güzel bir davranıştır. Taziye, yalnızca bir gelenek değil; aynı zamanda kardeşliğin, dayanışmanın ve insanî paylaşımın en anlamlı örneklerinden biridir.
Cenaze sahibinin evi müsaitse taziye orada kabul edilir; uygun değilse başka bir mekânda gerçekleştirilir. Asıl amaç, acıyı paylaşmak, kederli aileye moral vermek ve yalnız olmadıklarını hissettirmektir.
Bu güzel gelenek, asırlardır toplumumuzun en önemli sosyal dayanışma örneklerinden biri olarak yaşatılmaktadır.

---

Ancak günümüzde üzerinde düşünülmesi gereken önemli konulardan biri de taziyelerde yemek ikramı meselesidir.
Bugün birçok yerde taziyeye gelen misafirlere verilen yemekler, cenaze sahibi aileler için büyük bir maddi yük hâline gelmiştir.
Oysa İslamî kaynaklarda esas olan uygulama bunun tam tersidir.
Dinimizde cenaze sahibi ailenin misafirlere ziyafet vermesi değil, komşuların ve yakınların cenaze sahibine yemek hazırlayıp götürmesi tavsiye edilmiştir.
Çünkü cenaze sahibi zaten büyük bir acı ve üzüntü içerisindedir. Böyle bir zamanda ona yeni bir maddi ve manevi yük yüklemek yerine, yükünü hafifletmek İslam ahlakına daha uygundur.

---

Yaklaşık yirmi otuz yıl öncesine kadar yöremizde de uygulama büyük ölçüde böyleydi.
Komşular kendi imkânları ölçüsünde yemek hazırlayarak cenaze evine götürürlerdi.
Bazıları ise taziye için gelen misafirleri evlerine davet eder, yemek ve içecek ikramında bulunurdu.
Hatta eskiden taziyeye gelen misafirin bastonunu veya asasını almak, onu kendi evine misafir edeceğinin bir işareti sayılırdı.
Bu da kültürümüzün ince düşünülmüş güzel geleneklerinden biriydi.

---

O yıllarda insanlar köyler arasında çoğunlukla yaya olarak gidip gelirlerdi.
Bir köy adına beş-on kişilik heyetler oluşturulur, uzun yollar yürünerek taziyeler ziyaret edilirdi.
Doğal olarak yolculuk yapan insanlar acıkır ve yorulurdu.
Bu nedenle onlara yemek ikram edilmesi ihtiyaçtan doğan tabiî bir davranıştı.
Komşular, cenaze sahibini bile kendi evlerine davet ederek yemek yedirir, onun yükünü hafifletmeye çalışırlardı.

---

Şehirlerde ise durum biraz farklıydı.
Çoğu zaman bir bardak çay, şerbet veya limonata ikram edilir; yemek ihtiyacı varsa yine komşular tarafından karşılanırdı.
Yani yük cenaze sahibinin değil, çevresindeki insanların omuzlarında olurdu.

---

Bugün ise şartlar büyük ölçüde değişmiştir.
Nüfus artmış, taziyelere katılım geçmiş yıllara göre kat kat yükselmiştir.
İnsanlar artık köylere ve taziye evlerine yürüyerek değil, çoğunlukla araçlarıyla kısa sürede gidip gelmektedir.
Bu nedenle eskisi gibi uzun yolculuklardan kaynaklanan yemek ihtiyacı da büyük ölçüde ortadan kalkmıştır.
Çoğu kişi başsağlığını dileyip duasını yaptıktan sonra kısa bir sohbetin ardından kendi evine dönmekte ve günlük hayatına devam etmektedir.
Elbette istisnai durumlar olabilir; ancak genel tablo artık geçmişten oldukça farklıdır.

---

Buna rağmen cenaze sahiplerinin yemek verme mecburiyeti varmış gibi bir anlayışın yaygınlaşması, özellikle maddi imkânları sınırlı aileler için ciddi bir sıkıntı oluşturmaktadır.
Bazı varlıklı aileler geniş sofralar kurup gösterişli ikramlarda bulunabilmektedir.
Maddi durumu iyi olmayan aileler ise aynı imkânlara sahip olmadıkları için kendilerini mahcup hissedebilmekte, hatta borçlanmak zorunda kalabilmektedir.
Bu durum zamanla toplum içinde sosyal dengeyi de olumsuz etkileyebilmektedir.

---

Kanaatimce bu mesele üzerinde yeniden düşünülmesi gereken önemli bir toplumsal konudur.
Bu konuda din âlimleri, kanaat önderleri, köy ihtiyar heyetleri, muhtarlar ve toplumun önünde bulunan kişiler bir araya gelerek ortak bir anlayış geliştirmelidir.
Asıl soru şudur:
İslam dininde cenaze sahibine böyle ağır bir yük yüklenmesi emredilmiş midir?
Yoksa esas olan, cenaze sahibinin yükünü hafifletmek ve ona destek olmak mıdır?
Bu sorunun cevabını dinimizin temel kaynaklarında aramak ve toplum olarak buna göre hareket etmek en doğru yol olacaktır.

---

Unutmamalıyız ki sorun da biziz, çözüm de yine biziz.
Toplum olarak dayanışmayı, paylaşmayı ve dinimizin özündeki kolaylaştırıcı anlayışı yeniden ön plana çıkarabilirsek, hem cenaze sahiplerinin yükünü hafifletmiş hem de güzel geleneklerimizi daha doğru bir şekilde yaşatmış oluruz.
GÜNEŞ EFENDİ

Şirin bir kasabayı andıran DEP Karakoçan, geçmişin derin izlerini taşıyan, klasik Anadolu yerleşimlerinden biri olarak zaman içinde şekillenmiş ve büyümüştür.

Her sokağında, her taşında ve her mevsiminde geçmişten bugüne uzanan ayrı bir hatıra saklıdır.

---

Eskiden bu aylarda bölgemize mutlaka kar yağardı.

Yüksek dağların zirveleri önce beyaza bürünür, ardından çevredeki tepeler ve vadiler karla kaplanırdı.

Yağan ilk kar, kış mevsiminin gelişini müjdeler; bütün coğrafya bembeyaz bir örtüyle adeta yeniden doğardı.

Soğuk, ayaz ve buz sarkıtları hayatı zorlaştırsa da, karın getirdiği güzellik ve bereket bütün bu zorlukları unuttururdu.

---

Bazen kasabayı yoğun sis kaplar, kuru ayaz insanın iliklerine kadar işlerdi.

Fakat bütün o sert kış şartlarına rağmen Karakoçan’ın üzerini örten beyaz kar örtüsü, kasabaya bambaşka bir güzellik kazandırırdı.

Her sokak, her ev ve her çatı, kartpostalları andıran manzaralar oluştururdu.

---

O yıllarda dükkânların çoğunda odunla yanan büyük sobalar bulunurdu.

İnsanlar sobanın etrafında toplanır, çaylarını içer, sohbet eder ve uzun kış gecelerini birlikte geçirirdi.

Belki bugün hâlâ bazı dükkânlarda bu sobalara rastlamak mümkündür.

Belki de değişen hayat şartları ve iklim, bu güzel alışkanlıkların büyük bölümünü geride bırakmıştır.

---

Artık eskisi gibi yoğun kar yağışlarını pek göremiyoruz.

Kışın bereketi ve o bembeyaz görüntüler sanki yavaş yavaş hafızalarda kalmaya başladı.

Karın yerini çoğu zaman sis, pus ve çıplak bir tabiat aldı.

Bir zamanlar beyaz örtüyle süslenen dağlar ve ovalar, bugün daha solgun ve sessiz bir görünüm sergiliyor.

Doğa sanki eski canlılığını ve bereketini özler hâle gelmiştir.

---

Oysa her mevsimin kendine has güzelliği ve bereketi vardır.

İlkbahar umutları yeşertir.

Yaz, canlılığı ve üretimi getirir.

Sonbahar olgunluğu ve bereketi simgeler.

Kış ise sabrı, temizliği ve doğanın dinlenişini anlatır.

Dört mevsim de hayatın vazgeçilmez parçalarıdır ve insan yaşamına ayrı bir anlam katar.

---

Bu güzel fotoğraf da yılların özlemini, hasretini ve nostaljisini içinde taşıyan kıymetli bir hatıradır.

Resme bakıldığında yalnızca bir manzara değil; aynı zamanda bir dönemin yaşam biçimi, kültürü ve insanları da gözümüzün önünde canlanmaktadır.

Geçmişin sessiz sokakları, karla örtülü evleri, soba başındaki sohbetleri ve çocukların kar sevinci, bu karede yeniden hayat bulmaktadır.

---

Geçmişini bilen ve kültürünü koruyan toplumlar, geleceğe daha güvenle yürürler.

Dünün hatıraları, bugünün kimliğini; bugünün değerleri ise yarının en sağlam teminatını oluşturur.

DEP Karakoçan’ın geçmişi, kültürü ve bu güzel hatıraları da nesilden nesile aktarılacak en kıymetli miraslardan biri olarak yaşamaya devam edecektir.

Aziz, saygın ve soylu halkımıza, Karakoçanlı hemşehrilerimize ve bütün Türkiye’ye sevgi, saygı ve huzur dolu günler diliyorum.

GÜNEŞ EFENDİ

Gökte yıldızlar kayıyordu gecenin sessiz ve derinliğine. Füze ve top atışlarının sesleri yankılanıp karışıyordu korkunç gecenin ıssız karanlığına. Zalimlerin hoyratça saldırıları, vahşeti ve katliamı aralıksız sürüyordu; mazlumların, masum ümmetin sahipsiz yetimlerine, “Bizler Müslümanız.” diyenlerin elleriyle…

Bu zulüm, bu acımasız savaş onlara zevk veriyordu. O zalimlere, o zulmün mirasçılarına; ırkçı hezeyanlarla dolu, kavmiyetçi, insafsız, hilekâr bedbahtlara… Tükenmiş vicdan ve merhametleri kin ve nefretle yüklenmiş, insanlıkları ise yok olmuştu. Zulüm ve vahşet onlara gıda ve ses olmuştu. Zafer gibi yansırdı karanlık, paslı vicdanlarına.

Mehterler çalıyor, çılgınca seviniyor, çılgınca alkışlar koparıyorlardı. Kanlı, kirli savaş için haykırıyorlardı. Herkes adeta tek ağızdan: “Bizler nesli kahramanız, ceddi aziz ve necip milletiz. Öldürür, yok ederiz.” diye kahramanlık nutukları çekiyordu. Mazlumlara böylece gönderme yapıyorlardı.

Radyolar ve televizyonlar bedbaht, ırkçı hezeyanlarla dolu politikalar furyası başlatmıştı. Zulümleri ve katliamlarla dolu karanlık mazileri, tarihin kanlı miraslarına uzanıyordu. “Bizim kıyametimiz kopacaktır.” diye yankılanıyordu nahoş ve çılgınca sesleri.

Zalimlerin hortlak, çatlak ve hasta ruhları kılıf arıyordu. Bitmez senaryolar ve kurgular kurarak vicdanlarını yok ediyorlardı. Yalan ve kurgu akıyordu televizyonlarda. İnsanlığa ve değerlerine; mazlum, sahipsiz, kimsesiz bir halka savaş açıyorlardı.

Ordusunu, gücünü, çeşitli milletlerden tuttuğu çeteleri ve ne idüğü belirsiz paralı serserileri sürmüştü Güneşin ülkesine, Fırat boylarına. Kadim, mazlum bir halkın varlığına vahşice kast ediyor; özgürlük özlemlerini, “Eşitlik ve kardeşlik istiyoruz.” çığlıklarını boğmak, yok etmek, bitirmek ve o kadim halkı esaret altında tutmak istiyorlardı.

En çok da ulus olma varlıklarına ve kimliklerine düşman olmuşlardı. Yıllarca inkâr ederek yok ettikleri tarihlerine… Hep egemen kalmak istiyor, bölüştükleri ve parçaladıkları o halkın topraklarına, özgürlüğüne, kadim mirasına; hayat ve yaşam yurtlarına, bağ ve bahçelerine, geçim kaynaklarına, evlerine, canlarına, mallarına ve mülklerine göz dikiyorlardı.

---

AFRİN…

Ölüm habercileri olan top, füze ve şarapnel parçalarının sesleri kulakları patlatıyordu. Ateş yağıyordu başlarına. Uçaklar semalarda ölüm ve kin kusuyordu; zalimlerin lanetli icadı demir kanatlı kartallar… Füzeler fırlatıyor, düştüğü yerde suçluyu suçsuzu ayırmadan insan bedenlerini paramparça ediyordu; masum, mazlum, asil bedenleri, o soylu halkın varlığını…

Berfin koşarak haykırıyordu gecenin derinliğinde. Feryat ediyor, sitem ve beddua ediyordu zalimlerin kirli, cani vahşetlerine. O asalet dolu sesiyle ağıtlar yakıyordu:

“Söndürmeyin bu ateşi! Bu ateş beni yaksın, Berfin’i yaksın. Bu, bir nebze de olsa çığlık sesi olsun. İnsanlık değerlerimizi yok edemezler. Bizler hep var olacağız. Bu zulümleri ve vahşetleri bizlere reva görenler; sinsi tuzaklar, savaşlar ve entrikalarla saldırıp yok etmeye çalışsalar da bedenlerimiz parçalara ayrılır, lime lime olur belki. Ama nefesimiz ve bir damla kanımız oldukça, ruhumuz ölmedikçe çelikten irademizi ve asil ruhumuzu teslim alamazlar. Bu halkı yok edemezler. Varlığımızı, kimliğimizi yok edemezler.”

Berfin, zeytinlikler arasında bir isyan topuna dönüşmüştü. Çığlık atıyor, haykırıyor, beddua ediyordu zalimlerin varlığına, savaşla hazırladıkları ölüm tuzaklarına:

“Lanet olsun bin defa zihniyetinize ve zulmünüze! Bizler kendi topraklarımızda, evimizde uyurken başımıza füzeler, kurşunlar, top ve şarapnel parçaları yağdırdınız. Cehennemvari ateşler düştü masum ana babaların koynuna; yaşlılarımızın, bebelerimizin, çocuklarımızın, analarımızın, bacılarımızın, bütün halkımızın üstüne.”

Berfin durdu, dinlendi. Uçak sesleri kıyameti koparıyordu; İsrafil’in sûru gibi… Sanki dünyadaki mahşerin bir başka adıydı bu zeytin gerdanlıklı şirin kent. Şimdi ateş, duman ve ölüm kokusu sarmıştı her yanı. Zalimlerin vahşet tablosu sürüp gidiyordu.

Kendini korumak istedi, ölmek istemedi. Ardında hep çığlıklar ve insan feryatları duyuyordu. İnsanlar evlerinde, yataklarında yanmak ve ölmek istemiyorlardı. Berfin kaçarken ayakları takılıyor, yere düşüyordu. Onunla birlikte ateş düşüyordu zeytin ağaçlarının arasına. Bombalar zeytin dallarını koparıyor, gövdelerini parçalıyor; barutun zehirli kokusu ve zulmün kirli hâli toprağa siniyordu.

Gecenin yalnızlığında görülmemiş bir vahşet sergileniyordu. Ter ve korku dolu heyecan Berfin’i sarmıştı. Elbiseleri bedenine yapışmış, kısık kısık ses çıkarıyordu. Öfkeyle yoğrulmuş, acılara gark olmuş bedeni zorla nefes alıp veriyordu.

Ayakları yaralanmış, ıslanmıştı. Ağrı bacaklarından bütün bedenine yayılıyordu. Durdu, karanlıkta ayaklarına baktı ama bir şey göremedi. Elleriyle dokundu; eline bulaşan ıslaklığın kan olduğunu anladı. Yaralı bedeni gittikçe onu taşıyamaz olmuş, zayıf düşürmüş ve zorluyordu.

Durdu. Ölüm ve Azrail aklına geldi. Koparılan bu vahşetin içinde yaralı hâliyle öfke dolu naralar atarak zalimlere haykırdı:

“Sizler zalimlerdensiniz! Zalimler için yaşasın cehennem! Sizler zebanilerin payından kurtulmayasınız. Her iki dünyada da rahat yüzü görmeyesiniz, haydutlar, asiler, bedbahtlar, azgın sülükler! Bizler toprağımızda, evimizde sizden uzakken; sizler bizlere kin, nefret ve düşmanlık ederek, ırk ve milliyet duygularıyla saldırıp katlediyorsunuz. Camilerinizde Fetih Suresi’ni okuyarak kutsal İslam inancını milliyetçilik ve ırkçılık hastalığınıza kurban edip buraları talan etmeye geliyorsunuz. Din ve İslam’ı kendi egemenliğinize alet ederek hile yaptınız, Müslüman halkı aldatıyorsunuz. Hocalar camilerde bu vahşete, bu cehennemvari yangına, bu zulme ve ölümlere odun taşıyarak vahşetin ateşini yükselttiler. Afrin bizimdir; varlığımıza kast ediyorsunuz. Camilerde savaş çığırtkanlığı yaptınız. Laik rejimin maaşlı din görevlileri bu zulmün yaşamasına, zalimlerin tetik çeken ellerine, ahlaksız savaş zulmüne, mal, mülk, servet ve egemenlik hırsına fetva veriyor.”

Berfin’in çığlıkları durmadan yankılanıyordu. Gecenin zifiri karanlığında ölüm kusan uçak sesleri, top seslerinin arasına karışıyordu. Berfin kopmuş zeytin dallarına, zehirli toprak kokusuna, yaralı ayaklarına ve kanlar içinde kalmış ıslak ellerine bakıyordu.

Gücü bitti. Yığılıp kaldı, nemli toprağın üstüne; kopmuş, parçalanmış zeytin dallarının arasına.

Son bir kez mırıldandı, zorla diyebildi:

KÜRTÇE BİR AĞIT İLE:
HAWAR, HAWAR… DAYÊ, DAYÊ…
DÛNYA XAÎNE, DAYÊ… DÛNYA XAÎNE…

13.02.2018

GÜNEŞ EFENDİ

Karakoçan nostaljisi adı altında dile getirilen geçmişe ait olaylar ve konular elbette önemlidir. Ancak Kiğı’nın da çok eskilere uzanan önemli bir geçmişi ve tarihi vardır. Kiğı’yı Karakoçan’dan, Palu’dan, Kovancılar’dan, Mazgirt’ten ve Sancak’tan ayrı düşünmek mümkün değildir. Bu yerleşimler birçok ortak değerleriyle iç içe geçmiş, aynı yöre ve bölgenin parçalarıdır.

Kiğı; Hititler, Urartular, Sasaniler ve Romalılar gibi birçok uygarlığın yaşadığı, stratejik öneme sahip bir yerleşimdir. İslam ordularının bölgeye ulaşmasıyla Müslümanların hâkimiyetine girmiş, tarih boyunca özellikle İran merkezli devletlerin etkisinde de kalmıştır.

Yavuz Sultan Selim’in İran’a karşı gerçekleştirdiği Çaldıran Savaşı’nın ardından Osmanlı hâkimiyetine girmiştir. İpek Yolu güzergâhında bulunması nedeniyle önemli bir merkez olmuş; yüzlerce yıl sancak ve beylik olarak varlığını sürdürmüştür.

Kiğı çok dağlık ve engebeli bir coğrafyaya sahiptir. Derin vadileri, gür ormanları, soğuk suları ve meşhur yaylaları vardır. Özellikle yakın dönemlere kadar bölgenin en gözde yaylaları arasında bulunan Kiğı yaylalarına yoğun biçimde gidilirdi.

Kiğı halkı çok eski tarihlerden beri göç vermektedir. İnsanlar, daha iyi hayat şartlarına ulaşmak, geçimlerini sağlamak ve geleceklerini güvence altına almak amacıyla yurt içindeki büyük şehirlere ve özellikle batı bölgelerine göç etmişlerdir.

Tarihî sürece bakıldığında göçlerin başka nedenleri de görülür. Ağır tabiat şartları ve dört mevsimin sert farklılıklarının yanı sıra bölge, zaman zaman savaşların ve kargaşaların yaşandığı bir alan olmuştur. 1914 yılından itibaren Rus işgali, ardından Ermeni tehciri, Dersim’de yaşanan olayların etkileri ve daha yakın dönemde yaklaşık kırk yıl süren çatışmalı ortam; güvenlik kaygılarını artırmış ve halkı göç etmeye zorlamıştır.

Son yıllarda Peri Nehri ve vadisi üzerinde kurulan barajlar nedeniyle de bazı köyler boşalmış, insanlar yaşadıkları yerleri terk etmek zorunda kalmıştır. Kiğı ilçe merkezi yeterince gelişememiş ve sürekli göç vermiştir. Köyler de bu büyük göçten önemli ölçüde etkilenmiştir.

Kiğı en fazla göçü İstanbul’a vermiştir. İstanbul’un hemen her semtinde bir Kiğılıya rastlamak mümkündür.

Meşhur Kürt böreğinin Kiğı’nın Bilice köyünden saygın bir kişi tarafından İstanbul’da tanıtıldığı anlatılmaktadır. Bu lezzet, zamanla “Kürt böreği” adıyla ün kazanmış ve bir kültür değerine dönüşmüştür. Her yıl bazı dernekler tarafından Kürt böreği adına etkinlikler düzenlenmektedir.

“Kiğılı” adıyla tanınan giyim markası da geniş kitlelerce bilinen önemli bir markadır. Kiğı halkı genel olarak modern, aydın ve çağdaş yaşama açık bir toplum olarak görülür. Karakoçan, Palu ve Sancak yörelerine göre daha az muhafazakâr bir sosyal yapıya sahip oldukları söylenebilir. Bu durumun, eskiden beri İstanbul’a ve batı şehirlerine yoğun biçimde göç etmeleri ve oralarda edindikleri kültürel birikimle ilişkili olduğu düşünülebilir. Neşeli, hayat dolu, açık sözlü ve şen şakrak bir mizaca sahip olmalarıyla tanınırlar.

Kiğı’nın karşısında yüksek Seyit Kasım Dağı bulunur. Dağın adını, burada şehit düştüğü anlatılan Seyit Kasım’dan aldığı söylenir. Peri Vadisi’nde, Yedisu yolu üzerinde bulunan Pîrê Xaniko da önemli bir ziyaret yeridir. Alevi inancına mensup insanlar burada kurban keser, adak adar ve burayı kutsal kabul ederek ziyaret ederler.

İlçe dışında kalıntıları bulunan meşhur Kiğı Kalesi vardır. Selenk’te kesme taştan, Ermeni bir usta tarafından yapıldığı anlatılan tarihî Selenk Köprüsü bulunmaktadır. Kiğı’da Kerek Hamamı ve tarihî bir cami de yer alır. Eskiden su değirmenlerinde kullanılan taşlar Kiğı’nın Selenk bölgesinden getirilirdi.

Kiğı’da hayvancılık zordur. Kış şartları ağır geçer. Buna rağmen bölge bal ve ceviz bakımından zengindir. Halk, küçük ölçekli tarım ve sınırlı hayvancılıkla geçimini sağlamaya çalışmıştır.

Okumuş, seçkin ve aydın kesimi oldukça fazladır. Ancak bunların önemli bir bölümü Kiğı dışında yaşamaktadır. Kiğı geçmişte Diyarbakır’a, daha sonra Erzincan’a bağlı kalmış; 1936 yılında ise Bingöl’e bağlanmıştır.

Bu şirin ilçe, özellikle doğa turizmi ve gezmek için son derece güzel bir yerdir. Zengin bir bitki örtüsüne sahiptir. Dağ keçilerine ve geyiklere sıkça rastlanabilir.

Çocukluğumuz, Kiğı yaylalarında koçer ve göçer bir hayatın içinde geçti. Hayatım boyunca Kiğı’yı hiç unutmadım. Bir gün onun hakkında yazacağımı ise asla düşünmemiştim.

GÜNEŞ EFENDİ

Kürtlerin iki Selahaddin’i vardır. İkisi de dünyaya mal olmuş, saygın ve değerli şahsiyetlerdir.

SELAHADDİN EYYÛBÎ

Selahaddin Eyyûbî; büyük bir ilim ve hikmet sahibi, adaletli bir devlet adamı, engin dehasıyla tanınan büyük bir savaş komutanıydı. Kudüs Fatihi olarak tarihe geçen Selahaddin; adaleti, yönetim anlayışı ve insanlara karşı gösterdiği merhametle yalnızca kendi halkının değil, bütün dünyanın saygısını kazanmış ender kahramanlardan biridir.

SELAHATTİN DEMİRTAŞ

Selahattin Demirtaş; hukukçu kimliği, barış ve hoşgörüyü esas alan yaklaşımı, tecrübesi, öngörüsü, kıvrak zekâsı ve sempatik kişiliğiyle insanların sevgisini kazanmış çağdaş bir siyasetçidir. Yenilik vadeden, adalet talebini güçlü biçimde dile getiren ve umut uyandıran bir siyasi şahsiyet olarak görülmektedir.

Yazarın değerlendirmesine göre Demirtaş, Kürt meselesi uğruna haksızlığa uğramış, siyasi ve temel hakları gasp edilmiş; barışın sesi olduğu için tutsak edilmiştir. Barış ödüllerine aday gösterilmiş ve çeşitli çevrelerce barışın sembolü olarak kabul edilmiştir. Sesi geniş kitlelere ulaşan ikinci Kürt Selahaddin’i olarak anılmaktadır.

SELAHADDİNLER VE SAİDLER

Kürtlerin iki Said’i de vardır.

Biri Palu ve Elazığ yöresinden Şeyh Said-i Piran’dır. Diğeri ise Bitlis’in Hizan ilçesine bağlı Nurs köyünde dünyaya gelen Said-i Kürdî, yani Said Nursî’dir.

ŞEYH SAİD-İ PİRAN

Cumhuriyetin kurulması ve Lozan Antlaşması sonrasında Kürtlerin yok sayıldığı, Türkleştirme siyasetinin esas alındığı ve Kürt halkının kimliğine yönelik ağır politikaların uygulandığı düşüncesi, Şeyh Said hareketinin ortaya çıkış nedenleri arasında değerlendirilmiştir.

Bunun yanında laiklik ve Kemalizm temelinde kurulan yeni sistemin İslam’ın bazı kutsal değerlerini kamusal alandan uzaklaştırması, geleneksel dinî düzenin yerine Batı hukukundan ve kültüründen etkilenen yeni bir rejimin getirilmesi de tepkilere yol açmıştır.

Şeyh Said’in 1925 yılında başlattığı hareket, destekçileri tarafından İslamî anlamda bir “kıyam” olarak değerlendirilmiştir. Tarihçiler ve farklı siyasi çevreler ise bu olayı çeşitli yönleriyle tartışmaya devam etmektedir.

SAİD-İ KÜRDÎ (NURSÎ)

İkinci Said, Said-i Kürdî veya daha yaygın adıyla Said Nursî’dir. O, büyük bir İslam âlimi ve ulemasıdır. Ömrünü İslam’a hizmet ederek, Kur’an’ın ilmini açıklamaya, tahlil etmeye ve insanlara ulaştırmaya adamıştır. Yaşamının önemli bir bölümünü zindanlarda, gözetim altında ve sürgünde geçirmiştir.

Bediüzzaman Said-i Kürdî’nin eserleri birçok dile çevrilmiş ve geniş kitlelere ulaşmıştır. Türkiye’de onun ilim ve fikirlerinden feyiz alan, kendisine gönül bağıyla bağlı çok sayıda Nur talebesi yetişmiştir. Bugün de bu hizmeti sürdüren Nur talebeleri bulunmaktadır.

Said Nursî’nin önemli eserleri arasında şunlar yer alır:

1. Tarihçe-i Hayat
2. Sözler
3. Lem’alar
4. Şualar
5. Kastamonu Lâhikası
6. Asa-yı Musa
7. Uhuvvet Risalesi
8. Hastalar Risalesi
9. Barla Lâhikası
10. Meyve Risalesi

Bazı eski baskılarda adı “Said-i Kürdî” şeklinde yer alırken, sonraki dönemlerde “Said Nursî” adının öne çıktığı görülmektedir. Yazar, “Kürdî” ifadesinin bazı çevreler tarafından bilinçli biçimde çıkarıldığını düşünmektedir.

İki Said’in de mezar yeri kamuoyunca kesin olarak bilinmemektedir. Şeyh Said-i Piran, Diyarbakır Dağkapı Meydanı’nda dava arkadaşlarıyla birlikte idam edilmiş; mezar yerleri gizli tutulmuştur.

Said Nursî ise Urfa’da vefat etmiş ve önce burada defnedilmiştir. Daha sonra askerî yönetim döneminde mezarı açılmış ve naaşı bilinmeyen bir yere götürülmüştür. Bu işlem sırasında ailesinden resmî bir onay alındığına dair anlatımlar bulunmaktadır. Olayla ilgili farklı tarihî iddialar ve rivayetler günümüze kadar aktarılmıştır.

Kürtlerin Saidleri ve Selahaddinleri, farklı dönemlerde farklı mücadelelerin ve düşüncelerin sembolleri olmuşlardır.

EFENDİ GÜNEŞ

Herkesin bir yaşam hikâyesi vardır. Bu, hayatın âdeta değişmez bir kanunudur.

Ben de bildiğiniz gibi bu derin vadinin gür ormanları içinde, asi dağın eteğinde; Peri Nehri’nin akışını ve coşkusunu seyrederek yaşadım. Çoğu zaman insanlardan uzak kalırdık. Bu diyarlar vahşi hayvanların otağıydı. Ayılar ve kurtlarla yüz yüze, iç içe yaşadım.

Buralarda kış ayları çok zor geçerdi. Hayat âdeta dururdu. Günlerce ailemin dışında kimseyi, yani başka bir insanı görmediğim olurdu. Beslediğimiz birkaç büyükbaş hayvanın yanında küçük bir keçi sürümüz de vardı. Ailece hayvancılık ve tarımla uğraşırdık.

Peri Nehri’nin üst tarafında, nehrin bitişiğinde arazilerimiz ve tarlalarımız; ayrıca ceviz, armut ve çeşitli meyve ağaçlarımız bulunurdu. Bunlar bizim için büyük bir miras ve zenginlikti. Kiğı çok uzak sayılmamasına rağmen, kışın sonuna kadar bazen ilçeye gidemezdim. Amansız doğa şartları ve coğrafyanın yapısı buna engel olurdu.

Adım ve şanım avcılıkla duyulmuştu. Yörede bunu bilmeyen pek kimse yoktu.

Bana, “Ne kadar ayı öldürdünüz?” diye sordunuz.

Gençliğimin deli dolu yıllarında çok avcılık yaptım. Burada zaman sorunu âdeta yoktu; her an av için uygundu. Elimde mükemmel bir silah vardı. Silahın verdiği cesaretle korku nedir bilmez, sık sık ava giderdim. Yirmi kadar ayı vurdum, elliden fazla geyik avladım. Kuşları, kurtları, tilkileri ve diğer hayvanları ise saymıyorum.

Bir gün yine bir geyiği kovalıyordum. Geyik kaçtıkça ben de zavallı hayvanın peşinden gittim. Varacağı yuvayı biliyordum. Nihayet düşündüğüm gibi oldu ve geyik inine girdi. Ben de yuvasına yaklaşmıştım. İçeri girip onu orada avlamanın hesabını yapıyordum. Biraz durup nefes aldım.

Tam o sırada aniden duyduğum bir sesle irkildim:

“Ey bedbaht adam! Bu hayvanın peşini hemen bırak. Yoksa başına amansız bir felaket gelir. Gerisini artık sen düşün.”

Bu ses, sanki gaipten gelen bir uyarıydı. Beni ters yüz etti; ruhumu altüst etti. Sesin nereden geldiğini ve nasıl duyulduğunu inanın bilmiyorum. İçimdeki karmaşık duygular isyan etti. Acaba bu geyik kutsal bir varlığın şekline mi girmişti? Geyik, gerçekten çok farklı bir hayvandır.

Yuvanın önünde âdeta yığılıp kaldım. Bir müddet sonra kendimi toparlayarak perişan bir hâlde eve döndüm. O günden sonra yemin ederek hayvan avlamaktan tamamen vazgeçtim. Mükemmel silahımı ise yalnızca korunmak amacıyla yanımda bulundurdum.

---

NOT: KOL BEYİ ARİF

Selenk Köprüsü’nü geçince, Yedisu ilçesine giden yol güzergâhında; derin vadinin sol üst tarafında, gür ormanlarla kaplı dağın yamacında tek bir ev bulunurdu. Peri Nehri’nin bitişiğinde arazileri, tarlaları ve çeşitli meyve ağaçları vardı. Kol Beyi Arif, çocuklarıyla birlikte burada sakin bir hayat yaşardı.

Evi, Selenk Köprüsü’nden yaklaşık bir saat uzaklıktaydı. Yol güzergâhında, Anbar ve eski Ağustun köylerine varmadan önce bulunurdu.

Kol Beyi Arif, o yörenin çok meşhur bir şahsiyetiydi. “Kol” lakabını, Rus işgali sırasında Millî Kuvvetlerin sorumlusu ve Kuvâ-yi Milliye komutanı olmasından almıştı.

Bundan yaklaşık altmış, altmış beş yıl önce koçberlik eden Coburlularla yaşadığı bir kavga olayı da vardı. Tarla ve merasını sonbahar olmasına rağmen korumak isteyen Arif ile genç çobanlar arasında tartışma çıkmıştı. Birkaç genç çoban Kol Arif’i döverek hırpaladı. Kol Arif ise silah zoruyla sürüdeki bazı davarlara el koymaya çalıştı ve böylece kavga büyüdü. Onun şikâyeti üzerine Coburlular Kiğı’da karakolluk oldular.

Sonunda karakol komutanı, köylüler ile Arif’i barıştırdı. Bu barıştan sonra Kol Arif ile Cobur köylüleri arasında kadim, güzel ve sadık bir dostluk doğdu. Yaylacılar yaylalara gittiklerinde zaman zaman kendisini ziyaret eder, evine misafir olurlardı. Karşılıklı güçlü bir dostluk bağı gelişmişti.

Merhuma Allah’tan rahmet diliyoruz. Mutlaka onu bilip tanıyanlar vardır. Arifi Kol ile sorun yaşayan Coburlu çobanların isimlerini biliyoruz; fakat burada belirtmiyoruz. Umarım hatıralarını bilenler yorumlarıyla katkıda bulunur.

Onun avcılıkla ilgili hikâyesini merhum ağabeyimden de duymuştum. Ağabeyim bir gece kendisine misafir olmuştu. Kavga ve ardından kurulan barış ise yıllarca anlatılmıştır.

Palu, tarih kokan kadim topraklardan biridir. İnsanlık medeniyetinin önemli beşiklerinden biri olan bu coğrafya, asırlar boyunca birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış; kültürü, tarihi ve manevi mirasıyla bölgenin en önemli merkezlerinden biri olmuştur.

Bu kadim beldenin bağrından geçen Murat Nehri ise Palu’ya ayrı bir güzellik ve bereket kazandırır. Uzun ve derin vadiler arasında coşkuyla akan nehir, yalnızca tabiatın değil, aynı zamanda tarihin de sessiz şahididir. Yüzyıllar boyunca nice medeniyetleri, nice yolcuları ve nice hatıraları bağrında taşımıştır.

Palu halkı; köklü gelenekleri, sağlam aile yapısı, güçlü inancı ve zengin kültürel değerleriyle tanınmıştır. Bu topraklarda insanlar, geçmişten devraldıkları örf ve âdetleri gelecek nesillere aktarmayı bir görev bilmişlerdir.

Zaman durmadan akıp gider… Nesiller büyür, çoğalır ve birbirinin yerini alır. Fakat bir coğrafyanın gerçek bekası; üzerinde yaşayan insanların tarihine, kültürüne ve ortak değerlerine sahip çıkmasıyla mümkündür.

Palu da geçmişiyle, insanıyla ve taşıdığı kadim mirasıyla geleceğe ışık tutmaya devam eden müstesna beldelerimizden biridir.

Belçika’da yaşayan emekli hemşehrimiz, hayırsever Coburlu Cemal Barut, Karakoçan’ın Çakan (Akarbaş) Köyü’nde ikinci caminin yapımına öncülük ederek önemli bir hayra vesile olmuştur.

Daha önce de Okçiyan Köyü’nün Şevtiyan Mezrası’nda bir caminin yapımını üstlenmiş, geride toplumun faydalanacağı kalıcı eserler bırakmıştır.

Yüce Allah, yaptığı bütün hayırları kabul eylesin ve kendisinden razı olsun.

İnsan yaratılışı gereği iyilik yapmaya, faydalı olmaya ve arkasında güzel eserler bırakmaya meyillidir. Ancak herkes aynı ölçüde fedakârlık gösteremez. Kimi sahip olduğu malını vakıflara bağışlar; kimi cami, okul, cemevi, köprü veya çeşme yaptırır; kimi de toplumun ihtiyaç duyduğu farklı hizmetlere destek olur. Bu eserlerin ortak amacı insanlığa fayda sağlamak ve geride hayırla anılacak bir iz bırakmaktır.

---

ÇAKAN (AKARBAŞ) KÖYÜ

Çakan (Akarbaş) Köyü, Karakoçan’ın köklü yerleşimlerinden biridir. Peri Vadisi’nin güzel coğrafyasında kurulan köy, doğal güzelliği kadar eğitim ve kültürel yapısıyla da dikkat çekmiştir.

Geçmişten beri okuma yazma oranının yüksek olduğu köylerden biri olmuş; özellikle ortaokul ve lise çağındaki öğrencilerini eğitim için Karakoçan’a gönderen sayılı köyler arasında yer almıştır. O yıllarda kız çocuklarının eğitimine önem verilmesi de köyün ileri görüşlü anlayışını göstermektedir.

Çağın gelişmelerine açık, eğitime değer veren ve toplumsal dayanışmayı önemseyen yapısıyla Çakan Köyü, bölgenin örnek yerleşimlerinden biri olarak hafızalarda yer edinmiştir.

İnsanoğlu bazen yalnızca bir fotoğrafa bakarak derin bir tefekküre dalar. Geçmişin hatıralarını bir karede yeniden yaşar ve fani dünyanın gerçeklerini bir kez daha düşünür. Hayat geçicidir; ölüm ise bütün canlılar için değişmez bir hakikattir.

Yüce Allah, Kur’an-ı Kerim’de, “Her nefis ölümü tadacaktır.” buyurmaktadır. Bu hakikat Âl-i İmrân Suresi’nin 185. ayetinde, Enbiyâ Suresi’nin 35. ayetinde ve Ankebût Suresi’nin 57. ayetinde açıkça ifade edilmektedir. Her insan, kendisine takdir edilen ömür sermayesini tamamladıktan sonra Rabbine dönecektir.

Fotoğrafta yer alan bu üç kıymetli insan da yaşadıkları ömür boyunca çalışkanlıkları, dürüstlükleri ve güzel ahlaklarıyla hafızalarda iz bırakmış birer çınardı.

---

H. MEHMET GÜNEŞ

Fotoğrafın sağında bulunan H. Mehmet Güneş, on çocuk babasıydı. Hayatı boyunca durmadan çalıştı. Çobanlık yaptı, çiftçilikle uğraştı ve ailesinin bütün yükünü omuzladı. Kışın en çetin günlerinde bile yakacak ihtiyacını karşılamak için yaklaşık yirmi dakikalık mesafeden sırtında odun ve çırpı taşıyarak büyük fedakârlık gösterirdi. Çalışkanlığı ve azmiyle örnek bir aile büyüğüydü.

---

APE USEV – YUSUF YILMAZ

Köyün köklü ve geniş ailelerinden birine mensup olan Yusuf Yılmaz, halk arasında “Ape Usev” ve “Doğan” lakabıyla tanınırdı.

Bilge kişiliğiyle herkesin saygısını kazanmıştı. Köyde veya çevre köylerde çözülmesi gereken bir mesele olduğunda insanlar onun görüşüne başvururdu. Ailesinde huzursuzluk ya da sorun yaşayanlar bile gelip kendisine danışırdı. Daima barışı, uzlaşmayı ve iyiliği savunur; kavga ve şiddetin karşısında dururdu.

“Doğan” lakabı, doğan kuşunun güçlü özelliklerinin onda görüldüğüne inanıldığı için verilmişti. Yedi çocuk babası olan merhum, ilerleyen yaşına rağmen çalışmayı hiç bırakmadı. Geniş bir çevreye sahipti ve evinden misafir eksik olmazdı.

Cenab-ı Allah’tan kendisine rahmet diliyorum. Mekânı cennet olsun.

---

KAMİL UZUN

Kamil Uzun, on çocuk babasıydı ve en yakın komşularımızdan biriydi.

Hayatını büyük zorluklar içinde çalışarak geçirdi. Çobanlık yaptı, çiftçilikle uğraştı; ev işleri ve yakacak temini dâhil ailesi için ne gerekiyorsa kararlılıkla yerine getirdi. Mücadeleci, fedakâr ve çalışkan bir insandı.

Daha önce “Komşu” başlıklı bir paylaşımda kendisinin bütün biyografisini yazmıştım. O da ömrünü tamamlayarak ebediyete irtihal etti.

Bu üç kıymetli insanın aynı fotoğrafta bir araya gelmesi, geçmişe dair anlamlı ve güzel bir tablo olarak hafızalarda yaşamaya devam edecektir.

Allah hepsine rahmet eylesin. Mekânları cennet olsun.

Geçmişimiz ile bugünümüz arasında, hayatın hemen her alanında büyük değişimler yaşıyoruz. Âdeta sonu görünmeyen bir uçurumun kıyısında, belirsizliklerle dolu bir dönemin içinden geçiyoruz.

Kendi kendimize sormamız gereken önemli bir soru var:

Bize ne oldu? Bu gidiş nereye kadar sürecek?

Hayat tarzımız hızla değişiyor. Bir zamanlar doğru kabul edilmeyen pek çok davranış bugün sıradan görülüyor. En büyük tehlikelerden biri ise duyarsızlıktır. Ne yazık ki zamanla bu duyarsızlığın da bir parçası hâline geliyoruz.

Eskiden toplumun kendine ait ölçüleri vardı. Kolsuz bir gömlekle insanların arasına çıkmak bile hoş karşılanmazdı. Erkekler, karşılaştıkları hanımların rahat edebilmesi için bakışlarını çevirir; kadınlar da edep ve hayâ duygusunu koruyarak yürürlerdi.

Gençler, büyüklerine duydukları saygıdan dolayı köy içinde açıkça sigara içmezlerdi. Giyim kuşamda da utanma, edep ve ölçü hâkimdi. Bunlar yazılı kurallar değildi; toplumun benimsediği ortak değerlerdi.

Bugün ise geçmişte önem verilen birçok inanç, örf, âdet ve gelenekten geriye çok az iz kaldığını görüyoruz. Ahlaki değerlerde yaşanan aşınma, toplumun birçok kesiminde hissedilmektedir.

Şehirlerde ve kasabalarda insanlar sanki bambaşka bir hayatın içine girmiş gibidir. Hayat tarzları değişmiş, eski ölçüler büyük ölçüde unutulmuştur.

Özellikle gençlerin karşı karşıya kaldığı bazı alışkanlıklar da düşündürücüdür. Dövme, madde bağımlılığı ve benzeri sorunlar birçok aileyi derinden etkilemektedir. Bunlar çağımızın önemli sosyal meseleleri arasında yer almaktadır.

Genel anlamda bir manevi bunalım yaşandığı hissedilmektedir. Merhamet, vicdan, edep, hayâ, utanma, insaf ve güzel ahlak gibi insanı insan yapan değerler zayıfladıkça toplum da bundan olumsuz etkilenmektedir.

İnsan fıtratında iyilik, merhamet ve güzel ahlak vardır. Bu değerler korundukça toplum güçlenir; kaybedildikçe ise sosyal çözülme hızlanır.

Bu nedenle hepimizin durup düşünmeye ihtiyacı vardır.

Bize gerçekten ne oldu?

Bu soruyu kendimize samimiyetle sormalı ve geleceğimizi daha güzel değerler üzerine inşa etmeye çalışmalıyız.

Yine de umudumuzu kaybetmemeliyiz. Çünkü insanın ufku geniştir. Doğruyu arayan, iyiliği isteyen insanlar var oldukça daha güzel yarınlara birlikte ulaşmak mümkündür.

Gurbette yaşayan insanların en büyük özlemlerinden biri, doğup büyüdükleri topraklardır. Ana ocağı, baba ocağı ve çocukluk hatıralarının beşiği olan köyler, yıllar geçse de gönüllerdeki yerini korur.

Bu fotoğraf, Çobur Köyü’nün Diyare Kewre Reş mevkiinde çekilmiştir. Burası, DEP Karakoçan’dan Kiğı köylerine giden yol güzergâhı üzerinde bulunan önemli noktalardan biridir. Aynı zamanda Akşiş Deresi geçildikten sonra Kumik Köyü ve çevredeki birçok köyün yolu da buradan ayrılır.

İnsanlar, yaşadıkları köylerde hayatlarını en çok toprak ve mera ile iç içe sürdürmüşlerdir. Bunun iki temel sebebi vardı.

Birincisi ziraattı. İnsanlar toprağı ekip biçer, alın teriyle üretir ve rızıklarını topraktan kazanırlardı.

İkincisi ise hayvancılıktı. Uzun yıllar boyunca hayvan yetiştiriciliği bölgenin en önemli geçim kaynaklarından biri olmuş, ailelerin hayatını ayakta tutmuştur.

Merada görülen patikalar, yalnızca insanların değil, yıllarca aynı güzergâhlardan geçen koyun ve keçi sürülerinin oluşturduğu izlerdir. Meşe kümeleri ile kayalıkların arasından geçen bu davar karıkları, zamanla âdeta meranın hafızasına dönüşmüştür.

Bu coğrafyanın en dikkat çekici özelliklerinden biri de insanların yaşadıkları her yere bir isim vermeleridir. Dağlar, tepeler, yamaçlar, vadiler, su kanalcıkları ve hatta düzlükler bile bir isimle anılmış; böylece tabiatla insan arasında güçlü bir bağ kurulmuştur. Geniş bir mera içinde yüzlerce farklı yer adı yaşatılmıştır.

Bugün ise manzara büyük ölçüde değişmiştir. Eskiden insan ve hayvan sesleriyle dolup taşan meralar artık eski canlılığını kaybetmiştir. Hayvancılık büyük ölçüde ahırlara ve modern besiciliğe yönelmiş; ziraat ise eski gücünü yitirerek yerini dışarıdan karşılanan ihtiyaçlara bırakmıştır. Göç de insanların doğdukları topraklarla olan bağını zayıflatan üçüncü büyük sebep olmuştur.

Bütün bunların sonucunda, bir zamanlar insan emeğiyle yaşayan bu geniş meralar bugün yabani hayvanların daha rahat dolaştığı sessiz mekânlara dönüşmeye başlamıştır. Devir, eskisine göre biraz da onlara dönmüştür.

Yaz mevsimi toprağı bazen yaşlı, hüzünlü ve yorgun gösterir. Oysa bu fotoğraf daha dün çekilmiş kadar yenidir. Buna rağmen insana, sanki yıllar öncesinden kalmış bir hatırayı seyrediyormuş hissi vermektedir.

Geçen bunca uzun yıl bize seni asla unutturmadı. Her geçen zaman, özlem dolu bir vuslatın ve nostaljinin içinde yaşamamıza sebep oluyor. Maziyi, içimizde tatlı bir buruklukla anarak yaşamaya devam ediyoruz.

O şirin ilçenin güzelliği, mozaik yapısıyla bilinirdi. Herkes birbirini tanırdı. Dostluklar, komşuluklar ve insan ilişkileri son derece samimi, içten ve dostaneydi.

İnsanlar birbirlerini güven dolu duygularla selamlar, mutlaka birbirlerinin hâlini ve hatırını sorarlardı. Karakoçan’da dört mevsim bambaşka güzellikte yaşanırdı. Her mevsimin kendine has havası, güzelliği, ihtiyaçları ve ayrı bir cazibesi vardı.

SONBAHAR

Bu dört mevsimin en hareketli ve en canlı zamanı sonbahardı. Okulların açılmasıyla birlikte çarşı büyük bir kalabalığa bürünür, ilçe adeta yeniden canlanırdı.

Bu hareketlilik en çok kırtasiyecilere yarardı. Rahmetli Hüseyin Tekel ile Rahmetli Arif Okçu’nun işlettiği, ilçede bilinen başlıca iki kırtasiye dükkânı bulunurdu. Bu iki dükkân müşteriyle dolup taşardı.

İlçede kumaş satan küçük manifatura mağazaları ve sınırlı sayıda terzi vardı. Kumaş alıp takım elbise diktirmek, hemen her öğrencinin vazgeçilmez arzusu ve temel ihtiyacıydı. Kumaşlar satın alınır, terziler ölçü alır ve takım elbiseler dikilirdi. Karakoçan’da oldukça büyük bir öğrenci potansiyeli bulunuyordu.

Özellikle sonbaharda köylüler Karakoçan’a gelir, kışlık ihtiyaçlarını temin ederlerdi. Hem ailelerinin geçim ve nafakası hem de besledikleri hayvanlar için gerekli alışverişler yapılırdı. Hayvanlar için saman, arpa ve yem alınır, bazı çevre köylerden de ot temin edilerek kış hazırlıkları tamamlanırdı.

İlçeye gelen köylüler genellikle lokantaya gitmezlerdi. Daha çok bakkallarda oturup ekmek, helva ve zeytin yerlerdi. Yazın ve sonbaharda ise ekmek, üzüm, karpuz; varsa peynir ve zeytin terazide tartılarak satın alınırdı. Bağdaş kurularak yemek yenirdi. Kimi zaman bakkalın önünde, kimi zaman da ilçe dışında kırda, bayırda oturup bu şekilde yemek yiyenler olurdu.

O yıllarda “lokanta” yerine halk arasında “aşçı” denirdi. “Lokantaya gittik.” demezler, “Aşçıya gittik.” derlerdi.

Bazen köylüler eşek, at ve katırlarla ilçeye odun getirip satarlardı. Elde ettikleri parayla çay, şeker, gaz gibi ev için gerekli temel ihtiyaçlarını karşılarlardı. En büyük sermayeleri ise davar satmaktı. Güçleri nispetinde davarlarını ilçeye getirir, satar ve ihtiyaçlarını karşılayacak parayı temin ederlerdi.

ODUN

Meşe odunu satmak orman kanunlarına göre ağır cezalı ve yasaktı. Bu nedenle köylüler zamanla köylerindeki meyve ağaçlarına yöneldiler. Ahlat, armut, çerdene, dardane ve ardıç gibi kıymetli meyve ağaçları bilinçsizce ve acımasızca kesildi. Böylece birçok köyde bu ağaçlar zamanla yok olup gitti.

Elbette bunda zaruret ve fakirliğin de büyük payı vardı. Çocukluğumuzda buna bizzat şahit olduk. Bir zamanlar köylerimiz, meralarımız, kırlarımız ve yabanlık alanlarımız meyve ağaçlarıyla dopdoluydu. Adeta bir renk cümbüşü ve doğal bir meyve ambarıydı. Ne yazık ki birçok köyde bu güzellik bilinçsizce kesilerek yok edildi. Kendi köyümüzde de aynı acıyı yaşadık. Birçok köy aynı kaderi paylaştı.

ULAŞIM

Ulaşım oldukça sınırlıydı. Karakoçan’da galiba ilk otobüs Dergoğullarına aitti. Karakoçan ile Elazığ arasında yarım otobüs seferleri yapılırdı.

Bir de emektar kamyon sahibi Rahmetli Heci Halim’in Mahmutlu kamyonları vardı. Hem insan hem de eşya taşımacılığı yaparlardı.

Esmer Rahmetli Niyazi (Nazoy Reş) de tanınan kamyon sahipleri ve şoförleri arasındaydı. Karakoçan, Kiğı ve Gaz köyleri arasında çalışırlardı. Bu konuda daha farklı bilgi sahibi olanlar yorum yapabilirler.

Kiğı’dan Karakoçan’a Doğu Jet ve Narmanlar otobüsleri çalışırdı. Bu otobüsler Kiğı, Karakoçan ve Elazığ arasında yolcu taşırdı.

Bir zamanlar Peri Nehri çevresinde büyük bir hareketlilik vardı. Köyler insanlarla dolup taşardı. Bu nüfus yoğunluğu hayat dolu, cıvıl cıvıl ve neşeliydi. Şimdi ise bütün bunlar özlem dolu bir nostaljiye dönüştü. Peri artık sessizliği yaşıyor.

KARAKOÇAN’DA GÜNLÜK HAYAT

Sabah çarşıya çıkınca grup grup öğrencilerin okullarına gittikleri görülürdü. Bu manzara ilçenin en güzel ve en renkli görüntülerinden biriydi.

Sığırlar çarşının içinden geçerek yaylaya çıkarılırdı. Büyükbaş hayvanlar çarşıda sıkça görülür, ilçe adeta bir köy görünümünü andırırdı.

Öğrencilerin büyük bölümü Dersim ağırlıklıydı. Daha çok Karşıyaka Mahallesi ve Han Çeşmesi çevresinde otururlardı.

Okullar sağ-sol siyasi olaylarının ve eylemlerinin yoğun yaşandığı yerlerdi. 1970’li yıllarda Türkiye genelinde yaşanan sağ-sol çatışmaları Karakoçan’da da hissediliyordu. Yıllarca gençler, öğrenciler ve her meslekten vatandaş bu olaylardan etkilendi. Çatışmalar ve acı kayıplar yaşandı.

12 EYLÜL

1980 yılı 12 Eylül Askerî Darbesi ile birlikte ülke büyük acılar yaşadı. Halk arasında buna “Kenan Evren Darbesi” denirdi.

Birçok insan zindanlardan ve işkencelerden geçti. İdamlar yaşandı. Yıllar acılar içinde heba olup geçti.

Karakoçan’da okullar zaman zaman kapalı kalırdı. Sağ-sol olayları nedeniyle tayini çıkan birçok öğretmen ilçeye gelmek istemezdi. Bu yüzden sınıflarda dersler boş geçer, bazı dersler ilkokul öğretmenleri tarafından doldurulmaya çalışılırdı. Bu durum Karakoçan’ın eğitim hayatında önemli kayıplara sebep oldu.

SİNEMA

Karakoçan’a sinemanın gelmesi adeta bir devrim gibiydi. Herkes sinemaya büyük ilgi gösterirdi. Özellikle gençler ve öğrenciler kavga, dram ve macera filmlerini çok severdi.

Yılmaz Güney, Cüneyt Arkın ve Tanju Korel’in filmleri büyük ilgi görürdü. Filmlerde en çok kötü adam rolüyle tanınan Erol Taş olurdu.

Öğrenciler izledikleri filmleri okul sıralarında canlandırır, filmcilik oynarlardı.

Sinema sahibi Rahmetli Bekir Aslan’dı. Allah rahmet eylesin. Oğlu Nahit Aslan kapıda bilet keserdi. Nahit, kısa zamanda Karakoçanlı çocukların en sevdiği arkadaşlardan biri olmuştu. Bileti olmayanlara bazen kıyak yapar, onları ücretsiz içeri alırdı.

Elazığlı Rahmetli Demirci Zekeriya’nın oğlu Alettin Akbulut ise ilçede bisiklet kiraya verirdi. On beş-yirmi kadar çeşitli boylarda bisikleti vardı. Kasaba çocuklarının en büyük heyecanı oradaydı. Bisiklete binmek onlar için büyük bir macera ve mutluluktu. Daha sonraki yıllarda bu heyecan mobiletlerle devam etti.

Merhum Alettin’e, babasına ve burada adını andığımız bütün merhumlara Allah’tan rahmet diliyoruz.

DEP

Başta Karakoçan’ın mozaik yapısından bahsetmiştik.

İlçede Sünniler ve Aleviler birlikte yaşardı. Konuşulan diller ise Kürtçe, Türkçe ve Zazacaydı.

Aslında geçmişte yaşanan bütün siyasi çalkantılara rağmen Karakoçan halkı uzun yıllar barış, kardeşlik ve dostluk içerisinde yaşamayı başarmıştır.

Bir zamanların küçük, mütevazı ve şirin beldesi bugün büyümüş ve gelişmiştir. Seni her zaman özlemle, sevgiyle ve nostaljik duygularla anmaya devam edeceğiz. İnşallah güzelliğin, huzurun ve mutluluğun hep seninle olsun.

(DEP) KARAKOÇAN

GÜNEŞ EFENDİ

Merhum Molla Nureddin Yılmaz, 1933 yılında Kurum (bugünkü Gedikyurt) köyünde dünyaya gelmiştir.

İlk eğitimini bir yıl boyunca YİĞ köyünde Molla Mehmed’in yanında almıştır. Daha sonra medrese öğrenimini Siirt’in Tillo ilçesinde tamamlamıştır.

Tillo, geçmişten günümüze medreseleri, yetiştirdiği âlimleri ve değerli din adamlarıyla İslam ilim geleneğinin önemli merkezlerinden biri olarak tanınmaktadır. Üstad Bediüzzaman Said Nursî’nin de Tillo ile ilgili güzel hatıraları bulunmaktadır.

Molla Nureddin, Çan beldesinde imam olarak görev yaptığı dönemde, Karaçan köyünden olan merhum Mele Çerke ise Karakoçan’da görev yapıyordu. Daha sonra kendi aralarında anlaşarak görev yerlerini değiştirdiler. Bunun üzerine Molla Nureddin Karakoçan’a gelerek imamlık görevine başladı, Mele Çerke ise Çan beldesindeki imamlık görevini üstlendi.

Karaçanlı Mele Çerke, bölgede ilmiyle tanınan, saygı duyulan önemli bir din âlimiydi. Allah kendisine rahmet eylesin.

Molla Nureddin, Karakoçan’da tam 37 yıl imamlık yapmıştır. Güçlü hitabeti, etkileyici vaazları ve anlamlı hutbeleriyle halkın büyük sevgisini ve takdirini kazanmıştır. Özellikle cuma günleri verdiği vaazlar, yöre halkı tarafından uzun yıllar hayranlıkla anlatılmıştır.

O dönemde kanaat önderlerinin önemli görevlerinden biri de toplumda barışı sağlamaktı. Küskünleri barıştırır, anlaşmazlıkları çözer, kavga edenleri uzlaştırır; zaman zaman kız kaçırma gibi toplumsal olaylarda da arabuluculuk yaparak sorunların çözülmesine katkı sunarlardı.

Molla Nureddin, sadece bir imam değil; Karakoçan’ın manevi hayatında derin izler bırakmış, halkın güvenini kazanmış değerli bir şahsiyetti.

2014 yılında Hakk’ın rahmetine kavuşmuştur.

Cenab-ı Allah rahmet eylesin, mekânı cennet olsun.

Yazan: Güneş Efendi

EŞREF KAYA ::ÖĞRETMEN…Yedı kardeş’idiler Meşhur toprak evlerin sınırlı oda sayısının birinde doğup büyümüştü.İlkokulu köyde bitirerek Ortaokul Karakoçan da devam ederek tamamlamış.. Fakirliğin zor dönemlerinde öğrenci iken köyden Annesi tarafından çoğu zaman evde ekmek yemek hazırlar ilçeye giden köylülere vererek gönderiyordu..Köyde ilçede yaklaşık 8 km uzak’idi…Bir çok öğrencinin Hepimizin hayat Hikayesi buna benzerdi Yani bir dönemler Ekmek katık yemek 2 yada 3 günlük ihtiyaci ilçeye öğrencilere gelen Köylüler ile yolanirdi. Bu şekliyle ilçede okullarda okuduk .Bundan böyle Cefakar ve fedakar köylülereimize ayrica minnettarız.
Haftalık okul harçlığı 5 yada 10 lira arasında idi.O paraylada Kalem ,defter kırtasiye ihtiyaçları bazen olurdu.Çoğuda o sekilde harcanırdi… ,En zaruri olan Çay ,Şeker Gaz gibi ihtiyaçlara harcanır di..Elektrik yoktu Gaz lambaları kullanılıyordu . Öğrencilere Verilen harçlıklarda zaruri ihtiyaçlar için daha çok bu sekildeb kullanılırdı..İlçede toprak evlerde kalınarak çok zor şartlarda okuyarak istikbale hazirlanmak…Bir meslek sahibi veya memur olmak .. Hayatin basamakları umutlarla fakir ve zor ağır şartlarda okular okunurdu. …
…Eşref Öğretmen orta okuldan sonra Bingöl öğretmen okulunu imtihan ile kazanmıştı ..Öğretmen okulunu başarılı bir şekilde takıntısız eğitimi ni tamamlayarak Öğretmen mesleğini elde etmiş ti.
Ilk görev yeri Bingöl ile Erzurum sınırının kesiştiği MUSAĞ köyü olan bir dağ Köyünde göreve başlayarak Çocuklar ile haşir neşir oldu.
…..Anne tarafinda akrabası hanım bir kızla evlenmiş .Çok erken ve genç yaşta Yuva kurarak aile düzeni sağlamıştı .
Köyde sportif faliyet ler içinden olup voleybol ve futbol oynamayı köyün gençleri onunla dahada sporda mesafe katl etmişlerdi..
….Bir çok güzel sosyal faaliyetleri köyden yapıyor du..
…..Daha sonra ki yıllar Kiğı ye bağlı peri vadisi içinde bulunan TAHTALI Köyde öğretmenlik mesleğini sürdürdü.
12 Eylül Askeri darbesinin Mağdurlarında idi..Bir kaç kez soruşturmalarda geçmiş ti.Suçu tesbit edilemeyerek bir ihbarın neticesinde bir defa kötü fişlenmişti.. Öğretmenlik mesleğinde edinerek yetkisini elinde almışlardı.Her defasında hayiflanarak. Bari bir suçum olsaydı asla gam yemezdim. Bunu kendisine hepte dert ediniyordu.En çokta buna dert yanardı..
Siyasi tartışmalara fazla girmeyecek kadar seviyeli ve ölçü sahibi. Mesleğinde ettik görgülü biriydi.Elbette o dönemde bir tarafa meyilli olup istemesede konuştuğu olmuştur..
Mesleğinde uzaklastirmayi.Bu haksızca mağduriyeti hazm etmedi .O izdirabi içinde unutmadan taşıyordu.
…..Yeniden hayata atılıp aileyi ve kendisini gecindirecek iş aradı.
Sonunda o da her kes gibi Metropollerde büyük şehirlerde umutlar bağladı
En sonda kapağı İSTANBUL’A attı…
İstanbul Kaynarcada.Dayim oğlu.R.Doğanın yardimiyle Kendisine bir Halk Ekmek büfesi kiralandı.
Bir müddet o Bufeyi çalıştırdı. Bazi sebeplerden dolayi onuda bırakmak zorunda kaldı. Halk Bankasından memurluk imtihanını girip kazandı.Güvenlik soruşturma sina takılıp kaldı. Bunun gibi özel yada Devlet kurumlarına baş vuruyor.Bazısı başında ret geliyor.. Bazısında ise yazılı sonrası mülakatlar da Güvenlik soruşturmasına takılarak sonucu olumsuz olup siciline işlenmiş fişlemişlerdi.ise alınmıyordu ……Bu yüzden iş bulamiyordu. Askeri darbe yasaları onu Kötü fişlemişler lerdi.
Istanbulda iken benimde de bulunduğum semte yakındı..Hafta sonu ona sık sık uğrar dertleşir. Öğrencilik anılarını anlatırdı.. Bu şekilde Hasret giderirdi. Köydeki hayattı çocukluk yılları yayla hayatını. Öğrencilik ve öğretmenlik yıllarında yaşadıkların anlatırdı.Bir çok ortak anılarımız vardi..Bazen çok neşeli oluyor..Bazende hüzün lü olayları anlatır maziye dönerdi.
Bir defasinda son görev yaptığı Tahtalı köye denetlemek için müfettişler gelmiş. Kendisinin başarısını kutlayarak.Hocam bir şehire giderek orada mesleğini sürdür.Bu gibi yerlere çokta layıksınız diyerekte tavsiyelerde bulunmuşlardır..Bunu anlatirken .Keşke onlari dinleseydim diyerek .Şehirden kimse kimseyi fazla ilgilendirmez.Köy yerlerinde dedikodu çok olur.Bende bu yersiz asilsiz dedikodu ihbarı yaşamaz’dim Çokta duygulanarak anlatmıştı.. Belkide Mesleğimde bari olmazdım dedi..
Ailesi ile istanbulda kalıyordu. Bu şehir beni boğuyor .Adetta nefes alamiyorum diyordu. Şehir hayatti İstanbul’a bir türlü adapte olamadi
Tekrar Karakoçana döndü. Bir müddet Dolmuş şoförlüğü nü yaptı.
Bu hayat mücadelesi sürerken kalıtım olan çocukluğunda kalan Hastalık (HABİTAT C ye yakalanmış. )Hastalık kalici olup vücunda yer buldu..Bir kaç yıl uzun sürdü. Yavaş yavaş onu eritiyor du .Ailesi ile Hanim tarafının akrabaları gecimlerine üstlenmiştilerdi bu sekilde geçiniyordu…
Zaman geçtikçe git gide fenalaştı. Köylülerin ona ziyaretleri dahada sıklaştı Çevresinde bilip. tanıyan yada duyanlar gelerek ziyaret ediyordular..Her kes onun bu amansız hastalığa mağduriyetine yürekten gerçekten aciyorlardi .Onu tanıyanlar Öğretmenlik mesleğinde edilmesi çevre Halkını çok daha duygulu ve hasas etmişti.
Nihayet bir gün hastalığa yenik düşerek 30 yaşları civarında hayatta veda etti..Geride yürekleri burkulmuş halde bıraktığı Anne, baba aile .Dul bir hanim olan eşini biri kız biri oğlan iki yetim evladı oldular.
.Devlet te 7 yıl civarında Öğretmenlik ederek hizmet etmişti .
Ailesi sosyal yardim almadan terk edilerek kaderiyle baş başa yüz üstü bırakılmış ti.Sosyal Adalet ilkesi varlığını kuralını yitirmiş.Aile tümden unutularak kenara itilmiş ti. Yilar sonra ancak Eşi aylığa bağlandı..Eşref Öğretmen .Karakoçanda MALLA BAPE .Karakoçan’da BAPe giler…Onlarin enişte leriydi..Rahmetli Haci Yıldız. Ali Hoca Nurettin Yıldız Onlarin.kız kardeşi Eşref Hocanin eşiydi.. Hayatin Baharında aramızdan bu şekilde ayrılmıştı…

Kendisine Allahtan Rahmet dileriz..

GÜNEŞ EFENDİ ..

Fotoğrafın sağ tarafında bulunan kişidir.

Köyde ve çevrede daha çok “Heseni Melle” olarak tanınırdı. Güzel mizah anlayışıyla tanınan, nüktedan ve sevilen bir insandı.

Oğlu:

Merhum Rıfat

Rıfat’ın çocukları: Merhum Celal, Merhum Mehmet, Cemal ve diğerleri.

Yukarıda isimlerini andığımız bütün merhumlara Cenab-ı Allah’tan rahmet diliyoruz. Mekânları cennet olsun. Hayatta olanlara ise sağlık, huzur ve hayırlı uzun ömürler diliyoruz.

Akbulut ailesi bunlarla sınırlı olmayıp, aynı soy içerisinde farklı lakaplarla tanınan akraba kolları da bulunmaktadır.

Bunlardan bazıları şunlardır:

1. Malla Memli

Merhum Memli’nin çocukları: Merhum Zülfü, Merhum Eğit ve Mehmet.

2. Hüseyni Mirte

Oğlu: Merhum Raif.

3. Hüseyni Api Us

Merhum Yusuf’un oğlu: Merhum Hüseyin.

Bunlar da aynı Akbulut silsilesine mensup, yakın akraba ailelerdir. Yeni neslin kendi akrabalarını ve aile büyüklerini tanıması amacıyla bu bilgileri kısaca paylaşmayı uygun gördüm.

Molla Mezrası

Fotoğrafta yer alan bu üç kardeşin yaşadığı yer Molla Mezrası’dır. Günümüzde torunları burada yaşamlarını sürdürmektedir.

Vefat eden bütün büyüklerimize Allah’tan rahmet, yaşayanlara sağlık, huzur ve bereket dolu bir ömür diliyoruz.

Not: Eğer bilgiler arasında istemeden bir hata yapmışsam, yorumlarda belirtilmesi hâlinde memnuniyetle düzeltirim. Ayrıca aile fertlerinden önceden izin almadan bu bilgileri paylaştığım için de anlayışlarına sığınıyor, haklarını helal etmelerini diliyorum.

En azından aile büyüklerimizin hatıralarının yaşaması ve gelecek nesillere aktarılması adına bu bilgilerin sayfada kalmasının faydalı olacağı kanaatindeyim.

Güneş Efendi

AKDAMAR… VAN… Medeniyetlerin beşiği bu topraklarda hâlen yas, matem ve hüzün yaşanıyor. Bu toprakların asaleti, soylu medeniyetlerin varisi kadim halkı Kürtler ise zalimlerin dayatmacı, inkârcı, hile dolu entrikaları ile katliamlarına maruz kalarak zulmün amansız sendromunu yaşıyorlar…

Van Gölü’nün mavi sularının ortasında yer alan Akdamar Adası, yüzyıllardır tarih, inanç ve kültürün sessiz tanığıdır.

915-921 yılları arasında Kral I. Gagik tarafından yaptırılan Akdamar Kilisesi, Ermeni mimarisinin en görkemli örneklerinden biridir. Taşına, duvarına ve kabartmalarına işlenmiş motifler; barışı, sevgiyi, inancı ve sanatı anlatır.

Bu topraklar nice medeniyetlere ev sahipliği yaptı: Urartular, Asurlular, Persler, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular, Osmanlılar ve daha niceleri…

Ancak en kadim halklarından biri olan Kürt halkı, her dönemde varlığını korudu; dilini, kültürünü, inancını ve onurunu yaşattı.

Bugün Akdamar yalnızca bir kilise değil; bu toprakların çok kültürlü geçmişinin, birlikte yaşama iradesinin ve zamana meydan okuyan güzelliğinin sembolüdür.

Tarihimize sahip çıkmak, geleceğimize ışık tutmaktır.

Efendi Güneş

13 Temmuz, Zilan Katliamı’nın yaşandığı gündür.

Ağrı direnişine destek verdikleri gerekçesiyle Van’ın Erciş köylerinde topladıkları sivil Kürt halkını Zilan Deresi’nde hunharca katlettiler. Sayıları 15.000 olarak tahmin edilen Kürt köylülerini Zilan Deresi’nde acımasızca imha ettiler.

Allah’ın laneti zulmedenlerin üzerinde olsun. Zilan’da katledilen mazlum halkımıza Cenabı Allah’tan rahmet dileriz.

Zalimler için bin defa yaşasın cehennem…

Unutmadık, unutturmayacağız!

BÜYÜK İSLAM ÂLİMİ VE İNSANLIĞA HİZMET ÖNCÜSÜ

Bitlis’in Hizan ilçesine bağlı Nurs köyünde 1877 yılında dünyaya gelen Bediüzzaman Said Nursî, bütün ömrünü İslam’a hizmete, Kur’an’ın mânâlarını tahlil ve izah etmeye adamış büyük bir âlim ve mütefekkirdir.

İslami ilimlerde derinleşen, çağının meselelerine Kur’an’ın nuruyla çözümler getiren Said Nursî; iman esaslarını aklın ve bilimin ışığında müdafaa etmiş, İslam’ın hakikatlerini sade ve anlaşılır bir dille anlatmıştır.

Ömrünün büyük bir kısmı sürgünlerde, zindanlarda ve yokluk içinde geçmiştir. Buna rağmen sabrından, ümidinden ve hizmet aşkından asla vazgeçmemiştir.

Eserleri birçok dile çevrilmiş ve milyonlarca insanın imanına, ahlâkına ve hayatına yön vermiştir. Türkiye’de ve dünyanın dört bir yanında ona gönül bağı ile bağlı nice Nur talebesi yetişmiş, hizmetleri hâlen devam etmektedir.

Irkçı ve dar zihniyetli çevreler, eserlerinde bazı yerlerde geçen “Saidi Kurdî” ifadesini çıkararak onu yalnızca “Said Nursî” olarak yazmışlardır. Kininiz ve nefretinizde harap olasınız. O, hem Kürt’tür hem de bütün insanlığa ait bir değerdir.

ESERLERİNDEN BAZILARI

1. Tarihçe-i Hayat — Hayatı, hatıraları ve mücadeleleri.
2. Sözler — İman esaslarının aklî ve ilmî delilleri.
3. Lem’alar — İmanın esaslarını veciz ve parlak izahlar.
4. Şualar — İman hakikatlerinin geniş izahı.
5. Kastamonu Lahikası — Kastamonu sürgünü yıllarına dair mektuplar.
6. Asâ-yı Mûsâ — İman hakikatlerinin müdafaası.
7. Uhuvvet Risalesi — İslam kardeşliğinin önemi ve gereği.
8. Hastalar Risalesi — Hastalara ve dertlilere teselli ve şifa verici nasihatler.
9. Barla Risalesi — Barla’da geçen günlerin hatıra ve dersleri.
10. Meyve Risalesi — İman meyvelerini anlatır.

İki Said… İki büyük değer… Biri Şeyh Said Piran, diğeri Bediüzzaman Said Nursî… İkisi de mazlum, ikisi de zalimlere karşı durmuş, ikisi de kabirleri ortada olmayan büyük şahsiyetlerdir.

“Küfür, dalâlet, dehşet, esaret ve esbâb-ı sefâlet; ıslah olmaz ise, ebedîdir. Fakat iman, hürriyet, saadet ve esbâb-ı selâmet; ıslah olursa, ebedîdir.”

Onun davası; iman, akıl, ilim, ahlâk ve insanlığa hizmet davasıdır. Ruhu şâd, mekânı cennet olsun.

EFENDİ GÜNEŞ DİJİTAL KİTABI

Bu dijital eserde yer alan tüm yazılar, makaleler, denemeler, araştırmalar, anılar ve özgün içerikler Efendi Güneş tarafından kaleme alınmış ve yayımlanmıştır.

© 2026 Efendi Güneş. Tüm hakları saklıdır.

Bu kitabın tamamı veya herhangi bir bölümü, eser sahibinin yazılı izni olmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz, değiştirilemez, yeniden yayımlanamaz, başka internet sitelerinde ya da sosyal medya platformlarında dağıtılamaz ve ticari amaçla kullanılamaz.

İzin alınarak yapılacak alıntılarda yazarın adı ve eser kaynağı açıkça belirtilmelidir. Telif haklarının ihlali hâlinde doğabilecek tüm hukuki haklar saklıdır.

Bu eser; geçmişin hatıralarını, kültürünü ve insan hikâyelerini gelecek nesillere ulaştırmak amacıyla hazırlanmıştır.

Yazar ve Eser Sahibi: Efendi Güneş

Yazılış Tarihi: 5 Mart 2022
Yazan: Güneş Efendi

Bakışların, derin ve gizemli duygularınla süslenmiş; seni ve dünyanı anlatıyor. Bu güzelliklerini yazıya döksem duygularım altüst olur, birbirine karışır. Seni sade bir şekilde ifade etmek gerçekten zordur.

Güzelliğin adeta bir duygu pınarı olmuş. Kalbinden gözlerine akıyor, oradan da yüzüne yansıyor. Masum güzelliğin sevgi ve şefkatle doludur. Sevdaya uçuran o sevgi fırtınasında umutlar yüzünde yeşermiş, gamzelerin ise o nadide güzelliğini kat kat artırmıştır.

Baharın güzel çiçekleri, papatyalar kadar renkli ve cazibelisin. Bütün bu güzellikler dünyama girip beni kuşatırken sensiz olmak bana adeta bir esaret gibi geliyor. Bu azametli kara sevdaya gönlümü kaptırmışım.

Gula Bewroj, umutlarıma renk vermiş, vazgeçilmez sevdanın sihirli perisisin.

Bir gün bana rumuzunun “Buz Saçakları” olduğunu söyledin. O an donup kaldım; aslında buz kesildim. Çünkü uzun zaman sonra ilk defa rumuzunu sormuştum. Ben bu rumuzların anlamını da, geçmişte yaşanmış kerametleri olan kâhinleri de bilmem. Ellere bakıp fal söyleyenleri de, falcılığı da hiç anlamam.

Ben seni görüp sevmişim. Kalbime damlayan, inci gibi paha biçilmez bir hazine olmuşsun. Seni nasıl unutur, nasıl terk ederim? Asla unutmam o anlaşılması güç rumuzunu ve imalı sözlerini.

“Buz Saçakları…” Bu anlaşılması zor rumuzu neden hayatın büyük bir sırrı gibi söylüyorsun?

Bilmez misin; buz saçakları güneşi görünce damla damla erir, su olur. Sonra toprağa düşer, orada son bulur ve toprağa karışır.

Bir gün sana sordum:

“Güneşi seviyor musun?”

Utangaç ve çaresiz bir hâlle:

“Hayattır, yaşamdır. Kutsal, büyük bir gezegendir.” dedin.

O zaman sen buz saçakları değilsin.

Güneşe dön. Güneşin döndüğü gibi dön.

Gula Bewroj ol.

Yaşayan hayat çiçeği olarak kal. Renk renk, dolu dolu yaşa. Bazen Gula Bewroj gibi boynun bükülür; bu da senin nazik ve nazenin ruhunun, ince gülüşünün bir ifadesidir. Güneşe yönelişindir. Çünkü büyüklük sevgidedir, sevdadadır.

Güneşe sembol olan bir gül olarak kal.

Unut o “Buz Saçakları” rumuzunu. O, vefasız bir kış mevsiminin geçici bir doğa olayıdır. Ya düşüp parçalanır ya da eriyerek yok olur.

Soğuktur.

Buzdur.

O rumuzla bakıldığında kalpler de buz kesilir; tuzla buz olmuş bir efsane gibi, anlaşılmaz kırgınlıklar bırakır.

Oysa sen, hayatın eşsiz güzelliği, ruhta yeşeren nadide bir gül gibisin. Bir gelincik çiçeğisin.

Senin rumuzun Gula Bewroj olsun.

Ay Çiçeği olsun.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 25 Aralık 2021
Yazan: Güneş Efendi

Köyümüze bitişik olan yakın komşumuz Musyan Köyü’dür. Köy, sadece iki kabileden oluşmaktadır. Kabilelerden biri, Bingöl’ün büyük köylerinden biri olan Musyan kökenli, Zazaca konuşan Bildirici Ailesi’dir.

Ailenin dedeleri vaktiyle muhterem bir zat olarak Çobur Köyü’nde imamlık yapmıştır. Onunla başlayan aile daha sonra Musyan Köyü’ne yerleşmiş ve burada köyün kuruluşunda yer almıştır.

Diğer aile ise soyadı Ateş olan ailedir. Onların da köye gelmesiyle nüfus artmış, iki kabileden oluşan Musyan küçük bir köy hâline gelmiştir.

Karakoçan’a bağlı Musyan Köyü’nün Türkçe adı Çatalyol Köyü’dür.

Bu yazının konusu, o köyde yaşayan Osman Emi, yani Osman Ateş’in hayatıdır.

Çocuk yaşta göz ağrısı hastalığına yakalanır. Annesi, yörede Xîdur denilen bir ot ile tedavi etmek ister. Ancak altı veya yedi yaşlarındayken yapılan bu yanlış tedavi sonucunda gözlerini kaybeder.

Yaşadığı bu acı talihsizlik, biraz da merhum Âşık Veysel’in hayat hikâyesini hatırlatmaktadır.

Osman Emi iki kez evlenmiştir.

İlk hanımından bir oğlu, son hanımından ise birçok kız çocuğu olmuştur.

Son hanımıyla da kaçarak evlenmiştir.

Ape Osman’ın birçok üstün yeteneği vardı. Bunların birçoğu bugün bile insanlar arasında adeta sır gibi anlatılmaktadır.

Çok özel ve istisnai bir yaşam sürmüştür.

Köy köy dolaşıp dilencilik yapmazdı.

Başta Karakoçan olmak üzere çevrede hiç kimse onun el açıp dilendiğini görmemiştir.

Ancak halkın gönlünden ne koparsa kendisine verilirdi.

Yakın köylerde bazı insanların zekât ve sadakalarını ona verdikleri de bilinmektedir.

Rahmetli Ape Osman’ın çok ilginç bir hüneri vardı.

Köye geldiğinde köylüler altınlarını mutlaka ona gösterir, sahte olup olmadığını anlamasını isterlerdi.

Ape Osman, gözleri görmediği hâlde gerçek bir sarraf gibi altınları tanırdı.

Cumhuriyet altını mı, Hamit altını mı, Reşadiye mi, Suriye altını mı olduğunu ayırt ederdi.

Hatta kaç ayar olduğunu bile söylerdi.

Gözleri görmüyordu; fakat ellerinde olağanüstü bir kabiliyet vardı.

Altını parmaklarıyla yoklayarak gerçek bir sarraf gibi tanıyabiliyordu.

Bir gün köyümüzde rahmetli Mehmet Aktaş’ın evine misafir olur.

Köyde ona Memi İzzete denirdi.

Mehmet Aktaş o dönemlerde kalaycılık yapardı. Sık sık Gaziantep’e giderek kalay ve gerekli malzemeleri getirirdi.

Bir gün birkaç ikinci el ceket getirip satmak ister.

Osman Emi misafir olunca ona da bir ceket teklif eder.

Osman Emi ceketi eline alır ve dikkatle incelemeye başlar.

Bir süre sonra sigara ağzı kadar küçük bir delik bulur.

“Memo, bu ceket arızalı.” der.

Memo Emmi şaşkınlıkla:

“Neresi?” diye sorar.

Osman Emi, kolun alt kısmında düğmelerin yakınındaki küçük deliği eliyle gösterir.

Memo Emmi hayret içinde:

“Osman, Osman… Benim gören gözlerim senin görmeyen gözlerine kurban olsun. Ben bu kusuru hiç fark etmedim.” der.

Sonra ceketi çok düşük bir fiyata, adeta hediye edercesine Osman Emi’ye verir.

“Sen bu kusuru bulduysan bu ceket sana helal olsun.” diyerek gülümser.

Osman Emi için yolculuk yapmak gece ile gündüz arasında hiçbir fark taşımazdı.

Karakoçan’dan tek başına yola çıkar, elindeki değneği yere vura vura yaklaşık sekiz-dokuz kilometrelik yolu yürüyerek Musyan Köyü’ne gelirdi.

Bazen de köyünden tek başına Karakoçan’a giderdi.

Köyümüzde Allah rahmet eylesin Kamil Uzun ile bugün hayatta olan Hüseyin Çiftçi, bir ilkbahar gecesi davar beklerken Osman Emi yanlarına gelir.

Karakoçan’dan geldiğini söyler.

Biraz dinlendikten sonra yine tek başına köyüne doğru yürüyüp gider.

Bunu yıllarca anlatmışlardır.

Karakoçan ile Musyan arasında Karaoğlan ve Aksiş dereleri bulunurdu.

Bu derelerin üzerinde köprüler vardı.

Ayrıca yol boyunca uçurumlar, yağmur ve kar sularını geçirmek için yapılmış beton kanallar ve künkler bulunurdu.

Bütün bu tehlikelere rağmen Osman Emi’nin gözleri görmediği hâlde sekiz kilometrelik yolu tek başına gidip gelmesi gerçekten büyük bir hayret ve sır olarak anlatılmıştır.

Köylüsü Tahsin Bildirici bugün Hollanda’da yaşamaktadır.

Fransa’da yaşayan akrabası Cemal ile ava çıktıkları bir gün şiddetli tipiye yakalanırlar.

Yollarını kaybedip çaresizce beklerler.

Tam ümitlerini kestikleri anda Osman Emi belirir.

Sanki Hızır yetişmiş gibidir.

“Osman Emi!” diye seslenirler.

Osman Emi:

“Yolunuzu kaybettiniz değil mi? Sizi haylazlar sizi…” der.

Onlar da:

“Ere Ape Osman, tipi ve sis yüzünden yolu bulamıyoruz.” diye cevap verirler.

Osman Emi başındaki puşuyu çözer.

Önce sağ kulağını yere, sonra havaya çevirir.

Ardından aynı hareketi sol kulağıyla yapar.

Yaklaşık iki dakika sessizce bekler.

Sonra:

“Arkamdan gelin.” der.

Osman Emi önde, gençler arkasında yürüyerek köye ulaşırlar.

Hayatında buna benzer daha birçok olağanüstü olay anlatılmaktadır.

Eskiden kâhinlerden bahsedilirdi.

Birçok semavi dinde ve eski medeniyetlerde kehanet sahibi insanların varlığından söz edilir.

Osman Emi ise gözleri görmeyen bir âmâ olmasına rağmen gece gündüz yol bulabilmesi, altınları tanıyabilmesi ve çevre köylerde insanların seslerinden kim olduklarını anlayabilmesiyle hafızalarda yer edinmiştir.

Burada kendisine ve adı geçen Mehmet Aktaş Emmi’ye Allah’tan rahmet diliyorum.

Galiba Osman Emi’nin vefatı 1970’li yılların ortalarına rastlamaktadır.

Onu tanıyan, bilen ve hatırlayan mutlaka vardır.

Konuya katkı sağlayacak yeni bilgileri memnuniyetle karşılarız.

Bunlar bizim unutulmaz büyük değerlerimizdir.

Onların hatıralarını yaşatmak hepimiz için insani bir görevdir.

Allah rahmet eylesin.

Mekânı cennet olsun.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 31 Temmuz 2017
Yazan: Güneş Efendi

Senin o güzel gözlerine hep hasretim.

Seni bana en güzel gözlerin anlatır. Seni severken önce gözlerinden etkilenmiştim. Hafif gülümsemen, yüzündeki gamzeler bir gülü andırıyordu. Şipşirin ve hayat doluydun.

Senin iç dünyanı da gözlerin anlatıyordu. Gözlerinde mutluluk, saadet ve özgüven vardı. O utangaç bakışların beni her defasında derinden etkiliyor, kalbime sıcak bir duygu indiriyordu. Belki de inandığımız o ilahi kaderin harfleri o an kalbime işleniyordu.

Üzgün olduğun zaman ise yüzündeki gamzelerin güzelliği değişiyor, alnındaki kırışıklıklar yüzüne hüzün katıyor, sanki yüzün plastikten bir maskeye dönüşüyordu.

Ama bu, sana olan sevgimi hiç azaltmıyordu.

Çünkü ben seni gülerken değil, üzgünken sevmiştim. Kaderin harfleri işte o zaman kalbime inmişti.

Çok asi bir coğrafyada yaşıyorsun. Seni bir ceylana benzetmem belki de doğrudur. O iri gözlerin gerçekten bir ceylanın gözleri gibiydi.

Ceylanın birçok düşmanı vardır; vahşi hayvanlar ve gaddar avcılar…

Senin de belki ceylan kadar olmasa bile, sürekli pusuda bekleyen kirli ruhlu avcıların olabilir.

Ben seni seviyorum.

Çünkü o gözlerde sevgi, umut, mutluluk ve samimiyet gördüm.

Ne olur, beni aldatma.

Eğer sen de beni sevmek istersen, yıldızlı sözlerim kadar bir kez olsun derin derin gözlerime bak.

İşte o zaman aldanmazsın.

Ve bin yılın sevgilisi olursun.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 31 Temmuz 2023
Yazan: Güneş Efendi

Mısır’da bir firavunun heykeli…

Antik Mısır’da bundan yaklaşık 4.500 yıl önce ülkeyi çeşitli hanedanlara mensup firavunlar yönetmiştir. Firavunlar kral oldukları gibi, birçoğu kendilerini tanrı ilan etmişlerdir. En zorba firavunlardan biri de II. Ramses’tir.

İki semavi dinin peygamberlerinin hayatları ve mucizevi olayları da Mısır’da yaşanmıştır.

1. Hz. Yusuf

Hz. Yakup Peygamber’in oğlu olan Hz. Yusuf, kardeşleri tarafından kuyuya atılmıştır. Daha sonra bezirgânlık yapan tüccarlar tarafından bir köle gibi alınarak Mısır sarayına satılmıştır.

Sarayda birçok badire ve zorlu imtihandan geçtikten sonra Allah’ın lütfuyla peygamberlik makamına ulaşmış ve ülkenin sultanı olmuştur.

Olağanüstü bir güzelliğe sahip olan Hz. Yusuf’un, Hz. Züleyha tarafından çeşitli imtihanlara maruz bırakılması, uzun yıllar zindanda kalması, zindanı adeta bir Medrese-i Yusufiye hâline getirmesi, rüya tabir etme ve geleceğe dair yorumlarda bulunma kabiliyeti ile peygamber olarak insanları hakka davet etmesi İslam tarihinde önemli bir yere sahiptir.

Onun döneminde Mısır halkı yeni bir anlayış ve hak din ile tanışmış, putperestliğin etkisi büyük ölçüde ortadan kalkmıştır.

2. Hz. Musa

Hz. Musa da henüz kundaktaki bir bebekken Allah’ın hikmetiyle Firavun’un sarayında büyümüştür.

Daha sonra Tur Dağı’nda ilahi vahye mazhar olmuş, Firavun’u hakka ve Allah’ın dinine davet etmiştir.

Hz. Musa’nın gösterdiği birçok mucizeye rağmen Firavun onu sihirbazlıkla suçlamış, davetini reddetmiş ve ülkeyi terk etmesini istemiştir.

Ardından büyük bir orduyla Hz. Musa’nın ve ona iman edenlerin peşine düşmüştür.

Ancak Allah’ın hikmetiyle Kızıldeniz ikiye ayrılmış, Hz. Musa ve beraberindekiler kurtulmuş, Firavun ve ordusu ise denizde helak olmuştur.

Firavun hakkında Kur’an-ı Kerim’de, Yûnus Suresi’nde, onun bedeninin daha sonra insanlara ibret olması için korunacağı bildirilmektedir.

Firavun’un naaşının günümüzde İngiltere’nin Londra şehrindeki bir müzede sergilendiği ifade edilmektedir. İngiltere’nin bu firavunun naaşını yaklaşık otuz ya da kırk yıl önce bulduğu anlatılmaktadır.

Mısır piramitleri ise dünyanın en görkemli tarihî eserleri arasında yer almaktadır.

Antik Mısır, özellikle milattan önceki dönemlerde büyük bir uygarlığa sahip olmuş; köklü medeniyetiyle sanat, kültür, mimari ve inanç tarihi açısından insanlığa çok önemli ve ibret verici miraslar bırakmıştır.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 1 Mart 2024
Yazan: Güneş Efendi

Mutlaka her zaman isimsiz, adsız, halka mal olmuş yiğit ve cesur kahramanlar olmuştur. Bunların birçoğunun tarihçeleri, hayat hikâyeleri ve biyografileri yazılmamıştır. Ancak halk arasında, halk dilinden anlatılagelmiş; yine halk arasında efsaneleşerek, ölümsüzleşerek vücut bulup yaşayan gerçek hayat hikâyeleri vardır.

Bekir Çavuş, Kulundere Köyü’nde lakapları Mala Delilan olan ailelerdendir. Bugün köyde soyadları Gürbüz olan ailelerin büyüklerinden, iki veya üç nesil önceki dedelerinden biridir.

“Havada bulut yok, bu ne dumandır?
Şu Yemen elleri ne de yamandır.
Giden gelmiyor, acep nedendir?”

Hepinizin bildiği gibi bu dörtlük Yemen türküsüne aittir.

Yemen, Osmanlı döneminin en zorlu ve en çetin savaşlarının yaşandığı yerlerden biri olmuştur. Huzursuzluk 1849’lardan itibaren baş göstermiş, 1890’dan itibaren zorlu çatışmalar yaşanmış ve 1918’e kadar amansız savaş sürmüştür.

Bekir Çavuş on dört yıl için savaşa alınmıştır. Yedi yıl kendisi için, yedi yıl ise kardeşi için görevi üstlenmiştir.

O da birçok kimse gibi Yemen cephesine gönderilir. Bulunduğu askerlik kışlasının, yani kalenin adı Burca Belek’tir. Bu kışlaya sürekli baskın düzenleyen, yolları kesen ve erzak gelmesini engelleyen; asker veya sivil milislerden oluşan Yemenli bir güç varmış.

Yemenli komutanın ismi Hesene Yeli’dir. O çevrede oldukça ün salmış ve yörede bulunan bir kabilenin mensubudur. Yemenli güçler, Burca Belek kale veya kışlasında bulunan Osmanlı askerlerine büyük zararlar veriyorlardı.

Bir gün Bekir Çavuş kışlada komutanlarına şöyle der:

“Ben bu Yemenli komutan Hesene Yeli’yi öldürüp naaşını buraya getirirsem bana nasıl bir mükâfat verirsiniz?”

Komutanları ona vaatlerde bulunarak:

“Sana bir at verir, sana ait tüfeğinle beraber seni askerlikten terhis ederiz.” derler.

Bekir Çavuş:

“Tamam. Ancak burada bulunan köylümüz ve akrabam Haydar’ı da benimle birlikte terhis ediniz.” der.

Komutanlar ona da “Evet, olur.” diyerek söz verirler.

Bekir Çavuş şunları söyler:

“Ben baskın ve pusu kurmaya gidiyorum. Benim silahım patlar patlamaz, sesini duyduğunuz andan itibaren buradaki askerler de rastgele havaya ateş açsınlar. Etraftaki güçlerin korku ve paniğe kapılarak dağılmasını sağlarsınız. Onlar büyük bir güç olduğunu sanırlar.”

Bekir Çavuş bulunduğu Burca Belek Kışlası’ndan uzaklaşarak Yeli Hesen’in, Yemenli askerlerin ve milislerin kullandığı güzergâhı bulur. Daha önce tarif edilen Komutan Hesene Yeli’yi askerlerin arasında tanır ve ona ateş ederek vurur.

Hesene Yeli vurulunca etraftaki güç paniğe kapılır. Kışladaki silah sesleriyle beraber Yemen güçleri dağılırlar.

Bekir Çavuş kışlaya döner, yedek bir at alır ve onun naaşını atın arkasında taşıyarak kışlaya getirir. Zaferi her tarafa yayılmaya başlar.

Komutanlar kendisine verdikleri sözleri yerine getirirler. Bir at, kendisine ait tüfeği ve köylüsü Haydar ile birlikte terhis edilirler.

İkisi yola çıkıp “riya welat”, yani ülkenin yolunu tutarlar.

Bir müddet sonra Bekir Çavuş yanındaki köylüsü, aynı zamanda akrabası olan Haydar’a:

“Bizi gözetleyenler var. Sen hiçbir şey olmamış gibi yoluna devam et. Gelenlerin kim olduğunu ve niçin geldiklerini öğreneyim.” der.

Bekir Çavuş yolun kenarında gizlenir.

Kısa zaman sonra iki adam ve genç bir kadın yolda hızlı hızlı ilerler. Kadın:

“Adımlarınızı çabuk atın, onlara yetişelim.” der.

Bekir Çavuş arkadan silah doğrultarak:

“Kimsiniz?” diye sorar.

Kadın, Bekir Çavuş’un terhis olduğu istihbaratını almış ve onun peşine düşmüştür. Hemen öne çıkar:

“İsmim Fatma. Asıl sen kimsin, adın nedir?” der.

“Ben Bekir Çavuş’um.”

Fatma:

“Ben de öldürdüğün komutan Hesene Yeli’nin karısı Fatma’yım. Ya seni öldüreceğim, ya sen beni öldür, ya da beni karın, yani eşin olarak kabul et.” der.

Bekir Çavuş:

“Ben evliyim. Gel beraber köye gidelim. Eğer karım Koçe kocaya gitmişse onu cezalandırır, seni de nikâhlı eşim olarak alırım. Yok, eğer Koçe kocaya gitmeyerek evdeyse sen benim ahiret bacımsın. Belki başka bir çaresine bakarız.” der.

Kadın şartları kabul ederek ona eşlik eder. Kendisiyle gelen iki Yemenliyi geri gönderir.

Bekir Çavuş, köylüsü Haydar ve Fatma uzun, zorlu bir yolculuğun sonunda Kulundere Köyü’ne varırlar. Haydar, soyadları Arslan olan rahmetli Molla İsmail’in dedesidir.

Akşam köyün nağırı, yani sığır sürüsü köyün içine gelir. Köyün karşısında oturup köye bakarlar. Bekir Çavuş, Koçe’nin inekleri ve sığırı ahıra koyduğunu görür.

Yemenli Fatma, Hesene Yeli’nin eski eşi olarak Bekir Çavuş ile birlikte eve girer. Bu, Koçe için büyük bir sürpriz olur. Koçe, Bekir Çavuş’un yanındaki kadını görünce merakla sorar:

“Bu kadın kimdir?”

Bekir Çavuş olup biteni anlatır ve şöyle der:

“Koçe, eğer beni terk ederek gitseydin seni cezalandırır, bu bayanı, yani Fatma’yı kendime eş olarak alırdım. Ancak artık olay bitmiştir. Senin üzerine ikinci bir eş almam.”

Kısa bir müddet içinde Yemenli Fatma’nın Sarıcan Köyü’nde bir zat ile nikâhı kıyılır. Sarıcan Köyü’nde evlenerek çoluk çocuk sahibi olur.

Merhume Fatma’nın, Yemenli komutan olan ve öldürülen kocasına büyük bir aşkı ve sevdası varmış. Daha sonra Kürtçe öğrenince eski kocasına bir ağıt ve türkü söylemiş:

“Yeli ha Yeli, Heseno Yeli,
Hesen zavaye Fatma buke ğerli…”

Bu türkü anonim olup birçok farklı şekilde söylenmektedir. YouTube kanalında da bu türkü bulunmaktadır. Asıl türkünün sözleri ve ortaya çıkışı merhume Yemenli Fatma’ya aittir.

Bu olayda bahsi geçen bütün vefat etmişlere Allah’tan rahmet dileriz.

Not: Kaynak bilgileri ve katkılarından dolayı Bekir Çavuş’un akrabası olan Murat Gürbüz kardeşimize teşekkür ederiz.

Not: Resimler Yemen’e aittir. Ancak Burca Belek Kışlası değildir. İki kışla ve bir de Yemen’de bahsi edilen meşhur Huş Köprüsü bulunmaktadır.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 13 Eylül 2023
Yazan: Güneş Efendi

Bingöl; Cewlik, Çolig gibi birkaç isimle anılıyor.

Bingöl denilince akla yüksek dağları, derin vadileri, engebeli coğrafyası, ormanları, soğuk ve büyük su kaynakları, cevizi, balı, hayvancılığı, yaylaları ve “Bingöl Çobanları” şiiri gelir.

Halayı ise Kartal oyunudur. Demek ki Bingöl aynı zamanda kartalla da nam salmıştır.

YADO, Bingöl Kartalı olarak simge olmuştur.

1889 doğumlu olup Genç (Darahene)’nin Zikte Aşireti’ndendir. Ailesi çok eskiden beri Bingöl, Çolige’ye yerleşmiştir.

Babası Mehmud Ebas’tır. Yado, “Yad Mehmud Ebas” olarak da tanınır.

İki eşi vardır. İlk eşi akrabası Rabia, ikinci eşi ise Teli Hanım’dır.

Birinci Dünya Savaşı’nda Ruslar Karlıova çevresinde işgalci iken Yado, Şeyh Şerif’in alayında görev yapıyordu.

Erzakları bitince Ruslara ait karargâhlardan geceleri erzak getirmeye başlıyor. Bir defasında yakalanarak Ruslara esir düşüyor. Nöbetçi Rus askerinin dalgınlığından faydalanarak kaçıp kurtuluyor.

1924 yılında Çewlik’te savcı ile kaymakam arasında yaşanan çelişkiler sonrasında savcının evi soyuluyor. Savcı, Yado’yu bundan sorumlu tutunca Yado firar edip kırsala, dağlara çıkıyor.

Yado, Bingöl Belediyesi’nde zabıta olarak da çalışmıştır.

1925 yılında Şex Said’in başlattığı kıyamda Şeyh Şerif ve Yado, Palu-Elazığ cephesinin sorumluluğunu üstlenirler.

Şex Said hareketi birçok yerde başarı da sağlar.

3 Nisan 1925’te askerler ile bu hareket arasında Mendo Boğazı’nda şiddetli çatışmalar yaşanır.

Dep Karakoçan Ohi Ağası, Şadi Aşireti Reisi Necip Ağa, o çatışmaya milislerle birlikte Türk askerlerinin yardımında bulunarak katılır ve götürdüğü milisler Yado’ya karşı çatışır.

O çatışma esnasında Yado, Necip Ağa’ya seslenir:

“Ağao, tu weş ağai. Ez Kurmancî niye zanno. Tu weş ağai.”

Bunu Zazaca söylüyor.

Necip Ağa’ya seslenerek:

“Ağa, bildiğim kadarıyla sen iyi bir ağasın. Kürtçe bilmiyorum, lakin sen hoş bir ağasın. Yolumuzdan çekil.” diyor.

O çatışmada Necip Ağa, ağacın dallarına tutunuyor. Kurşunlardan korunmak için uğraşıyor. Zemin ağır yağmurdan kaygan ve çamurludur. Necip Ağa sürekli yere düşüp kalkıyor.

Yado, Necip Ağa’ya sesleniyor:

“Kıyamıyorum sana, çek git. Seni öldürmek istemiyorum.”

“Terşe bave Nuredin, grane keleme ra nagire…”

“Nureddin’in babasının vücudu ağırdır, meşe dalları kaldıramıyor.” ifadesi dengbêjlerin stranlarında geçiyor.

Olayı köyde merhum Hüseyin Barut anlatıyordu. (Heci Hüseyin’e Bor)

Necip Ağa, bir ara Teli Hanım’ı yaklaşık üç ay konağında misafir etmiştir. Belki de bundan dolayı Yado, Necip Ağa’yı vurmak istememiştir. Bundan böyle ona kıyamadı.

Şeyh Şerif, 1925’te 8 Nisan’da işbirlikçilerin ihaneti sonucu Metan Köyü’nde yakalanıyor.

Şex Said ise Yüzbaşı Kör Kaso’nun hainliği ve ihaneti sonucu Varto Gımgım civarında yakalanıyor.

Ancak Yado direnişi sürdürüyor.

Yado, 1927 yılında Karakoçan Himan Köyü’ne geliyor ve Osman Ağa’ya misafir oluyor.

17 arkadaşı ile Karakoçan’ın Okçiyan Köyü’nün Dolan Mezrası’nda bir müddet kalıyorlar.

Çobur köylüleri ile beraber kışın ava gittikleri de olmuştur.

Yado, Çobur’da ava iştirak edenlere şunu demiştir:

“Kimin tazısı tavşanı tuttuysa tavşan onundur.”

Çokça adil davranmıştır. Bunu yapmıştır.

Yado, arkadaşlarıyla beraber Çobur Köyü’ne geliyor. Köyün karşısında, Sere Keş mıntıkasında, armut ağacının altında toplanıyorlar.

Yado, köylülerden silah yardımı istemiştir.

Köylüler:

“Yadin Paşa, biz Dersimliler ile kavga ve çatışma hâlindeyiz. Bundan böyle sıkıntılarımız vardır. Silah bizim için de zaruri ve lazımdır. Kendimizi savunuyoruz.” demişlerdir.

Sonra köylüler kendi aralarında bir miktar para toplayarak yardımda bulunmuşlardır.

Yado, Çobur’dan ayrılırken:

“Akşiş, Himan’a gidiyorum. Eğer askerler gelirlerse doğruyu söyleyin.” demiş ve gittiği yeri açıkça belirterek köyden ayrılmıştır.

Bunları o zaman yaşayan köydeki insanların ifadelerinden ve anlatımlarından bizler duyduk, dinledik.

Daha sonraları Teli Hanım bir çatışmada yaralanıyor.

Teli, kendisinin öldürülmesini istemiş:

“Beni yaralı olarak bırakmayın.” demiş.

Yado, bir akrabasına Teli’ye ateş etmesi için işaret etmiş ve Teli bu şekilde vurularak rahmetli olmuştur.

Bir müddet sonra Suriye’ye, Bina Xete’ye, yani Suriye’nin hattın altında ikiye bölünen kısmına gitmiştir.

Bir müddet Suriye’de kalmış, sonra tekrar Türkiye’ye gelmiştir.

Birkaç kez ihanete uğramışsa da muazzam öngörüsü sayesinde kurtulmuştur.

Tam olarak akıbeti bilinmiyor. Rivayetlere göre ihanet sonucu vurularak katledilmiştir.

Teli’nin iki kardeşi de sonuna kadar Yado ile beraber olmuş, çatışarak yaşamlarını yitirmişlerdir. Cesur, fedakâr ve Yado’ya sadık oldukları anlatılır.

İlk hanımı ve aynı zamanda akrabası olan Rabia’dan iki oğlu vardır: Çerkez ve Filut.

Çerkez, Kayseri’de annesiyle sürgünde iken askerler:

“Ya ya, şa şa, Kemal Paşa çok yaşa!” diye koro hâlinde söylerken,

oğlu Çerkez tek başına:

“Ya ya, şa şa, Yadin Paşa çok yaşa!” diye bağırırmış.

Çocuk hâliyle bunu tekrar edip durmuş.

Yüzbaşı bunu fark edince:

“Neden böyle söylüyorsun?” diye sormuş.

Çerkez de yüzbaşıya:

“Kemal Paşa sizin için ne ise, Yadin Paşa da bizim için odur.” demiş.

Çerkez daha sonraları Dersim’de sürgünde iken bir askerin kurşunuyla vurularak ölmüştür. Bunun bir kaza olduğu söylenir.

Oğlu Filut ise Bingöl Belediyesi’nde çalışmıştır.

Yado’nun halk arasında anlatılagelen, kahramanlık ve yiğitlikle dolu destansı bir geçmişi vardır.

Bingöl Kartalı YADO…

Allah rahmet eylesin.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 26 Mart 2022
Yazan: Güneş Efendi

Molla Bahri Tunç, Palu’nun Ğeydməm Köyü’nde 1921 yılında dünyaya gelmiştir. Köyde saygın bir aile olan İsmail Efendi’nin oğludur.

Molla Bahri ismini, babasının yakın dostu olan ve Şeyh Said Kıyamı’ndan sonra idam edilen Şeyh Şerif koymuştur.

Şeyh Şerif’in müritlerinden Süleyman Bey, Şeyh Şerif’e:

“Bu isim bizim buralarda pek bulunmaz, ne anlama geliyor?” diye soruyor.

Şeyh Şerif cevaben:

“O, bir ilim deryası olacaktır.” diyor.

Nitekim de bir derya oldu.

Daha küçük yaşlarda iken babasından Kur’an-ı Kerim derslerini almaya başlar.

Daha sonra eskiden Kiğı’ya bağlı, şimdi ise Karakoçan’a bağlı olan Çan Köyü’nde, köylerine gelen Hasan Efendi’den ders almaya başlar.

Molla Hasan’ın Gökgdere’ye bağlı Züver Köyü’ne gitmesiyle o da dayısının köyü olan Züver Köyü’ne giderek derslerine orada devam eder.

Kur’an-ı Kerim’i hatmettikten sonra Büyük Ğeylan Köyü’ne gider. Orada yedi yıl fıkıh dersleri alır.

Daha sonra Karakoçan’a bağlı Yığ Köyü’ne gelerek Molla Muhammed’in yanında iki yıl derslerine devam eder.

1944 yılında askere gider ve İstanbul Beykoz’da 36 ay, yani üç yıl askerlik yapar.

Terhis olduktan kısa bir süre sonra Sarıcan Köyü’nde Molla Muhammed’in yanında bir yıl ders alır ve öğrencilere ders vermeye başlar.

Hocası Gozerek Köyü’ne gidince o da peşinden giderek üç yıl burada okur.

Molla Muhammed’in vefatı üzerine Diyarbakır’a gider ve aslen Siirtli olan Molla Said’in yanında ders alır.

1955 ile 1960 yılları arasında medresede 50 ile 60 talebeye, yani fekîrlere ders verdiği söylenmektedir.

1960 ile 1986 yılları arasında Karakoçan Yığ Köyü’nde, Türkçesi Bulgurcuk olan köyde tedrisata, yani eğitime devam eder.

Geceli gündüzlü yoğun bir çalışma sürdürür.

1986 yılında Elazığ’a yerleşir. Kırklar Mahallesi’nde adına yapılan Molla Bahri Camisi vardır.

Beşi kız, üçü erkek olmak üzere sekiz çocuk sahibiydi.

Elazığ’da da ders vermeyi, zikir ve istişareyi toplumla birlikte sürdürdü.

Kaynak: Ülke Haber.com – Molla Bahri Tunç.
Bu siteden daha geniş bilgi alınabilir.

Kısaca biyografisinde de görüldüğü gibi ömrünün ve hayatının büyük bir bölümünü ilme, tedrisata ve medrese eğitimine vermiştir.

Elde ettiği ilim ve irfanı koruyarak bütün bu değerleri toplumla paylaşmış, İslam’ın ilim ve izzetini muhafaza etmiştir.

“Âlim mürşit-i kâmil olmalı, cahil olmamalı. Koyun kuzusuna süt, kuş yavrusuna kay verir.”

Söz: Said-i Nursî

Bundan da anlaşıldığı gibi âlim ve ulemalar, sahip oldukları ilim, irfan, ahlak, bilgi ve birikimleriyle topluma gıdasını verebilir.

Herkes beslendiği şekilde bir başkasına faydalı olur.

Molla Bahri bizim aileye “ğilamî”, yani dünür olduğundan, onu bu vesileyle biraz daha yakından bilir ve tanırız.

Rahmetli kızı Zeynep, rahmetli ağabeyimin eşiydi.

Aziz ağabeyim Elazığ İmam Hatip Lisesi’nde öğretmendi. Aynı yıl Erzurum Yüksek İslam Enstitüsü’nden mezun olmuştu.

İmam Hatip Okulu Müdürü rahmetli Namık Çiftçi ile birlikte eşleriyle Sivrice’den Elazığ’a gelirken, dönüş yolunda trafik kazası geçirdiler.

Eşleriyle beraber vefat ettiler.

Ağabeyim ile Zeynep Hanım henüz altı aylık evliydiler.

Molla Bahri, naaşların bir arada olmasını istediği için Elazığ Asri Mezarlığı’nda dört cenaze aynı gün defnedildi.

O gün Molla Bahri Kur’an-ı Kerim okuyarak çok metin bir duruş sergiliyordu. Üzüntüsünü hiç belli etmiyordu.

O metanetli duruşu birçok kimsenin dikkatini çekmişti.

Çevrede sevilen ve saygı duyulan, ilim sahibi bir kanaat önderiydi.

Yaşamı, pratik uygulamaları ve her türlü duruşuyla toplum üzerinde büyük bir saygınlık bırakmıştı.

Çevrede meydana gelen birçok olaya müdahil olur ve sorunları çözerdi.

Kötülüklerin ve husumetlerin bu şekilde önüne geçerdi.

Zikir ehli olup sürekli talebe okuturdu.

Şerhî konularda sorulan sorulara çok dikkatli yaklaşır, araştırır ve cevap verirdi.

Fıkıh gibi mühim bir konuda oldukça ileri bir derecedeydi.

Yumuşak ses tonu, vakur duruşu, sahip olduğu ilim ve yüzüne akseden nurani güzellikleriyle insana adeta hitap ederdi.

Yüzünde insana derin bir güven veren bir duruş vardı.

Bir ulemanın ve âlimin bütün özelliklerini onda görmek mümkündü.

Çok değerli bir Molla idi.

1921 yılında doğdu.

2014 yılında, 93 yaşında Hakk’ın rahmetine kavuştu.

Xwedê rehma xwe lê bike. Mellekê heca û delal.

Allah’tan kendisine rahmet diliyorum. Mekânı cennet olsun inşallah.

Saygı ve rahmetle anıyoruz.

Konu içinde bahsi geçen bütün değerli şahsiyetlere Cenab-ı Allah’tan rahmet diliyorum.

Siz tüm okuyucuların merhum ve merhumelerine de Allah rahmet eylesin.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 15 Haziran 2023
Yazan: Güneş Efendi

Kürt böreğini yapmakta mahir usta, merhum Nami Değer, yani Rengo Mehmet…

1863 yılında Bingöl’ün Kiğı ilçesine bağlı Bilece Köyü’nde dünyaya gelmiştir. Köy, ayrıca Pülümür’e yakınlığıyla da bilinmektedir.

Bilhassa Kiğı ve Peri Vadisi yerleşim yerlerinde yaşayan köylülerin çok eskiden beri İstanbul’a gurbet ya da göç ettikleri bilinmektedir. Bölgenin çok dağlık olması ve kış mevsiminin ağır şartlarda geçmesi, bölge halkını geçimlerini sağlamak ve geleceklerini kurmak için en çok İstanbul olmak üzere batı illerine yöneltmiştir.

Karakoçan’da bazı köylüler de eskiden beri Kiğı, Bingöl, Karlıova, hatta Erzurum ve Pülümür yaylalarına üç veya dört aylığına göçebe olarak giderlerdi.

Özellikle mor koyun sahipleri yaylacılık ve koçerlik yapardı.

Bugün de koçerlik, göçebelik ve yaylacılık farklı şartlarda devam etmektedir.

Bilece Köyü, dağ yamacında kurulmuş bir köy olup ismi bölgede oldukça yaygın şekilde bilinirdi.

Yaylalara gittiğimizde o yörenin birçok insanını kendimizden farklı görürdük.

Türkçeyi daha fazla konuşmaları, daha sosyal olmaları, giyim ve kuşamlarının biz yaylacılık yapanlardan daha farklı ve daha modern olması dikkatimizi çekerdi.

Bileceli Rengo Mehmet, İstanbul’da gurbet hayatı yaşadığı dönemde bu böreği klasik usulle yaparak önce hemşehrileri arasında satmaya başlar.

Lezzeti gün geçtikçe duyulur.

Böreğe olan talep arttıkça daha sonraları dükkânlarda ve tezgâhlarda üretilmeye başlanır.

Günümüzde ise adeta bir marka hâline gelmiştir.

Yaklaşık bir buçuk asırlık bir geçmişe sahiptir.

İstanbul’un çok sade dönemlerinde yapılmaya başlayan bu börek, kendi geleneğini ve mucidini unutturmamıştır.

Kürt böreği gibi Boşnak böreği de kültürel zenginliğin önemli örneklerinden biridir.

İstanbul’da KAY-DER tarafından beşincisi düzenlenen Kürt Böreği Festivali, oldukça büyük ilgi görmektedir.

KAY-DER; Karakoçan, Kiğı, Yedisu, Yayladere ve Peri Vadisi gibi geniş bir bölgenin insanları tarafından kurulmuş sosyal ve kültürel bir dernektir.

Rengo Memo, Sarı Mehmet gibi lakaplarla da anılan bu böreğin usta mucidine Allah’tan rahmet diliyoruz.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 22 Nisan 2026
Yazan: Güneş Efendi

Bir zamanlar bu şekilde evlere, tabiri caizse konak denilen yapılara rastlamak mümkündü.

Genellikle kesme taşlardan, iki katlı olarak inşa edilen bu tür binalar; beylere, ağalara veya mirlere ait olurdu.

Bu tür evleri olanlar için halk arasında:

“Hükümet konağı gibi evi var.” denilirdi.

Zaten o dönemlerde zengin olup böyle yapılara sahip olan kimselere, yöre halkı kendiliğinden bu tür sıfatlar verirdi.

Mir, bey ve ağa olarak bilinen bu kişiler genellikle otorite sahibi, maddi bakımdan güçlü ve varlıklı kimselerdi.

Bulundukları mevki, makam ve sahip oldukları unvanlar sebebiyle halk arasında saygın bir yere sahiptiler.

İdari yönetimlerine ve aldıkları kararlara büyük ölçüde itaat edilirdi.

Genellikle bu tür yöneticiler otoriter kimseler olup, devlet içinde de yetki ve salahiyet sahibi kişilerdi.

Devletle doğrudan bir ilişkisi bulunmayan; ancak halk arasında yardımseverliği, misafirperverliği, köyüne ve yöresine yaptığı hizmetlerle tanınan kişilere ise Hanedan denirdi.

Hanedan olarak anılan bu kimseler; hayırsever, insanlar arasındaki anlaşmazlıkları çözebilen, kabiliyet ve dirayet sahibi kişilerdi.

Hatta onların yaşadığı evler için bile:

“Hanedan evi.” denildiği olurdu.

Bir de aşiretler vardı.

Bugün de birçok yerde aşiretler varlıklarını sürdürmektedir.

Aşiret reisi tek kişidir.

Halk arasında bu kişilere genellikle Ağa, Bey veya benzeri unvanlarla hitap edilir.

Cumhuriyet’in ilanından sonra bu feodal yapı büyük ölçüde dağılmıştır.

Bazı bölgelerde tamamen ortadan kalkmış, bazı yörelerde ise aşiret yapısı günümüze kadar devam etmiştir.

Günümüzde aşiretlerin en önemli görevlerinden biri, özellikle kavgalı ve kan davalı aileler arasında barışın sağlanmasına aracılık etmeleridir.

Ayrıca düğünlerde yaptıkları yüksek miktardaki para ve altın takılarıyla da sık sık gündeme gelirler.

Düğünleri genellikle oldukça gösterişli ve kalabalık olur.

Seçim dönemlerinde ise aşiretlerin önemi siyasi partiler açısından daha da artmaktadır.

Adeta bulunmaz Hint kumaşı gibi görülürler.

Çünkü aşiret mensuplarının oyları çoğu zaman toplu hâlde aynı siyasi partiye yönelmektedir.

Elbette bunun da bazı istisnaları vardır.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 12 Aralık 2024
Yazan: Güneş Efendi

Düğün yapmak, dünya insanlığının geleneksel ortak bir değeridir. Her millet, farklı şekilde gelenek ve göreneklere sahip oldukları töre ve inançlarının gereği düğün yapar.

Nikâh daha da önemli olup kıyılır. Medeni yasalar ile inançların kuralları ve şartları esas alınır. Evlenip çoğalmak aileyi oluşturur, aile ise toplumu meydana getirir.

Düğünün eşler, yani iki aday arasında genç yaşta yapılmasının apayrı bir değeri, güzelliği ve önemi vardır.

Her genç kızın mutlaka rüyası ve hayali beyaz bir gelinlik giymektir. Beyaz gelinlik, dünyada özelliğini kaybetmeyen en önemli aksesuarlardan biri ve gelin adayının düğün sembolüdür. Damadın da bu önemli gündeki kıyafeti pek değişik sayılmaz.

Her millet, her yöre kendi geleneklerine, günün şartlarına ve inançlarına göre düğünü düzenler ve o şekilde düğün yapar.

Düğünün anlamı; eğlenmek, kaynaşmak, tanıdıkların, eş ve dostların bir arada olmalarıdır. Gelin ve damat adaylarının bu mutlu gününde yanlarında bulunmalarıdır. Evlenen çiftlerin aileleriyle dayanışma ve kaynaşma içinde olmalarıdır.

Düğünler, evlenen eşler için büyük bir değer taşır ve önemli bir anı olarak kendilerine kalır. O günün mutluluğu fotoğraflarla, günümüzde ise kameralarla çekilen videolarla kayıt altına alınır.

İslamiyet’te de düğün yapmak ve ziyafet vermek vardır, sünnettir. Yalnız düğün yapmanın şartları ve kuralları farklıdır.

Bizde düğünlerin çoğu eğlence, saz, müzik, davul-zurna ya da çeşitli müzik enstrümanları ile yapılır.

Kimileri ise inançları ve töreleri gereği kendi kurallarına göre yapar. Düğünlerde tanıdıkların, eş ve dostların, davetlilerin çağrılması esas alınır.

Not: Alttaki davetiye, hayırlısıyla baba olarak bana aittir.

Evlenecek olan genç çiftimize dua ve iyi dileklerinizi hiç şüphesiz sizler esirgemezsiniz.

Yakın olup imkânları dâhilinde olan siz saygın davetlileri bekliyoruz.

Siz değerli anne ve babaların çocukları ile torunlarına da evlenmek ve düğün yapmak nasip olsun inşallah.

GÜNEŞ EFENDİ
BELÇİKA – ANVERS

Yazılış Tarihi: 15 Nisan 2022
Yazan: Güneş Efendi

Bir zamanlar yöremizde nasıl bir gelenek, görenek ve inanç tarzıyla yaşandığını göz önüne serersek, bu da oldukça düşündürücü, acılarla ve üzücü tabularla dolu bir yaşam tarzını ortaya çıkarır. Bilhassa gelinlerin hayat hikâyesi çok ilginçti.

Gelin, koca evine geldiği günden itibaren kendisine evin bir bölümünde perde çekilirdi. Hiç kimseye görünmeyecek şekilde perde arkasında birkaç gün kalırdı.

Sonra ilkin kayınanasının elini öperek onunla yüzleşirdi. Evde başka gelinler varsa ve kendisinden büyüklerse, hakeza onlara karşı da gelinlik yapardı. Yalnız evdeki gelinler ve evin kızlarıyla biraz daha erken kaynaşırdı.

Evin erkeklerinden ve kocasının akrabalarından sürekli kendini kollar, evin içinde kimseye görünmezdi. Ta ki yüzleşip ellerini öpünceye dek.

Gelin zamanla, yavaş yavaş alışarak evdeki erkeklerle yüzleşmeye başlardı. El öpmekle yüzleşirdi. En son kayınbabasıyla yüzleşerek bu tabu ev içinde tamamlanırdı.

Bir nebze özgürlüğü görülürdü. Bu da en az birkaç ayını alırdı.

Tabii gelin sessiz kalarak büyüklerle asla konuşmazdı. Çok mecbur kalınca, fısıltı hâlinde olup biteni utanarak sessizce anlatırdı.

Gelin evin işlerini yapar, daha büyük sorumluluk altında kalarak kayınananın emrine girerdi. Bir nevi onun da emir kulu olurdu.

Hele kayınana gelini oğlundan kıskanıyorsa, çekilmez bir durum yaşanırdı. Kayınana olmayınca emir komuta ya büyük gelinin ya da yaşça kendisinden büyük olan evin kızının elinde olurdu.

BUK – GELİN

Yüzleşme ve el öpme esnasında kendisine küçük hediyeler verenler de olurdu.

Buk, yavaş yavaş, utana utana dışarıya çıkmaya başlardı. Bu da koca evine geldikten bir veya iki ay sonra olurdu.

Bu kez köyün büyüklerinden kendini saklar, dikkat ederdi. Çok yaşlı kadın veya erkek varsa onların da sessizce gidip ellerini öperdi.

Dışarı çıkan gelinin toplum içinde gezmesi ve sesli konuşması olmazdı. Sesini yükseltmesi, yüksek sesle konuşması en az bir yılını alırdı. Bazıları da yıllarca dikkat ederek seslerini yükseltmezlerdi.

Evin içinde artık kayınananın ya da büyük gelinin gözetiminde hayatını sürdürürken; kayınana, kayınbaba ve eşinin kardeşlerine hizmet etmekten kusur etmeden ve itiraz etmeden bu gelenek sürerdi.

Gelin, kayınbabasının ve kayınanasının erkenden abdest alması için ibriğe suyu doldurur, leğende abdest almaları için hazırlar ve bu şekilde hizmet ederdi.

Gelin sabah en erken kalkıp evin temizliğinden tutun da sağdaki soldaki ev işlerini yapar, çorbayı ya da kahvaltıyı hazırlardı.

Bir de eğer kayınana müsaade ederse mutfağı kullanırdı. Yağı, çökeleği, katığı, her ne varsa kayınananın ya da büyük gelinin isteğiyle kullanma hakkına sahip olurdu.

Ayrıca bazı tüketim malzemeleri; yağ, çökelek, bal, şeker, kurutulmuş meyveler ve ceviz gibi gıda maddeleri büyükçe bir sandıkta tutulurdu.

Bu sandığın kilidi kayınanada olurdu. Evin asıl sermayesi oydu.

Eğer kayınana kilidi geline verirse, bu hem geline yapılan en büyük jestlerden biri hem de artık geline güvendiğinin göstergesi olurdu.

Kocası, kendi eşini babasının veya büyük kardeşlerinin yanında ismiyle çağırmaz, hatta eşiyle konuşmazdı. Eğer zorunlu olursa sessizce, fısıltı hâlinde birkaç şey konuşurdu.

Çocukları olunca geline bu kez kendi çocuğunu sevmek, kucaklamak ve okşamak yasağı başlardı.

Ne gelin ne de kocası büyüklerin yanında çocuğunu çağırır, elinden tutup gezdirirdi. Açıkçası büyüklerin yanında çocuklarını sevmezlerdi.

Bazen çocuklar bile baba ve analarını toplum içinde çağırırken, baba ya da anaları cevap vermeyince çocuk tuhaf olur; baba ve analarına saldırarak öfke duyar, pençe atar, tekmelemeye başlardı.

Çocuk buna sinirlenip tepki gösterirdi.

Bu tuhaflıklar da bazen yaşanırdı. Çocuklar sebebini kavrayıp bilmedikleri için tuhaflık geçirirlerdi.

Gelin aileye uyum sağlamak zorundaydı. Bazı kayınanalar gelini oğlundan kıskanarak kötü davranırlardı.

Ancak gelin bunu kocasına söylese, koca da eşiyle anası arasında kalarak zor bir seçim içinde çaresiz kalırdı. Çoğu da buna katlanarak çilesini çekerdi.

Bazen kocası eşini döverek annesine ve aileden herkese itaat etmesi yönünde baskı yapardı.

Gelinlerin bazıları uyum sağlayamayarak huzursuz kalıp küser, çekip baba evlerine giderlerdi.

Bu gelinler ya baba evine ya da bir akrabasına sığınırlardı.

Bir müddet sonra kocası, kayınbabası ya da bir akrabası peşinden gidip geri getirmek isterdi. Bazı eleştiriler konuşulurdu.

Kızın, yani gelinin baba ve akrabaları birtakım şartlar öne sürerek tekrar gelini aileye ve kocasına teslim ederlerdi.

Gelin tekrar çaresizce kocasına dönerdi.

Gelinin yeniden itaat etmekten başka çaresi kalmazdı.

Aileden ayrılarak kendi başlarına, kocası ve çocuklarıyla yaşaması bazen çok uzun yıllar alırdı.

Bazen de çocuklarını evlendirinceye kadar aile, birçok gelin ve torunla bir arada kalarak komünal, ortak bir hayat yaşardı.

Bir zamanlar BUK, yani gelin, bu şekilde yaşayıp hayat buluyordu.

Adeta köleliğin biraz değişikliğe uğramış modern şekliydi.

NOT: Karakoçan, Sancak ve Kiğı köylerinde, bu yörelerde yaşanan geleneksel bir tarzdı. En azından köyümüzde, Depe çevresinde bu yaşanırdı.

Alevi köylerinde, Alevi kesimde gelin farklı bir gelenekle mi yaşıyordu? Onu bilemiyorum.

Ancak Alevi ailelerden getirilen kızlar, gelin olarak aynı geleneği yaşıyorlardı. Belki kendi köylerinde, kendi aralarında bu kadar tutucu ve katı gelenekçi değillerdi; daha özgür ve makbul bir şekilde yaşıyorlardı.

Gelinin perde arkasında tutulmasının çok eskilere dayanan bir Kürt geleneği olduğu kesindir. Dengbêjlerin stranlarında da bu konu edilmiştir.

Çok eskilere dayandığı, bir stranda ağıt olarak şöyle geçiyor:

KÜRTÇE:

“Ez Buka paş perde bum…
Kiza qecxa malle bum…
Apo tu hatti.
Xane Bave mın xane…”

Bu stranda kız diyor ki:

“Ben evin kızıyım.
Perdenin arkasında bir gelinim.
Yüzüm tutmuyor,
Amcama sorayım.
Amca sen geldin,
Hani babam nerede kaldı?”

Yeni evli olduğu hâlde amcasına zorlanarak babasının akıbetini soruyor.

Amcası kıza, hem yeğenine hem de geline der ki:

“Biz Kara Keçili aşiretiyle çatıştık.
Baban vuruldu, orada vuruldu.”

şeklinde cevap veriyor.

Tabii stran, türkü uzun.

Burada Buk ve perde arkasında kalma geleneğinin çok eski bir gelenek olduğu, bazı yerlerde gelinin perde arkasında tutulduğu görülmektedir.

Ya da tüm yörelerde, bilhassa köylerde yaşandığı olmuştur.

Ama BUK, gerçekten eskiden farklı bir yaşam tarzıyla yaşıyor, yaşatılıyordu.

Günümüzün sosyal medya ve TikTok’ları gibi fenomen değillerdi.

Günümüzde gelin emir alan değil, hayatın tüm alanlarında söz sahibidir.

Nice mutluluklar dilerim tüm okuyucu ve takipçilere.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 16 Mayıs 2022
Yazan: Güneş Efendi

Köm, Kürtçede GOM, yani davar barınağıdır. Gom, köyün dışında yaklaşık yarım saat mesafede, Okçular Köyü’nün sınırına yakın bir yerde bulunuyor. Mevkinin adı Karahan.

Birkaç nesil orada küçükbaş hayvanlarla uğraşarak; olayları, anıları ve her dönemin zorluklarını yaşamış, emekleriyle bu şekilde geçimlerini sağlamışlardır. Yaşamları, hayat hikâyeleri olmuştur.

Köy yerleri radyoyla çok geç tanıştı. Radyo köylere geç geldi. Televizyonlar ise bir zamanlar hiç yoktu. Radyolar da herkesin evinde bulunmazdı.

Uzun kış gecelerinde köylüler, sayılı birkaç köy odasında toplanır ve çok güzel sohbetler yaparlardı. Derin sohbetler olur, geçmişte yaşanan olaylar üzerine konuşulurdu. Bilhassa uzun kış gecelerinde bu köy odaları, köylülerin sohbet ve buluşma yerleriydi.

Kurtla yaşanmış bu tehlikeli olayı rahmetli babam anlatırdı.

Olayı yaşayan iki ağabeyim de zaman zaman o günü yeniden yaşıyor gibi olur, babamın unutmadan anlattıklarını heyecan içinde dinlerlerdi.

Bu korkunç olay anlatılagelerek günümüze kadar gelmiştir. 1949 ile 1950 yılları arasında yaşandığı bilinmektedir.

Kış günüymüş. Yerde diz boyu kar varmış.

Davarı dışarıda yemlerken, ağılda (HEVŞE) ateş yakılmış. Isınmaya çalışan iki ağabeyim ve merhum Mehmet amcam, ateşin önünde ısınırken öğlen vakti ekmeklerini ateşe tutup yemekle meşgullermiş.

Babam ise davarın altını temizleyerek gübreyi sepetle tarlaya taşımaya koyulmuş.

Ağılda bir de köpek varmış.

Babam çocuklara: “Hiç davara baktınız mı?” diye seslenmiş.

Aniden kararını değiştirerek: “Ben ayaktayım, davara ben bakayım.” demiş.

Sanki içine bir kuşku düşmüş.

Gomdan dışarı çıkıp ağılı geçerek yan tarafta yem bıraktığı davara bakmış.

Davarın korkulu hâllerini ve birkaç yerde parçalara ayrılmış şekilde küme küme durduklarını görmüş.

Sonra kocaman bir kurdun, bir çepici alıp karın üzerinde sürükleyerek götürdüğünü görmüş.

Babam aniden bağırıp seslenerek kurdu kovalamak, uzaklaştırmak ve çepici kurtarmak istemiş.

Ancak onun bağırmasıyla beraber kurt, tuttuğu çepici bırakarak adeta darbeleyip yüzüstü bırakmış ve babama doğru gelmiş.

Köpek de babamın sesini ve çığlıklarını duyunca hızla onun yanına gelmiş.

Azgın bir şekilde kurt her ikisinin üzerine doğru gelerek adeta kavga etmek istemiş.

Olay karşısında babam adeta şok olmuş ve büyük bir şaşkınlık yaşamış.

Hiç görülmemiş, duyulmamış bir olay…

Kurt, avladığı ve boğazladığı hayvanı bırakarak insan ve köpeğe doğru saldırıya geçmiş.

Şaşkınlığını üzerinden atan babam, kurt ile köpeğin kapışmasını seyrederken amcam Mehmet hızla babama yaklaşmış.

Babama bağırarak: “Neden seyrediyorsun? Kurdun boynundan, boğazından tut, sık!” demiş.

Babam da Mehmet amcama: “Bırak, karışma. Bu canavarın gözüne kan bürünmüş. Eğer köpek bir şey yapabilirse yapsın. Yoksa bırak kendi hâline, kurt çekip gitsin.” demiş.

Amcam heyecanla: “Hayır! Kurt beni de yese ben bu kurdu böyle rahatça bırakmam.” demiş ve kurdun boğazına iki eliyle sarılıp onu boğmak istemiş.

O anda babam iki ağabeyime: “Baltayı çabuk yetiştirin!” diye seslenmiş.

Ağabeylerimden biri 10, diğeri 12 yaşında; daha çocuklarmış.

Amcam kurdun boğazını tutar tutmaz kurt, amcamın ayağını kaptığı gibi ağzına alıp ısırmış.

Amcam avazı çıktığı kadar: “Beni kurtar Apo! Kurtar, kurt beni yedi!” diye bağırmaya başlamış.

Amcam yaklaşık 16 yaşlarında, o da daha çocuk sayılacak toy bir delikanlıymış.

Babam bu kez olay karşısında daha fazla tahammül edememiş. Kurdun boğazını tutarak sıkmaya başlamış.

Amcamın ayağını kurdun ağzından çıkarmayı başarmış.

Amcam, yaralı ayağını kurdun ağzından kurtarınca tek ayak üzerinde adeta donup kalarak onları seyretmeye başlamış.

Tabii köpekle kurdun aralıksız boğuşması devam ediyormuş.

Babam kurdun sırtına binmiş, gırtlağını sıkıyormuş.

Kurt kendisini salladığında olağanüstü bir güce ve kuvvete sahip olduğu görülüyormuş.

Babam: “Kurdun gücü iki insanın gücü kadardı.” derdi.

O kurdun fiziki olarak olağanüstü güçlü olduğunu hep söylerdi. En az iki erkek gücü kadar kuvvetli olduğundan bahsederdi.

Gomun içerisindeki iki ağabeyim ise anlaşamıyorlarmış.

Biri: “Baba bizden balta istedi.” derken, diğeri: “Yok, kazma istedi.” diyormuş.

Hem tartışıyor hem de gom karanlık olduğu için baltayı bulamıyorlarmış. İçeride aramayı sürdürüyorlarmış.

Babam: “Bir ara kurdun ağzının gövdeme temas ettiğini hissettim. O zaman kendime geldim. Bu kurt neremi tutarsa beni parçalar.” derdi.

Soğukkanlı davranarak kendisini kurdun üzerinden yana doğru atmış.

O anda aklına çevredeki meşe ağaçları gelmiş.

Gidip meşe ağaçlarından bir dal kırarak onunla kurda vurmak ve müdahale etmek istemiş.

Ancak çok kar varmış.

Bir de heyecan, korku, panik…

Her saniyesi farklı bir heyecan ve endişeyle geçiyormuş.

“Onu da beceremedim, bir dal dahi koparamadım.” derdi.

Acele, panik, korku, telaş ve heyecan dolu anlarmış.

Köpek her defasında kurdu yere atıp üzerine çullanıyormuş.

Kurt sırtını yere dayıyor, dört ayağını bir araya getirerek köpeğin boğazına doğru uzatıyor ve köpeği üzerinden fırlatıyormuş.

Bu teknikle köpeği sürekli boşa çıkarıp yoruyormuş.

Ustaca bir savaşçıymış.

Artık iki hayvan da nefes nefese kalmış.

Göz göze gelerek çaresizce boğuşuyorlarmış.

Ancak köpek kurda hiç fırsat vermeden sürekli boğazına saldırıyormuş.

Köpeğin kavga üstünlüğü kurttan daha iyiymiş.

Epey zaman geçtikten sonra ağabeylerim ellerinde baltayla görünmüşler.

Babam baltayı eline alıp kurdun kafasına vurmuş.

Kurt yediği darbeyle sersemlemiş ve göz kapağındaki beyazlık görünmüş.

Babam ikinci defa baltayı kaldıramamış. Takatten kesilmiş.

Meğer kurtla boğuşurken kol ve bilekleri, kurdun keskin dişleriyle kesilmiş.

Etraf kan olmuş.

Akan kan babamı güçten ve takatten düşürmüş.

İkinci kez baltayı kaldıramıyormuş.

Farkında olmadan bileklerinden çok kan kaybetmiş.

Baltayı 12 yaşındaki Kamil ağabeyime vermiş.

Ceketini alarak onlardan hızla uzaklaşmış.

Bir an önce köye varıp kanı durdurmak ve pansuman yaptırmak istemiş.

Çok kan kaybetmiş.

Tehlikenin daha da büyümesinden endişe ederek oradan hızla ayrılmış.

Yolun yarısında aklına kötü düşünceler gelmiş: “Ayrılırken kurt vurulup öldü mü acaba? Ya ölü numarası yapıp tekrar onlarla boğuşursa?”

Bu kuşku ve endişeye düşmüş.

Ancak sonra aklını zorlayarak: “İlk vurduğum balta zavallı hayvana öldürücü darbeydi. O darbenin etkisiyle kalkamaz.” diye düşünmüş.

Biraz da bununla avunmuş.

Onlardan ayrılırken olayın şokunu henüz üzerinden atamamış.

Köye gitmiş.

İlk karşılaştığı köylülere durumu anlatmış.

Köylüler gidip oraya vardıklarında kurdu öldürülmüş hâlde bulmuşlar.

Kurdun leşini köyün altındaki tarlalarda, karın içinde kafa üstü dikip köydeki bazı köpekleri denemişler.

Hiçbir köpek kurdun leşine saldırmıyormuş.

Sonra gidip yarım saat uzaklıkta onunla boğuşan köpeği getirmişler.

Köpek kurdu görür görmez saldırıp göğsüyle darbe vurmuş ve kurdun leşini yere devirmiş.

Bu da bir deneymiş.

Cesur köpekler leşe saldırır. Kurdun ölüsüne saldıran köpek, dirisine de saldırır.

Babam hep: “Köpek olmasaydı kurt hepimizi parçalardı.” derdi.

Oldukça iri, görülmemiş bir kurtmuş.

Sonra köylüler sağda solda konuşmaya başlamış: “Belki kurt kuduzdu, git kontrol ol.”

Ancak babam pek önemsememiş ve işi oluruna bırakmış.

Tabii babamın bu vurdumduymaz hâli yanlış bir durum ve düşünceydi. Fakat neticede bir şey olmamış.

Amcam da ayağındaki yara sebebiyle üç hafta evde kalmış. O da kötü bir neticeye maruz kalmamış.

Olay yaklaşık 80 yıl önce olmuştur.

Ben de olayı onların yaşadığı ve anlattığı şekilde yazdım.

Allah ölenlere rahmet etsin.

Babam, amcam ve bir ağabeyim vefat etmişlerdir.

Yalnız hâlen hayatta olan 84 yaşındaki Kamil ağabeyimdir. Uzun yıllar Çobur’da muhtarlık yapmıştır.

Amcam Heci Mehmet, babamın yeğeni; Karakoçan’da esnaflık yapan M. Emin Güneş’in babasıdır.

Diğer ağabeyim rahmetli Hacı, 1992 yılında vefat etmiştir.

Olayı yaşayanlardan hâlen hayatta olan yalnızca Kamil ağabeyimdir.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 17 Ekim 2023
Yazan: Güneş Efendi

Ömrünün ve gençliğinin büyük bir bölümünü Karakoçan’da yaşamıştır.

Lakabı Topçu Mehmet’tir. Köyde ve Karakoçan’da güzel futbol oynayan, çevrede ender futbolculardan biri olarak bilinirdi.

Adı Mehmet Sarı’dır.

Sarı Kent Oteli’nin sahibidir.

Babası merhum Zekeriya Sarı’dır. Babası, Almanya’ya 1964’lü yıllarda ilk gelenlerden biridir.

Mehmet, babasının maddi imkânlara sahip olmasından dolayı daha rahat bir yaşam sürmüş, eğitim hayatında da birçok imkâna sahip olmuştur.

Bu kadar iyi futbol oynamasında sportif ve atletik yapısının yanında, sahip olduğu bu imkânların da etkisi olduğunu düşünüyorum.

1970’li yılların başlarında Yeni Mahalle’de beraber bir evde öğrenci olarak kalmıştık.

Ev, Hamzalı Köyü’nden merhum demirci (Kureci) Zekeriya Aktaş’a aitti.

Bir odasını ikimiz, bir de şu an emekli olan Beydere Köyü’nden Aziz Apaydın olmak üzere üçümüz beraber kiralamıştık.

Bu yönüyle onun karakteristik yapısını, çalışkanlığını ve becerisini biraz bilirim.

Yaşça benden küçüktü. Okulda da üç sınıf gerimdeydi.

Okuldayken babası onu Almanya’ya götürür. Orada bir müddet dil kursuna devam eder.

Ancak Almanya’ya ısınamaz.

Tekrar ülkeye döner, okuluna devam eder ve liseyi bitirir.

1980’li yıllarda Karakoçan’da sporda adeta bir devrim yaşandı.

Köyler arası futbol müsabakaları düzenleniyordu. Birçok köy bu müsabakalara katılıyor ve maçlar yapılıyordu.

Galiba bu turnuvalardan biri 1983 veya 1984 yılında Kaymakamlık Kupası adıyla düzenlenmişti.

Topçu Mehmet, Kalecik Spor’a transfer olmuştu.

Çobur ile Kalecik Köyü arasındaki maçta, onun attığı gollerle maç önce beraberliğe geldi. Ardından yine onun golüyle Çobur Köyü elenerek şansını kaybetti.

Kalecik Köyü yarı finale çıktı.

Bundan dolayı Çoburluların yeğeni rahmetli Heci Bape, Hacı Yıldız, Mehmet’e kendi köyü Karapınar’a girmeyi bir hafta yasaklamıştı.

Tabii bu, işin espri tarafıdır.

Karakoçan’da Mehmet Sarı, Sarı Kent Oteli ile lokantayı birkaç yıl işletti.

Bunu Bingöllü Selahattin Usta ile beraber yaptı.

Selahattin, çevrede meşhur bir aşçıydı.

1986 yılında Almanya’ya tekrar geldi.

Bir yandan çalışırken, diğer boş vakitlerinde ve hafta sonlarında futbol hobisini 2018 yılına kadar Almanya’da bulunduğu şehirde sürdürdü.

Önceleri gençlerle oynarken, sonraları yaşlılarla futbol oynamaya devam etti.

Futbol aşkı ve ilgisi bu kadar uzun süre devam etti.

Hâlen Almanya’da bir hastanede sağlık hizmeti vermektedir.

Topçu Mehmet’e esenlikler, mutlu ve saadet dolu bir hayat, uzun ömürler diliyoruz.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 10 Mart 2022
Yazan: Güneş Efendi

Karakoçan’ın çok renkli, iz bırakmış ve çokça tanınıp bilinen değerlerinden biridir: Hacı Yıldız.

Aslen Kolmiş Köyü’ndendirler.

Cumhuriyetin kuruluşuyla birlikte birçok feodal yapı, düzen ve ağalık sistemi bazı yerlerde çabucak çöktü. O yerlerden biri de Depe Karakoçan idi.

Necip Ağa ve ona bağlı ailelerin ellerindeki toprakların bir kısmı yoksul çevre köylülere dağıtılmıştı.

Ağaların, Karakoçan ilçesi başta olmak üzere yanılmıyorsam 17 köyde, bazısında kısmen bazısında tamamen arazilere sahip oldukları bilinirdi.

Mala Bape ilk olarak Karapınar’da ikamet etmişlerdir.

Daha sonraları Karakoçan’a yerleşerek orada ev, mal ve mülk sahibi olmuşlardır.

Ne zaman yerleştiklerinin tarihini tam olarak bilemiyoruz. Ancak Cumhuriyetten sonraki yıllar olduğu biliniyor. Bilen olursa yardımcı olsun.

Heci Bape, beşi erkek olmak üzere altı kardeştiler.

Ayrıca rahmetli zabıta Sabri Çavuş vardı. Onlara da Mala Bektaş derlerdi. Mala Bape ile yakın akrabalardır.

Heci, çocukluğundan itibaren muavinlik yapıyordu.

Sofi adında bir zatın yanında yarım otobüste muavinlik yaparak hayat mücadelesine başladı.

Sonraları şoförlük, kamyon şoförlüğü yaptı. Ancak en çok otobüs şoförlüğü yapmıştır.

Ömrünün büyük bir kısmını şoförlükle geçirmiştir.

Hele Karakoçan-İstanbul arasında bu hizmeti çokça vermiş, kendisine ait otobüsü de olmuştur.

İsmi Hacı olduğu gibi, yolcuları Hacca götürüp bu vesileyle Hac tavafını da yapmış ve Heci sıfatını gerçekten kazanmıştır.

Yani Heci, Hacı oldu.

Otobüs şoförlüğünü son yıllara kadar Türkiye ile Ukrayna arasında da sürdürdü.

Bir ara Avrupa’ya gelmiş ve bir müddet Avrupa’da kalmıştır.

Bilhassa Karakoçan-İstanbul arasında otobüsüyle yolculuk yaptığı yıllarda Karakoçan halkına güzel hizmetlerde bulunmuştur.

Bir Karakoçan sevdalısı ve Dep milliyetçisiydi.

Haksızlıklara karşı boyun eğmez, sözünün eri ve dik duruşlu bir insandı.

Yani korkusuz, medeni cesareti olan ve birçok yönüyle mert biriydi.

Güzel insani duyguları ve hasletli bir yapısı vardı.

Adı sanı çevrede oldukça güzel bir intibayla yayılmıştı.

Heci, aniden bir hastalığa yakalandı.

Bu hastalık epey bir süre devam etti.

Parkinson hastalığıydı.

2020 yılında hayata yenilerek veda etti.

Elbette hayat hepimizi doğru ve şaşmaz bir yolda yürütmez.

İnişli çıkışlı birçok badireyle karşı karşıya bırakır.

Bizleri zaman tünelinden geçirir.

Herkesin yaşadığı ömür sermayesi içinde birçok güzel amel olduğu gibi yanlışlıkları da olur.

Bu hepimiz içindir.

Hayat bazen bir bahar kadar renkli ve diri yaşatır.

Sonbahar gibi sarartır ve kurutur.

Kış gibi bazen soğuk olur, bedeni titretir.

Yaz sıcağı gibi güzel ve sıcak olur, sıcaklığını yaşatır.

Burada yad ettiğimiz, Karakoçan’ın değerlerinden biri olan Heci Bape’ye Allah’tan rahmet diliyoruz.

Onu anılarda yaşatmak amacıyla bu yazıyı kaleme aldık.

Tüm siz değerli takipçilerin ölmüşlerine de Allah’tan rahmet diliyoruz.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 24 Ekim 2021
Yazan: Güneş Efendi

Zaman akıp gidiyor, unutulmaz gizemli anılar.
Öyle anılar yaşadık ki, hatırladıkça seninle yaşıyor sancılar.
Katmer katmer kalmış yüreğimizde geçmişin serüvenleri.
Anılar güller kadar renkli, bazısı diken misali yaşartıyor gözleri.

Memleketin doğan güneşi başka bir güzellikle batıyor.
İnsanlığın beşiği burada, Nuh Peygamber’in ruhu bizimle yaşıyor.
Dünya bir imtihan yeridir. Herkes hiç şüphesiz o imtihandan geçiyor.
Yaşadıkça anılar hafızaya katılmış, birer birer anılıyor.

Uygarlığın ana yurdu, medeniyet ve tarih kokuyor toprağı.
Nice zalimler geldi geçti, çakarak gittiler zulmün kazığını.
Nemrutlar, Firavunlar, efsaneli zalimler yok etmediler insanlığı.
Güneşi sevdi, sevdirtti ilim sahipleri; kimileri de yaşattı vahşet ile karanlığı.

Olaylar nesilden nesile anlatılageldi, masal oldu anılar.
Bazı gerçekleri saklarsın; yazılmamış, zordur, anlatılmaz bunlar.
Maziyi burukluk sarar, acılar sitem eder, tutar seni sancılar.
Eyvah, mazide bu yıllar; yaşayan hazinedir, mucizedir anılar…

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 9 Nisan 2022
Yazan: Güneş Efendi

Kasaba her zamankinden daha da kalabalıktı. Sanki bir insan seliydi…

Korkunç bir sessizlik, yas ve matem havası vardı. İnsanlar bilinmeyen acı bir burukluk içinde kalmışlardı. Her baktığım kişinin yüzünü dikkatle izledim. Bu kasabada insanlar bir olayın şokunu yaşıyorlardı.

Kasaba o gün bana çok yabancıydı. Kasabalı sanki birbirinden kaçıyordu. Yaşayıp büyüdüğüm bu küçük kasabanın kara sevdalısı, aşığıydım. Bugün ise kendimi çok yabancı ve yalnız görüyordum. Çaresizlik içinde soğuk ve dramatik duygularımla boğuşuyordum.

İnsanların yüzlerini korku, endişe, acı, karamsarlık ve umutsuzluk sarmıştı. Acı tebessümler ve endişeler içindeydiler. Yüzlerindeki umutsuzluk, soğuk bakışlarından okunuyordu. Göz çanaklarına kadar her şey korkunçtu.

Kimileri fısıltı hâlinde birbirlerine bir şeyler anlatıyordu. Anlaşılmayacak kadar sessiz ve karamsar fısıltılar vardı. Birçok kişinin yüzünde kin, nefret ve öfke dışa vurmuştu. Bunu rahatlıkla sezebiliyordum. Dua ile beddualar, karmakarışık ifadeler duyuyor gibiydim. Bu, bütün dünyamı altüst etti. Dualar selamet için okunur. Beddualar ise zalimlerin kötü icraatları ve zulümleri sebebiyle “belalarını bulsunlar” diye edilir. Bunlar da pek anlaşılmıyordu.

Biri sesini yükseltti:

“Mala zaliman beşevitti… Hewar, hewar…”

Kürtçe ağıt yakıyordu. Öyle anlaşılıyordu ki kasabada bir facia yaşanmıştı. Kalabalık arasında etrafıma bakmayı sürdürdüm.

Yanı başımda duran bakkal Ali Amca’yı gördüm.

“Ali Amca, nedir bu gariplik? Ne oldu?”

Ali Amca acı bir tebessümle yüzüme baktı. Bir şeyler anlatacaktı. Gözleri hüzünlü, yüzü soğuktu. Olayı anlatacakken aniden vazgeçti. Çok yorgun ve kederliydi. Yüzündeki acı tebessüm o anda öfkeye dönüştü. Bir şey söylemeden oradan ve benden uzaklaştı.

Bu kasaba, olmamış bir felakete sahne olmuş gibiydi. Bu gizemli havanın mutlaka büyük bir sebebi vardı. Olayın vahametini bilmeden biraz daha merakla ilerledim. Altıncı hissim korkunç bir olayı ve vahşeti akla getiriyordu. Ancak bu karmaşık düşünce ve hayallerimden emin değildim. Biraz daha hızlı ilerledim.

Birden karşıma Boyacı Musa çıktı. Neşeli, şen şakrak biriydi. Kasabanın efsane çocuğu, afacan Musa… “Mutlaka bir şeyler bilir.” düşüncesiyle yanına vardım. Musa’nın yüzüne baktım. Yüzü kireç gibi bembeyazdı. Adeta korkunç bir belayı, bilinmeyen bir felaketi yaşamıştı.

“Musa, Musa… Ne olmuş burada?”

Bana bakarak: “Hiç…” dedi. Boya sandığını yumrukladı, etrafına endişe ve korkuyla baktı. Sonra istikametine devam etti. Oradan çabucak uzaklaştı.

Merak ve endişeyle daha da hızlı yürüdüm. İsyan topuna dönüşmüş ruh hâlimle neredeyse insanların yüzlerine haykıracaktım: “Nedir bu bela? Nedir bu korku, bu sessizlik, bu kaçış ve telaş?” İçimdeki isyan kıvılcımları adeta artık ısınmıştı. Bir volkan gibi patlayacaktı.

Birden yaşlı bir amcanın sigara tablasında tütün sardığını gördüm. Heyecanla yanına koştum. Durup biraz onu süzdüm. Yüzünü herkes gibi acı, keder ve üzüntü sarmıştı. Ama duruşu dikti. Bu gözden kaçmıyordu. Asaletini sergileyen koca bir çınar gibiydi. Asil ve soylu değerlerin, kâmil bir ruhun sahibi olduğu alnındaki derin çizgilerden ve yüzündeki ifadelerden rahatça okunuyordu. Asil ruhlu, dik duruşlu, cesaret timsali o amcaya sordum:

“Emi, ne olmuş burada? Bu sessizlik, insanlardaki telaş ve meçhul korku… Bu inanılmaz olağan durum nedir?”

Bana baktı. Bir daha dikkatlice baktı. Adeta beni test edercesine süzdü. Derin bir nefes aldı.

“Ah evlat… Burada vahşi bir insanlık trajedisi yaşandı. İnanılmaz bir vahşet sergilendi. Utanç dolu bir insanlık tablosu yaşandı. Zalimlerin kasabadaki hortlak ruhları hortladı.

Ölmüş, öldürülmüş bazı kimselere burada zalimane şekilde hakaret edildi. Asi dedikleri o kimseler anne ve babalarının kuzuları, onların ciğerpareleridir. Onlar zulme karşı isyankâr çocuklar… Esarete öfkeli, soylu değerlerin özgürlük için ölüm fedaileri… Yabanda onları öldürmüşler. Ruhları çekilmiş. O kimselerin cesetleri yerlerde sürüklendi. Oysa onlar artık dünyalı değiller. Allah katında olup ahiretliktirler. Anneye, babaya, ailelerine aittirler. Artık onlar ölmüşler. Çokça hakaret edildi. Nemrut ve Firavun zulmü gibi bir zulüm işlendi. Öldürülenler bir aracın arkasında yerlerde çekildi, sürüklendi. Ölülerle yaşayanları korkuttular. Yani bizleri bu vahşet tablosuyla yüz yüze bıraktılar.

Evlat, bizler mutlaka mahşer gününde yaşanan bu trajediye, bu korkunç vahşete davacıyız. Evlat, zalimlerin zulmüne şahidiz. Bizler gördük, şahidiz. Allah’ım, senin katında zulmeden zalimlere davacıyız.”

Yaşananları anlatmayı daha da sürdürecekti. O anda minareden ezan okunmaya başladı. O ses bütün kasabaya yayıldı.

“Allah birdir, Allah birdir… Namaza gelin, felaha, kurtuluşa geliniz. Muhammed onun elçisi ve Resulüdür…”

Kısacası ezan buydu. İnsanları namaza, duaya, kulun kendi acziyetini Allah’a arz etmesine ve ibadete çağırıyordu.

Yaşlı amca aceleyle: “Evlat, namaza gidiyorum.” dedi. Oradan hızla ayrıldı. Ben de ayrıldım. O günün insanlık trajedisi, o korkunç çağ dışı vahşet ve zulmün kasabadaki havası, ezan sesine karışarak dalga dalga yayılıyordu.

Bu korkunç ve istisnai gün… Bu vahşet, cehalet ve insanlık dışı olay, insanların hafızalarında yer edinmişti. Tarih tekerrürden ibarettir… Bu soru, o insanların akıllarını, beyinlerini, duygularını ve hafızalarını zonklatıyordu. Bu kasaba, o günün vahşetini, vahametini ve şokunu bir kâbus gibi yaşamıştı.

NOT: Bir günün hikâyesi…

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 24 Şubat 2026
Yazan: Güneş Efendi

Her mevsimi bir başka güzellik içeriyor. Kışları ise muazzam ve beyaz kar örtüsüyle çok daha güzelleşiyor.

Eskiden çok kar yağardı. Son zamanlarda ise eski kış mevsiminin özellikleri genel olarak değişmiştir. Bunun çok önemli sebeplerinden biri de yapılan barajlar, gelişen çeşitli teknolojiler ve sanayi alanındaki değişikliklerdir.

Latin Amerika’daki Amazon Ormanlarının yok edilerek zarar görmesi bile iklimleri etkiliyor. Amazon Ormanları dünyanın kalbi ve oksijen deposudur. Ayrıca dünyada hızla gelişen çeşitli üretimler, sanayileşme, makineleşme ve nükleer yapılanmaların hepsi iklim değişikliğine etki eden başlıca sebeplerdendir.

Dağlar, semavi dinlerde insanoğluna muazzam ve mükemmel ev sahipliği yapmış; yaşanmış gerçek olaylar ve efsanelerle bilinmiştir. Bilhassa peygamberlerle ilgili olarak dağlardan bahsedilir. Peygamber Hazreti Âdem Babamızın cennetten indiği yer olarak Sri Lanka’daki Âdem Tepesi, yani Cebel-i Âdem’den söz edilir.

Cudi ya da Ağrı Dağı… Nuh Peygamber ile yaşanan olay… Dünyanın yeniden ikinci defa kurulmasıdır.

Tur-i Sina Dağı’na giden Hz. Musa’nın Allah ile konuştuğu zikredilir. Bu olay da yine üç önemli semavi dinde anlatılmıştır.

Yeryüzünün yaratılışında dünyamızın dengesini sağlayan dağların yapısı ve oluşumu, ilahi kudretin sayısız nimetlerinden biridir. Dağların ve sahip oldukları önemin ayetlerde de yeri vardır.

Kuruca Dağı’nın zirvesinde antik yel değirmeni kalıntılarına rastlanmaktadır. Bu önemli sanat ve eserin Urartular ya da onların devamı olan Ermeniler tarafından yapıldığı tahmin edilmektedir.

Kuruca Dağı, çok zengin bitkisel türlere sahip olup adeta bir botanik ve nebatat bahçesidir. Eskiden yayla olarak da çokça kullanılan bir özelliğe sahipti.

Güneşin doğuşuyla ilk ışıkları burada süzülerek Dep Karakoçan’a ve yöreye dağılır, yansır. Bingöl ile Karakoçan’ın adeta sınırlarını oluşturur. Ancak Bingöl iline bağlıdır. Ğezik Köyü, Kuruca ismini almaktadır.

Bu görünen yüzü ve Dep Karakoçan’a bakan tarafı ise Kumik Köyü’dür.

“Bingöl Şewti Mij Dumane…” türküsü/stranı, Kumik Köyü’nde 1980’li yıllarda yaşanan bir çatışma olayından dolayı ortaya çıkmıştır. Bu stranın hikâyesi ve olayı herkesçe malumdur.

Not: Parmağınızla büyüterek manzarayı tümüyle görebilirsiniz.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 28 Eylül 2022
Yazan: Güneş Efendi

Derin bir sevdaydı, güzel bir sevgiydi; dünyamı güzelleştirip aydınlatan… Hayata yön, renk, umut veren, tüm bunlara ışık tutan…

Bu duyguların eşsiz değerlerini süsleyen o cemalin ve varlığındı. İçimdeki duyguları bir sevgi bağına çevirip kendisine esir etmiştir. Duygular, bu sevda, ulvi kutsal güzellikler; ilahi kudretin, o azamet sahibi olan Allah’ındır.

Sevmek, sevilmek, sevda, aşk, zevk ve sevgi gibi nazenin duygular karşılıklı olmasaydı insanoğlu bir hiç idi. Cinsler için yaratılan hisler, duygular ve arzular olmasaydı birbirlerine ilgi duyup sevmezler, itibar etmeyerek kendi varlığına bile güven duymazlardı. Evlenerek çoğalmazlardı. Belki de biz olmazdık. Her cinsin yaratılışında sevda, arzu, aşk ile hisler karşılıklı olarak birbirini tetikliyor. Arzu, his ve ihtiyaç duyar. Tüm bunlar eğer olmasaydı insan nesli olmazdı. Varlığımızın esas sebepleri, yaratılış hikmetle süslenmiş kul ve sorumluluğudur.

Sevmek, sevip sevilmek, birbirleri için yaratılması, insan neslinin olması ve bekası Hz. Âdem ve Havva Ana ile vücut bularak yaşanmıştır. Yaratılışın fıtratında tüm bu zengin duygular, yani insanoğlu onlarla oluşmuştur. Onlar, insanoğluna ibret ile esaslı bir numune, bir hakikatin varlığıdır. Dünyada insanoğlunun inanarak, saygı ve inançla yâd ettiği bu ikili mirastır.

Havva Ana’nın nefs-i emmareye boyun eğerek nefsine esir düşüp bir elmayı ısırması, onların cennetten kovulmasına vesile olmuştur. İblisin büyük hile ile oyunuydu. Bu da bir imtihandır. Allah hükümlerinde tavizsizdir.

İkisinin yıllarca ayrı ayrı yaşamanın ve ettikleri hatanın ızdırap ile meşakkatini, büyük bir çilesini yaşadılar. Allah’a yalvardılar, yakardılar, kendi acziyetlerini sergilediler. Tövbe ederek affını istediler. Lakin Rahîm, rahmet sahibi Allah’tır. O dilediğini affeder. Dilediğine her nimeti ile arzu ettiklerini sunar. Nihayet affedildiler. Yeryüzünde insan neslinin çoğalmasını ondan sonra sağladılar.

Ben de yüreğimi, sevgimi sana verecektim. Korkuyorum; sadakat ile vefandan, itaatsiz olup gitmenden… Terk etmenden.

Bunca beslediğim derin duygular… Sana âşık olup kara bir sevdanın müptelası olmuş gibi kendimi görüyorum. Sensiz olmanın acılarını, kalbime eşlik ettiğim ince ruhunu, tüm bu sır dolu sevdayı nasıl kalbimden söküp atarım? Hayati önem arz eden bu ulvi sevgini kaybedersem, dünyada kendimi terk edilmiş, öksüz ve esir; hayatın acımasız çarkları arasında yok olup tükeneceğim. Derbeder olacağım. Hayal, umut; büsbütün zengin, ulvi duygulardır. Yoksa yaşam da yoktur. Hayat bir zincirin halkaları gibidir. Düşen bir halka, o zincirin ahenk ile şeklini bozar.

Kâinatın yaratıcısı, onun azametli varlığına saygı duy. Sevmek, sadakat, sevgi ve saygı bağlarını sıkı tut. Sadık ol.

Güneş ve Ay’ın, görülmeyen hikmet dolu yıldızların, zengin bu âlemin, galaksi ve haşmet dolu âlemin kudret sahibi olan Allah’tır. Dünya bir beşik olduğu gibi zengin bir sofradır. Hayatın tüm lezzet, elem ve kederi ile her nimeti tatlandıran ilahi kudretin bir bahçesidir. Dünya başıboş, sahipsiz değildir. Hz. Âdem ile Havva, insanoğlunun mucizeli bir portresi ve gerçeğidir. Onlar bizim varlığımızın mümessili idiler. Toprak ile yoğrulup mayaları topraktır. Binbir çeşit olan nesnemiz, ana maddemiz topraktır. Topraktan geldik, öylece yaratıldık. Ondan geldik ve ona döneceğiz. Her hâliyle bir imtihan içindeyiz. Tüm bu mucizevi varlık onlar ile vücut bulup insanoğlu ile sürüyor.

Sadakat, sevgi, sabır, aşk, arzu, his ve hevesler… Tüm bunca duygular ile yaşam sürüyor. Hayat imtihan olduğu gibi aynı zamanda ibretlerle doludur. İçimizde olan bu nimetler birer mükâfattır. Ruh ile beden arasında mükemmel, esaslı bir köprüdür.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 28 Temmuz 2023
Yazan: Güneş Efendi

Karakoçan, 88 köyü ve 57 mezrasıyla Elazığ’ın başlıca büyük ilçelerindendir. 1936 yılında belediyelik olan ilçe, o zamanlar küçük bir köy kadar yerleşim yeriyken, bugün gittikçe gelişen ve büyüyen büyük bir şehir hâline gelmiştir.

Bingöl, Kiğı, Dersim’in ağırlıklı Mazgirt ilçesi, Elazığ’ın Palu ve Kovancılar ilçeleriyle yakın olup birçoğuyla komşu olan ilçenin güzel bir mozaik yapısı vardır.

Etnik yapısı olarak Kürtlerin yanı sıra az sayıda Türk vardır. Ermenilerin de eskiden yaşadığı ilçe ve çevresinde neredeyse bugün kimse kalmamıştır. Belki de birkaç hane hâlen vardır. Onlar da Müslüman olup ilçenin mozaik yapısından kalmışlardır.

Dep, Sünni ağırlıklı; Hanefi ve Şafii mezheplerinin yanı sıra Alevilerin de yoğun yaşadığı bir yerleşim yeridir. Resmî dil Türkçedir. Kürtçe ve Zazaca da konuşulur.

Karakoçan halkı dışarıya göç verirken kendi içine de sürekli göç almıştır. Bilhassa son yıllarda bu göç, çatışmalı ortamın yarattığı, ağırlıklı olarak güvenlik sorunlarından kaynaklanmıştır. Bir kısmı da ekonomiktir. Bir diğer neden ise az da olsa ilçenin köye nazaran yaşam ve iş imkânları sağlamasıdır.

Karakoçan halkının Avrupa’ya gelişi ve göçünün temelleri, 1960’lı yılların başında Almanya’nın Türkiye’den ilk resmî işçi alımıyla başlamıştır. O dönemlerde hemen hemen her köyden Almanya’ya işçi olarak giden kişilere ve ailelere rastlanır. Günümüzde Karakoçan halkının büyük bir kitlesi Avrupa’da yaşamaktadır.

Son zamanlarda yörede bazı köyler tamamen boşalmıştır. Bu göç ağırlıklı olarak Avrupa’ya yönelmiştir. İçeride ise batı şehirlerine ve metropollere göç verilmiştir.

Avrupa’daki ikinci ve üçüncü, hatta birinci nesilden birçok kişi iş kurmuş, ticaret yapmış; ağırlıklı olarak iş adamları ve iş çevreleri olarak Avrupa’da yer edinmiştir. Bu rahatlıkla hissedilebilir. Avrupa ülkelerinin hemen her kentinde Karakoçanlılara rastlanabilir. Bilhassa Orta Avrupa’nın birçok ülkesinde varlıkları etkili bir şekilde görülmektedir.

Dep, Karakoçan ilçesi olarak sürekli bir büyüme içinde olup gün geçtikçe gelişmektedir. En çok da inşaat sektöründe gelişme yaşanmaktadır. Bu alanda büyük desteği Avrupa’daki Karakoçanlılardan almaktadır. Eskiden hayvancılık çok yaygın bir geçim kaynağıydı. Elbette tarım da vazgeçilmez geçim kaynaklarından biridir. Birçok köy güzel ve geniş arazi ile meralara sahipken bazı köylerde bu imkânlar kısıtlıdır. Eskiden beri içeriye ve dış dünyaya yaşanan göçün ağırlıklı sebepleri ekonomik ve güvenlik sorunları olmuştur.

Bu kısa tanımıyla aşağıda Dep, Karakoçan’ın manzarasını ve görünümünü sunarken, manzaranın taş kümesi altında köyümüz Cobur görülmektedir. Resim Diyare Pir’de çekilmiştir.

Not: Resim Schneider Yılmaz’dan alıntıdır.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 29 Nisan 2026
Yazan: Güneş Efendi

İnsanlar; daha güvenli ve istikrarlı bir yaşam arayışı, ekonomik geçim sıkıntısı, savaş ve baskılara maruz kaldıkları zamanlarda başka yurtlara ve ülkelere göç ederler. Toplumların yaşadığı evrensel olaylardır. Tarihin her döneminde göçler çeşitli nedenlerden dolayı yaşanmıştır.

Hayvanlar da aynı zamanda göçü yaşıyorlar. İklim ve mevsimlere göre birçok yabani hayvan göçü yaşıyor. Leylek ise göçün sembolü bir kuştur. Penguenler ve diğer birçok kuş türü ile büyük cins hayvanlar göçü yaşıyorlar. Her birinin göç etmeleri ve yaşamları oldukça enteresandır.

Göç dünyanın her tarafında yaşanıyor. Dünya coğrafi olarak 7 kıtadır. En büyük yüz ölçümüne ve nüfusa sahip olan ise Asya kıtasıdır. Nüfus olarak da dünya nüfusunun yarısının üstündedir.

En çok göç alan kıta ise Avrupa kıtasıdır. Yüz ölçümü Afrika’dan sonradır. Asya’dan sonra en büyük kıtadır.

Avrupa’da birçok ülkenin nüfus oranının yüzde 30’unu göçmenler oluşturuyor. Böyle büyük göçü alan bazı ülkelerde artık o ülkelerin demografik yapısını etkiliyor. Sahip oldukları toplumsal köklü yapıya dokunuyor.

O ülkelerin toplumsal yapısına etkileşimleri olduğu gibi, geldikleri ülkelerinde, yurtlarında ve coğrafyalarda ise kendilerinin özünü ve kimliğini, sahip oldukları inançlarını, kültürlerini, varlıklarını kaybetmekle yüz yüzeler. Bilhassa örgütlü ve kurumlaşmaktan uzak olan toplumlar bunun yenilgisini ve hezimetini daha çok yaşıyorlar.

Kürt uleması, çağdaş bilgini Üstad Bediüzzaman Said-i Kürdî Avrupa için şunu söylüyor. Menfi ve müspet olmak üzere iki önemli noktaya değinir.

MÜSPET (iyi olan tarafı): İsevîlik ve Hristiyanlık inancı ile yoğrulup oluşmuş; teknoloji, sanat, fen ve bilimsel alanda ise gelişmiş. Adalet ile de takdir ediyor. Takdire şayandır.

MENFİ (olumsuzlukları): Yaşam tarzı ile ahlaki değerleri ve sefahati medeniyet sayarak karanlık bir felsefenin içine girmesidir. Kısacası bu da menfi olumsuzluklarıdır.

Bize şunu gösteriyor: Herkes layık olan gömleği ve uygun, değer bulduğu kumaşı giymeli ve değerlendirmelidir. Bizler müspet, iyi ve faydalı olan taraflarını almalıyız.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 8 Haziran 2026
Yazan: Güneş Efendi

MOLLA AİLESİ… 1950’li yıllarda çekilmiş bir resimdir. Cobur Köyü’nün saygın AKBULUT ailesinden merhum üç kardeşin fotoğrafı. Solda 1. Hacı ABDURAHMAN Akbulut, 2. ZÜBEYİR, 3. HASAN Akbulut. Ayakta genç olan H. Abdurahman’ın torunu, Hacı Ali’nin oğlu Merhum YUSUF Akbulut’tur.

Bu resim 4 yıl önce de paylaşılmış. Anılarda ortaya çıktı. Daha fazla kişiye gösterilmesi açısından yeniden paylaşmak gereğini duydum. Ayrıca aileyi bir tanıtım yaparak paylaşılmış olmasının faydalı olacağına inanıyorum.

1. Hacı ABDURAHMAN Akbulut. Köye büyük hizmetleri olup köyde önderlik etmiştir. O dönemin şartlarında inanç ve dinî bilgi birikimine sahip, bu yönüyle köy halkına oldukça faydalı hizmetleri olmuştur. Akbulut ailesinin camiasında, çevrede en bilen, tanınmış zat idi.

Merhum ABDURAHMAN’ın oğulları: 1. Merhum Hacı İBRAHİM. H. İbrahim’in oğulları: Sabri Akbulut (Sabri Hoca), Nurettin, Musa ve diğerleri. 2. Merhum Hacı ALİ. Oğlu Merhum H. Yusuf. Yusuf’un çocukları: M. Şerif, Abdurahman, Emin ve diğerleri. 3. Merhum Hacı FADLI. Oğulları: Haydar, Mustafa (emekli öğretmen), Ramazan (emekli memur). Merhum Hacı HÜSEYİN. Oğulları: Aydın, Mehmet, Sultan ve diğerleri. 4. Merhum Hacı RESUL. Oğulları: Merhum Kadri, Ali Rıza, Şemsettin ve diğerleri. 5. Merhum H. EŞREF. Oğulları: Merhum Yunus, Cemal, Kemal ve diğerleri. 6. Merhum Hacı ZÜLFÜ. Oğulları: Baba, Muzaffer, Mehmet.

2. Merhum ZÜBEYİR. Resimde ortada olandır. Oğulları: Merhum ŞÜKRÜ. Oğulları: Merhum Gıyasettin, Merhum Necip, Musa, Sıdık, Hayrettin. Merhum Hacı MEHMET. Oğulları: Merhum Cemal, Nurettin, İzzettin, Kemal. Merhum CEBRAİL. Cebrail’in oğulları: Merhum Ziyattin, Merhum Yavuz, Şevket, Yılmaz ve diğerleri. Merhum HALİT. Oğulları: Fikret (Kaptan Mehmet), Mustafa, Ercan.

3. Merhum HASAN. Resmin sonundaki. Daha çok köyde ve çevrede HESENİ MELLE olarak tanınır bilinirdi. Rahmetli güzel mizah sahibiydi. Bu yönüyle de çok tanınmıştı. Oğlu Merhum RIFAT. Rıfat’ın çocukları: Merhum Celal, Merhum Mehmet ve Cemal ile diğerleri.

Tüm yad edip isimlerini yazdığım o merhumlara Cenab-ı Allah’tan rahmet dileriz. Dualarınızla inşallah. Yaşayanlara sağlık, selamet, hayırlı bir ömür vesile olsun.

AKBULUT Ailesi daha da geniş olup akrabaları vardır. Köydeki bilinen lakaplarıyla: 1. Malla MEMLİ. Merhum Memli’nin oğulları: Merhum ZÜLFÜ, Merhum EGİT ve MEHMET. 2. HUSEYNİ MIRTE. Oğlu Merhum RAİF. 3. HUSENİ APİ US. Merhum YUSUF. Oğlu Merhum HÜSEYİN. Bunlar da aynı Akbulut silsilesi ve yakın Akbulut aileleridir. Yeni neslin bilmeleri açısından akrabalarını kısaca izah ettim.

MOLLA MEZRASI… Resimde görülen, bahsi geçen bu üç kardeşin mezrasıdır. Şu an torunları yaşıyorlar. Tüm ölmüşlerine Allah’tan rahmet dileriz. Yaşayanlara sağlık, esenlikler olsun inşallah.

Not: Eğer bir hata içine düşmüş isem yorumlarda belirterek düzeltebilirim. Ayrıca onlardan habersiz, müsaade almadan yazdığım için bağışlasınlar. En azından bilgilendirme, hatırlatmak, sayfada kalması açısından kanaatimce iyidir diye düşünüyorum.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 5 Nisan 2021
Yazan: Güneş Efendi

1960’lı yılların sonlarında Karakoçan’da sadece bir fırın vardı… Ya da yalnız birini hatırlıyorum. Bu da Rahmetli AHMET ULAŞ’ın fırını idi. Bugünkü İhsan Aksoy’un dükkânının birkaç dükkân ilerisindeydi. Merhum Ahmet Ulaş aslen MEZRA ÇELEBİ köyünden. Bu köyler eskiden KİĞI’ya bağlıydılar. Hâlen de yöre halkı Gaz Tepesi’nin öte tarafındaki köylere KİĞI, yani Kürtçe Kiğı’yan adlandırırlar. Gaz Tepesi’ndeki su akarı esas alınmış. Gaz Tepesi’nin hemen altındaki Beydere köyü Karakoçan’a bağlıdır. Diğer tarafta Kani Sipi (Akpınar) köyü ise KİĞI olarak adlandırılırdı. KİĞI çokça eskilere dayanan yönetim yerlerinden biridir. Tarihî idare merkezi oluşu asırlara dayanır. Tıpkı Palu Beyliği ya da başka tabir ile Kürtçede MİRE PALİ’YE; eskiden yönetim ve idare etme yerleşim yerleridir.

ULAŞ’lar Karakoçan’a bağlı birçok köyde bulunurlar. Ayrıca Ulaşlar ağalık geleneğini sürdüren büyük aşiret veya kabiledir. Ulaşlar Köçet, Şamani, Karsini, Keylik gibi birçok köyde bulunurlar.

Bahsedeceğimiz Fırıncı AHMET ULAŞ… Rahmetli uzun boylu, zayıf, yanılmıyorsam saçları dökülmüştü. Başından şapkası hiç eksilmiyordu. Günün tüm saatlerinde mutlaka fırında bulunurdu. Güzel bir Cumhuriyet sevdalısıydı galiba. Başındaki şapkası, okuduğu gazete ve kıyafeti siyasi görüşü ile ortaya çıkıyordu.

FIRIN taş fırını olup iki ya da üç çeşit ekmek çıkardığını hatırlıyorum. Lavaş yani pide, baget, somun. İlkbaharda ise taze peynirli ekmek pidesi çokça lezzetli ve meşhur idi. O zamanların vazgeçilmez ilkbahardaki peynir pidesi idi. Peynir pidesi özel yaptıranlar için bulunurdu.

Bilhassa halk öğle vakti ekmek almaya gelirdi. Bundan böyle bazen kuyruklar da yaşanıyordu. Müşterisi en çok da memurlar, gençler ile öğrenciler oluyordu.

O zamanlar piyasada bugünkü gibi poşet yoktu. Ekmekler ya el üstünde açık taşınırdı veya gazeteye sarılarak götürülürdü. Gazete olmayınca el üstünde, göğüs hizasında tutup evlere öyle ekmek taşınırdı. Elbette bu şekilde ekmek taşımak doğru bir tarz değildi. Aç insanların iştahını çeker, göz payı vardı. Bu çeşit ekmek taşımak o günün şartlarında en doğal, normal olaydı. Bir çeşit kültürdü. Ekmeği açık şekilde eve götürürlerdi.

FIRIN o dönemin şartlarında Karakoçan’a güzel hizmet veriyordu. Akşamları erken kapanırdı. Bazen ekmek bulmakta sıkıntı yaşanırdı. Çokça enteresan olan da bu fırın ve şehir ekmeği, yani somun, pide köylülere, köylerde çok lüks idi. Köylüler o ekmeği getirince evlere sanki şenlik, çocuklara ziyafet gibi oluyordu. Şehirden köylere getirilen somun, pide, lavaş ekmekleri en lüks yiyecek gıdası idi.

Rahmetli Ahmet Abi çok babacan ve sevecen biriydi. Güzelce Türkçe konuşma tarzı vardı. İyi yürekli, hayırsever, cömert biriydi. O dönemlerde gazete okuyor, siyaseten de pek uzak kalan biri değildi.

Bir defasında fırına ekmek almaya gitmiştim. Bir iki kişiyle kendi aralarında siyasi konuları konuşuyorlardı. Ancak konuşma ve tartışmaları çokça nezaketli ve güzel bir üsluptu. Ahmet Emmi konu arasında iki üç defa Tekin Arıburun dedi, bir siyasetçiden bahsetti. Benim dikkatimi onların siyasi konusu değil, daha çok Tekin Arıburun ismi çekmişti. Bilhassa Arıburun bana komik gelmişti. Arıburun kimdir acaba, bunu çokça merak etmiştim. Sadece soyadı Arıburun olduğu için. Bahsi edilen Tekin Arıburun 1960’lı yılların ortalarında bir bakan ya da milletvekili, önemli bir siyasetçiydi.

ULAŞ Fırını son dönemlere kadar vardı. Daha sonra ilçede birçok fırın açıldı. Rahmetli MENCO, PİRO gibi isimleri tanıdık. Rahmetli AHMET Emmi fırını ile Karakoçan halkına çok büyük hizmetler yapmıştı. Diğer bahsi geçen fırıncılara da rahmet dileriz. AHMET Ulaş halk üzerinde çok güzel intiba, güven, babacan biri olarak iz bırakmıştı. Çokça değerli şahsiyet ve kişilik sahibi tam bir beyefendiydi. Burada tekrardan kendisine Cenab-ı Allah’tan rahmet dileriz. Dep’e, Karakoçan mazideki yaşayan değerlerimiz.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 20 Mayıs 2025
Yazan: Güneş Efendi

Burası MUŞ AĞA köyüne bağlı bir yerdir. Bingöl ile Erzurum’un sınırında bulunur. Çokça yıllar önce unutmadığım bir anıyı burada yaşamıştım.

Hayatımda çobanlık yaptığım söylenemez. Buna rağmen 2 haftalık kısa bir çobanlık serüvenim oldu. O yıl da Erzurum’a yakın, 25 km uzaklıkta olan Heyderli Yaylası’na gitmiştik.

Akşam güneş batmak üzere mor koyun sürüsünü bu köprüden geçirirken koyunların bir kısmı aniden köprüden değil sudan geçti. Tam bu esnada yavru kuzular coşkun olan sele kapıldılar. Onları kurtarmak için alelacele suya girmiştim. O esnada şiddetli bir yağmur yağıyordu. 15 günlük veya 1 aylık kuzuları sele kapılmaktan kurtardım. Ancak bir güzel de ıslanmıştım.

Merhum ağabeyim bana tepki göstermişti; neden suya girdiğime ve ıslanmış olmamdan dolayı. Ağabeyim, “Zaten o yavru kuzular yüzerek belli bir mesafeden sonra kendileri sudan çıkarlardı. Suya girmene gerek yoktu.” demişti. Toplam 3 veya 4 yavru kuzu idi. O minik yavruların o şekilde suda gitmelerine tahammül etmeyerek müdahale etmiştim.

Çok kısa müddet sonra yol güzergâhında bir mezraya vardık. Burası MUŞ AĞA köyüne bağlı birkaç evden ibaretti. Yamaca kurulmuş olan 4 ya da 5 evden kurulu mezrada o akşam bir eve misafir oldum.

Evin kurulu olan kocaman sobasını yaktılar. Haziran ayının 10 veya 15’i ancak hâlen sobaları kurulu idi. Ev sahibinin ismi KEMAL Ağa idi. Çokça bir misafirperverlik örneğini sergileyerek bana hizmet ettiler. Aile adeta seferber oldu. Allah kendilerinden razı olsun.

Köylümüz ve çocukluk arkadaşım Merhum Eşref Kaya MUŞ Ağa köyünde bir müddet öğretmenlik yapmıştı. KEMAL Ağa Eşref Öğretmen’den bahsetmişti. Öğrencilerin başarısını ve merhumu anlattı. Bahsi geçen tüm ölenlere Allah’tan rahmet dileriz. Kemal Ağa’yı tanıyan ve o mezrayı bilenler mutlaka okuyanlar çıkar.

Not: Resim, Bingöl 12 Birlik Beraberlik sayfasından alıntıdır. Paylaşımı yapan K. Erim arkadaşa bu yeri sorup, o yerin orası olduğuna emin olduktan sonra paylaşımı yaptım. Çok yıllar sonra burayı ve yaşadıklarımı sizler ile paylaştım. Sağlık, esenlik ve mutluluklar dileği ile. Saygı ve sevgilerimle.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 8 Ağustos 2023
Yazan: Güneş Efendi

(ELEMANYA). Bilindiği gibi Almanya 1945’te İkinci Cihan Harbi’nde yenik düşmüştü. Yıllarca süren savaşta altyapısı ve bütün önemli yerleşim alanları, birçok sanayi ve fabrikalar tahrip olmuş, ülke harabeye dönüşmüştü.

En önemli başka neden ise insan gücü ve kaybı olmuş. Bilhassa erkek nüfusundan büyük bir eksilme ve fakirlik ile yokluk yaşanmıştı. Savaş esnasında çokça ölümler, yaralanmalar, sakatlıklar yaşandı. Ruslara ise esir kalanlar olmuştur. Almanya 108.000 bin metre karede Doğu Berlin ve bazı şehirlerde toprak kaybı ve önemli yerler kaybetmişti. Daha sonra Rusya ile Almanya sınırında çekilmiş olan Berlin Duvarı ile Almanya hem toprak hem de orada yaşayan Almanlarda kopuk ve kayıp yaşayarak Rusların esaretine bırakılmış. BERLİN DUVARI ile set çekilmişti.

ALMANYA yaşadığı bu savaşın hezimetinden sonra insan gücüne, yani işçiye çok ihtiyaç duydu. 1960’lı yılların başında çalıştıracak eleman, işçi, insan gücü lazımdı. Almanya işçi ihtiyacını Türkiye, İtalya, Yunanistan gibi ülkeler ile yaptığı anlaşmalar ile işçi alımlarına başladı.

Aşağıda resimde bulunanlar 1964 yılları arasında Almanya’ya giden COBUR Köyü’nün ilk kafilesidir. H. İsmail Gök hariç. O 1968’de ağabeyleri tarafından davetiye ve istek üzerine gitti.

İlk işçi alımı 1961’de başlamıştır. İlk başta sağda: 1. H. Resul Akbulut (Merhum), 2. Hacı İsmail Gök (Merhum), H. Ahmed Gök (Merhum), 3. H. Eşref Akbulut (Merhum), 4. Hacı Yusuf Gök hâlen hayatta olup Karapınar’da yaşıyor. Tüm diğerleri vefat ederek ebediyete intikal etmişlerdir. Kendilerine Cenab-ı Allah’tan rahmet dileriz. Karedekiler ayrıca akraba olup dayı yeğenlerdir.

Köyde Almanya’ya ilk işçi olarak gidenler: Karakoçan’da Kent Oteli’nin sahibi 1. Hacı Zekeriya Sarı (Merhum). 2. H. İbrahim Akbulut, Sabri Hoca’nın, Nurettin Akbulut’un babaları (Merhum). 3. Yine Molla Mezrası’ndan Hacı Hüseyin Akbulut (Merhum). Buraya yazarak anılarda yaşanması açısından önemli olduğunu düşünüyorum.

Tüm isimlerini yad ederek buraya yazmış olduğumuz merhumlara Allah’tan rahmet dileriz.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 18 Nisan 2022
Yazan: Güneş Efendi

Daha çocuk yaşta iken bu şirin kasabanın cazibesine tutulmuştum. Çokça sadeydi. Bu kasaba köylerden biraz daha büyüktü. Yaşam ve umutların, kurulan hayallerin, görülen rüyaların ve istikbalin basamaklarını buradan tırmanarak çıkacaktık. Kurmuş olduğumuz hayallere ve umutlara okullarda okuyarak, istikbalimize varacaktık.

Ortaokula bu şirin ilçede başladım. Burası köyden farklıydı. Çok okullar bulunur, kalabalık öğrenciler, resmî kurumlar, arabalar, paytonlar vardı. Bakkallar, manifatura dükkânları, devletin ve otoritenin yerleşim binaları; Hükümet Konağı ve iletişimin merkezi posta, PTT. Paranın bol olup dolandığı banka binası. Kravatlı, güzel giyinmiş memurlar. Modern giyimli, bakımlı bayan memurlar. Mini etekli kızlar. Misafirleri ağırlayan oteller. Misafire parasıyla yemek ikram eden aşevi, yani lokantalar.

Çarşı ortasında dikilen kocaman bir büst. İlkokulda hep resmini çizip derslerde tanıdığımız M. Kemal (ona saygı göstermek zorunluluğu). Kuş ve kargaların uçup başına konmak için çizdikleri daire ve uçuş güzergâhı. Şehrin ortasında bir park. Çarşıda sırtlarında kocaman boya sandığını taşıyan ayakkabı boyacıları, afacan çocuklar. Onlar bu kasabanın çok sevimli, sempatik çocuklarıydı. Uzun değnekleri ellerinde tutan, çarşıyı turlayan, sako giymiş davar-sığır tüccarları. Diğer namı halk arasındaki adları “Canbazlar”. Sabah akşam yayılan sığır sürüsü. Çarşıda yavaş yavaş dağılan inek, öküz, davar. Çarşı içinde her çeşit kıyafette şehirli-köylü karışık bir tablo. Sabahları çarşıya inen köylüler. Yoruldukça kahvede, klasik bakkallarda buluşan insanlar. Akşama doğru yaya yola düşen, çevre köylerden evlerine dönen köylüler. Camilerden ezan seslerini yükselten megafonlar. Seyrek görülen arabalar ve korna sesleri. Başlarında ortaokul şapkası, grup grup dolaşan öğrenci kümeleri. Rüyaların, mucizelerin mekânı nostaljik kasaba.

Bu küçük şehre BAJAR deriz. Neredeyse herkes birbirini tanıyor. Selamlaşmalar, hâl hatır sormak; çokça birbirlerine samimi insanları vardı. Mazinin gölgesinde hatırlıyorum bu şirin kasabayı, bu şehri; geçmişini, şirin mucize dolu büyük değerlerimizin yaşayıp vücut bulduğu bu kasabayı.

Artık büyümüş, şimdi heyecan vaat etmiyor. Farklı hayaller, umutlar sarıyor iç dünyamızı. Derin bir vuslat, dopdolu hasret yakıyor içimizi. Binalar çoğalmış, dükkânları modern olmuş. İnsanların giyim kuşamları bir başkadır. Saç modaları, tıraş olan gençlerin tıraşlarını anlamak zor; birçok şey değişmiş. Vücutlarına resim yapanlar. Nargile müptelası, su ve buharı, tütünü fokur fokur kaynatıp toz duman içinde kalmış bir genç nesil. Bu yeni nesle adapte olmayan ben, yıpranan ruh hâlim. Onları da farklı görüp çözemediğim katı dünya görüşüm.

Kasaba göç alarak kat kat büyümüş. İnsanların değişen yaşamı. Benden gittikçe daralan derin bir nefes. Kimi hayatın içinde inim inim dert ve kederle dolu iken, kimi de sefahatin, zevklerin, eğlencenin melodisini sanki çalıyor. Yerleşik halk yok gibi. Sanki dışarıdan gelip istila etmişler. Göç kitleleri. Bu da her şeyini değiştirmiş. Adeta şehrin sadeliğini, demografik yapısını bozmuştur. Maziye döner, onun geçmişin gölgesinde hep hayal ederdim. Umudu ve geleceği vaat ederek umut ve hayallerin yeşerdiği bu şehirden şimdi her şey yabancılık bana çektiriyor. Ani kâbus sarmış, göğsüm daralıp nefes alamaz oldum.

Gözlerim tanıdık, samimi, gerçek dost arayıp duruyor. Heyhat, şimdi de bulamıyorum. Yıllarca tanıdığım o kahveci garson dahi sessiz ve şüpheyle bakar bana. Tanımamazlıktan geliyor. Tıpkı beni istemeyen postacı memuru gibi. Beni bakışlarıyla adeta azarlayan o sempatik Bakkal Ali Baba. Restorandaki yorgun ve ilgisiz garsonun servis etme şekli. Göz uçlarıyla beni bir suçlu gibi sezmesi. Nüfus kâtibinin ismim üzerinde lakayt kalarak alaycı tavır ve sözleri, sevimsiz kahkahaları beni epeyce sarsmıştı.

Yeni nesli tanımayınca, değişikliğe adapte olmazsan burada yabancı olursun. Kendini buraya ait olup olmadığını sorgular durursun. Bu şehir büyümüş, gelişen şehir büyüdükçe şirinliğini, özünü, güzelliğini, güveni, birçok değerini de kaybederek farklı bir kültür oluşturmuştur. Eskiden buralarda tütün içilirdi. Bakkallarda oturur, ekmek helva, karpuz üzümle yenirdi. Tabaklar tütün, paket sigara yerine şimdi de yasaklı kenevir, başka bir zehire musallat olmuşlar. Gençlik bunlarla eğlenerek felaketleri yaşıyorlar. Toplumu da yaralayıp gidiyorlar.

Mazinin gölgesinde yaşarken dönüp baktığımda umutlarım istikbalde yavaş yavaş hayat buldu, yeşerdi. Bu da ilahi kudretin mucizesi. “Umut, var olacaksın.” dedim kendi kendime. Kendimi mazinin gölgesinde sorguladım. Bu dönemi, çağı ve zamanı kabullenmeliyim. Bir an üzgün ve hüzün, gizemli sır ve vuslat gibi kaldım. Adeta silkinerek umutlarım yenilendi, tazelendi. Ey şehir, seni kabullenip ömrümce anılarla, geçmişi geleceği senden kopmadan seninle yaşayacağım.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 3 Ağustos 2021
Yazan: Güneş Efendi

Alhan ailesi. Hasan Alhan ve Mehmet Alhan iki kardeşlerdi. Bu iki kardeş ikisi de Karakoçan halkının çok iyi tanıyıp bildikleri babacan, hatır gönül bilen, çok sevecen insanlardı. (Memi Ake) Halk arasındaki lakabı öyle söylenirdi.

Cengiz Topel İlkokulu’nun arkasında, bitişik sayılır şekilde 30 metre yakın evleri vardı. İki kardeşin evleri birbirlerine bitişik olup klasik evlerdi. Evleri taştan yapılmış topraklı evlerdi. Hatta Rahmetli Hacı Mehmet’in evi çit ile çevrilmişti. Bu kardeşler ikisi de hac farzlarını eda ederek yerine getirip dinî inançlarına oldukça bağlıydılar. Toplum ile uyumlu insanlardı. Çok sevilen sosyal insanlardı.

Asılları Karakoçan’a bağlı HORAN köyünden olup eskiden Karakoçan’a yerleşmişlerdi. İkisi de bakkal olup bakkalcılık yaparlardı.

Ancak Hacı Hasan’ın çok sürmedi bu bakkallık mesleği. Bildiğim kadarıyla küçük bir iflas yaşamıştı. Çok yıllar önce mesleği bırakmıştı. H. Hasan amele olarak çalışıyordu. İnşaatlarda bekçilik eder, odun keser, gündelik iş yaparak boş kalmazdı. Epey kalabalık nüfusu vardı.

Oğlu Hayri öğretmen. O da genç yaşta İstanbul’da vefat etmişti. Birkaç yıl önce oğlu Hanefi Alhan kalp krizinden vefat etti. Kendisine rahmet dileriz. Bir de oğlu Recep vardı. O da hâlen Hollanda’da bulunuyor. Ayrıca kocaya gitmiş olan iki kızı vardı.

Hacı Hasan’a Cenab-ı Allah rahmet etsin. O dönemin şartlarında büyük bir emek ve çaba içerisinde çalışarak ailesinin geçimini sağlardı. Halk arasında çok sevilen biriydi. Ağabeyimin bacanağı olduğundan, hanımı merhume Asiye benim yengemin kız kardeşi olduğu için aileyi çok yakından tanırdım.

HACI MEHMET (Memi Ake). Uzun zaman bakkal işletti. Tepe Mahallesi’ne giden yolun hemen sağında bakkalı vardı. Coburlu Gök ailesinin kiracısı idi. Kısa boylu, biraz geniş yapılı olup kafasında bir külahı vardı. Kışın da boynunda atkısı olurdu. Güzel konuşur, biraz aceleli konuşma tarzı vardı. Yüzü güleç, babacan, sempatikti.

Maşallah çocukları sayılmayacak kadar fazlaydı. Aile oldukça kalabalıktı. Molla Ramazan imamlık sıfatı vardı. Bu da dinî ilim ettiği anlaşılıyor. Ahmet oğlu ortaokulu bitirdi, liseyi bilemiyorum. Ahmet Hollanda’dadır. Yanılmıyorsam oğlu Abdullah vardı. Diğer çocuklarını unuttum.

HACI MEHMET mutlaka bayram ve cuma günleri cami önlerinde camiler için para toplardı. Gönüllülük temelinde bu hayır yapma görevini hiçbir zaman aksatmadan yaptı. O kadar bu işi güzel yapıyordu, sanki bu meslek için doğmuştu ya da öyle eğitilmişti. Tüm Karakoçan’daki camilerde onun büyük katkısı, emeği olmuştur. Allah onun hayırlarını kabul etsin inşallah.

Cenab-ı Allah tüm bu iki ailenin ölmüşlerine rahmet etsin. Bu iki kardeş Karakoçan halkının unutulmaz büyük değerleri olup halk arasında çokça sevilir, sayılır, toplumun saygın insanlarıydı. Biz ve bizim ile yaşayan değerlerimiz.

Not: İsteyen onlar hakkında yorum yaparak bilgi yazabilir.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 21 Şubat 2026
Yazan: Güneş Efendi

28 Kasım 2025, vefatın ve bizlerden ayrılışının çok acı bir gecesiydi… Fani dünyadan göçerek aramızda olmayışının eksikliğini ve burukluğunu yaşıyoruz. Her bulunduğun ve geçmiş olduğun yer ile mekânlarda, gayriihtiyari senin eksikliğini, o boşluğu ve o anların yokluğunu hissetmekteyiz.

Bu yılki mübarek Ramazan ayının gelişini sensiz olmanın hiç şüphesiz büyük talihsizliğini yaşamaktayız. En çok da bu mübarek ayda fakir insanlara maddi ve her türden manevi yardım ederdin. Birçok tanıdık simanın hâl ve ahvalini sorar, her türlü destek olurdun.

Dünyayı sürekli bir imtihan arenası ve geçici görürdün.

İnsanlara en çok da Allah’ın rızasını kazanmak için bir dayanışma, sosyal yardımlaşma ruhu ve maneviyatı ile yaklaşırdın. O şekilde dostane ve insani ilişkilerin yaşanırdı.

Her milletten dost ve yârenlerin, seven ve tanıdıkların vardı. En çok mutluluk duyduğun zamanlar ise insanlara yardım ederek ihtiyaç duyduklarını karşılamanın o anları idi. İçindeki mutluluk ve yüzündeki tebessüm o anların şahidi ve tercümesi olurdu.

Sonra mutlaka o insanlar için kısa bir örnek ile dünyevi meşakkatli hâlini ve geçmişi inanç penceresinden anlatırdın. Her anın ibret ile dolu yaşamak için en güzel örnekti.

Hâlen o geniş ufkun ile o derin ruh hâlini bir kardeşin olarak anlamakta zorlanıyorum. Dünya böyle mucizevi insanlarla bizlere sürekli hayatın her türlü mana ve ehemmiyetini gösterir. Birçok insani değeri örnek almamızı sağlar.

Her nefis mutlaka ölümü tadacaktır. Fani dünyadan ebediyete hiç şüphesiz intikal edecektir. Senin ölümün birçok kimseyi tevekküle yöneltir oldu. Ölümü ve ahireti hiç şüphesiz sizleri tanıyan birçok dost ile arkadaşın aklına getirdi. İnsanlara tekrardan çift dünyanın varlığını ve önemini hatırlattı.

Mekânın cennet olsun… Brai Delalu Heca…

Sayısız insanın dua ile dileklerde bulunduğuna şahit olduk. İnşallah Allah’ın sevilmiş bir kulusun. İnsanların sevip razı olduğu o çokça müstesna varlığın… Cenab-ı Allah da inşallah sizden razı olur. Temennimiz ve dileğimiz ise Cenab-ı Allah’ın rızasına nail olmandır.

HACİ YARDIMSEVER, çokça değerli kardeşimizin ruhuna ve anısına ithaf olunur.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 19 Temmuz 2023
Yazan: Efendi Güneş

Resmi görünce ruhuna Fatiha okumaya kalkmayınız. Hâlen aramızdadır. Hayatını ve biyografisini kısaca yazarak gelecekte belki de birçoğunun hayatı birer roman, bir eser ya da kitap olur. Bu da yazılarak anılarda yaşamakla olur. Gelecek nesillere birçok kimseye örnek teşkil eder.

İlkokulu başarı ile bitiren ender ve zeki öğrencilerden biriydi. 60 yıl önce onu okutarak mezun eden Mazgirt’e bağlı Dırban köyünde Mustafa Salman öğretmeni ile 3-4 yıl öncesine kadar ilişkileri olup görüşürlerdi.

Çocuk sayılır erken yaşta berdel usulü ile akraba evliliği yaparak erken aile mesuliyeti ve yükünü yaşadı. Askerliğini bölük yazıcısı olarak yapmıştır. Askerliğe kadar olan hayatı köyde herkes gibi tarım ve hayvancılık ile geçmiştir. 20 veya 25 yaşlarına kadar.

1975’lerde olacak, Karakoçan’da lise yolu üzerinde Kent Oteli’nin altındaki restoran veya lokantasını birkaç yıl işletmiş. Sonraları tüp dağıtımı yaparak o mesleği sürdürmüştür. Cobur Köyü’nde kurulan, çevre köylerinin de faydalandıkları kooperatifte yöneticilik yapmıştır.

Hayat mücadelesini İstanbul ve daha sonraları Avrupa’ya giderek sürdürmüş. Çiçek bahçelerinde birkaç yıl çalışmış. Hollanda’da ticaret hayatını turist iken deri ticaretini yaparak, sonraları değişik iş kurma faaliyetlerinde bulunmuştur.

Hayatının en önemli ve verimli çağını Belçika’da fırıncılık sektörü üzerinde sürdürmüş. Bunun yanı sıra yine dericilik üzerinde toptan alışveriş iş merkezi kurmuş. İstanbul’da deri atölyesini açmış; ithalat, ihracat gibi hızlı iş serüveni sürmüştür. Yine Belçika’da lokanta açarak işletmiş. Kapı, pencere, aksesuar gibi malzemelerin ticaretini sürdürmüştür. Belki yaptığı ticaret, iş ve mesleklerini kendisi bile unutmuştur.

Bir ara Ukrayna’da yine ortak fırın açmışlar. Pek şansları yaver gitmemiş. Ama akabinde ağaç kütük ticaretini yapmıştır.

5 dili çok rahatça konuşuyor: İngilizce, Hollandaca, Rusça, Türkçe, Kürtçe. Ayrıca Arapça üzerinde ise araştırmalar yapıyor.

Allah nazardan saklasın. Kararlı, azim sahibi, sabır ile hayatta birçok olayın üstesinden gelebilmiştir.

En önemli özelliği hayır ve yardımsever oluşudur. Konuşunca mutlaka her şeyi örnek vererek izah eder. Yardımseverliği kendisinin soyadı, ruhuna çokça uygundur. H. Yardımsever…

Tüm insanlara yardım, dayanışma ve ilişkileri karşılıksız yaparak birçoğuna maddi katkı sağlayan hayırsever biridir. İnsanların etnik yapısına bakmadan yardım yaparak her türlü imkânı kullanır.

Bundan dolayı kendisinin kardeşi şunu demiştir: “Keşke biz senin ile arkadaş olsaydık, kardeş değil. Bize o zaman daha fazla yardımın, desteğin dokunurdu.”

Hayatını Belçika’da sürdüren Sn. Hacı Yardımsever (Yıldız’a) esenlikler ve uzun ömür dileriz. Soyadı Yıldız. Sonradan Yardımsever etmiştir.

Kesinlikle tüm detaylarını, yaşamını yazamadım. Olağanüstü bir yaşam mücadelesi ile insanlara yardım eden enternasyonal bir ruh ve yapısı vardır.

Bizce sesi yedi düvele gitmiş. Ancak isimsiz kahraman ve insanlığın en önemli bir değeridir. Elbet tüm o yörenin ve Karakoçan’ın ise asil ve soylu bir değeridir. Bu yazıyı kendisinden habersiz yazmışımdır.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 19 Kasım 2021
Yazan: Efendi Güneş

COLOSEO. M.S. 72 yılında yapımına başlanmış. Yapımı 8 yıl sürmüştür. Roma döneminin büyük bir sanat eseridir. Gladyatör dövüşlerinin yanı sıra tiyatro, eğlenceler ve birçok etkinliğin düzenlendiği devasa bu yapı 5 kattan oluşuyor.

Sahneye yakın olan 1. kat bugünkü VIP salonlarına benzer özelliği ile numaralı olup kral, çevresi, ailesi ve önem arz eden sayılı şahıslar içindir. 2. katta yine senatör, askerî ve yüksek devlet memurlarıyla bürokratlara yer ayrılmış. 3. kat normal halk için. 4. kat fakirlere, kimsesizlere, daha çok yoksul tabakaya ayrılmış. 5. kat ise dışarıdan gelen turistler ve yabancılar için kullanılmıştır.

COLOSEO’ya bilet ile içeri girilerek eser hakkında bilgi veren kılavuz ve rehberler vardır. Küçük bir grubumuza kılavuzluk eden bir bayandı. Çokça hızlı konuşarak COLOSEO hakkında tüm bildiği özelliklerini anlatıyordu. Bilhassa gladyatörlerin dövüşleri ile ilgili çokça çarpıcı bilgilere sahipti. Dövüşçülerin sahip oldukları kurallar, taşıdıkları kılıçlar; dövüşürlerken gladyatörlerin hakemleri olup hakemin uyguladığı oyun kuralları mevcut olup yasal özellikleri varmış. Dövüşleri esnasında yaralıların tedavi edilme yerlerinin olduğunu, köle sahiplerinin kölelerini burada dövüştürmekte kazanç sağladıklarını anlatıyordu.

Dövüşü kazananlar büyük başparmağı işaretini yukarı tutunca bu zafer kazandığı şeklindedir. Aşağı yere doğru tutunca bu da yenilgi aldığı anlamına gelirmiş. Dövüşen köleler, dövüşü kazananlar özgür kaldıkları, normal hayata kalarak istedikleri zaman kendi hesaplarına özel dövüşecek hakları olduğunu, bununla da gelir elde ettikleri gibi birçok olayın detaylarını anlatıyordu. Bu gösterilerin çoğu bazen aylarca çok uzun sürdüğü olmuştur. Gladyatör dövüşleri 500 yıl, 5 asır kadar devam etmiştir.

Bayan kılavuzcu yaşanmış bu tarihi, kısmen vahşeti ve cehalet kültürünü keyifsizce gruba anlattı. Sonunda “Ne yazık ki Antik Romalılar böyleydi.” şeklinde üzüntüsünü de belirtti.

Ben de kendisine şunu dedim: Elbette geçmiş Roma döneminin bu yaşanan olayları tasvip edilerek övünülecek gibi olaylar değildir. Ancak tarihi ve medeniyetleri bilmek, öğrenmek her zaman faydalıdır. İnsanlık çokça evrelerden geçip günümüze kadar birçok imparatorluk, uygarlık ve medeniyet yaşamış, gelmiştir.

Bugün bile yeryüzünde yaşananlar Roma COLOSEO’da yaşananlardan çok farklı değildir. İspanya’da boğa dövüşleri, matadorların kılıç darbeleriyle can veren, kan revan içinde kalan boğalar; insanların bu vahşeti alkışlayarak “Ole, Ole” sevinç çığlıkları attıkları görülüyor. Ayrıca bunları televizyonlarda dünyadaki insanlar seyrediyor. Bu korkunç bir vahşettir.

Sonra yakın tarihte İtalya’da yaşanan Mussolini faşizmi, Almanya’daki Hitler’in nasyonalist ırk üstünlüğü savaşı. Bu savaş dünyada 50 ya da 60 milyon insanın ölümlerine sebep, birkaç katı yaralı ve sakat kalanlar… Yaşanan bu savaş insanlığın acı tablosu, adı bilinen faşizm vahşetidir.

ABD’nin Japonya’nın Hiroşima ve Nagazaki kentlerine attığı atom bombalarından yine ölen ve sakat kalan insan sayısı bir hayli korkunçtur. Günümüzde İtalyanların ürettiği mayınlar ile havaya uçup parçalanarak ölenler ve sakat kalanlar bir haylidir. Yine bazı sınırlarda mayın tarlaları vardır. Bilhassa kendim yaşadığım coğrafyada.

Yakın tarihte Saddam Hüseyin’in Kürt kenti Halepçe’ye zehirli gazlarla 3 gün içinde 5 bin kişiden fazla insanı katletmesi bir soykırımdı. Yüz binlerce Kürdün Irak’ta Saddam döneminde yaşadıkları katliam Kürt mezalimidir. Dünya hâlen buna benzer büyük vahşetleri yaşıyor.

Kölelik yeryüzünde kalkmamıştır. Modern hâl ve şekil almıştır. Belki gladyatör dövüşlerinden farklılıkları vardır. Ancak bugün daha korkunç trajediler yaşanmaktadır. Geçmişi sorgulayıp bunun yanlış olduğunu nesillere anlatmak çokça soylu ve doğru olan bir tutum, davranıştır.

Kılavuz bayan ve iki diğer ziyaretçi bunları dinlerken biraz da etkilenmiş oldular. Toplam 5 kişi idik bayanın tayfasında. Rehberimiz dönüp “Ne yazık ki medeni dünyada hâlen birçok acı olaylar yaşanıyor.” dedi.

COLOSEO insan seli ile dolup taşıyordu. Rehberler 2.000 yıl öncesinde yaşananları, medeniyet ve uygarlığın kalıntı mirasını anlatıyordu. Ziyaretçiler iki bin yıl önce yaşanmış bir uygarlığın tarihî mirasını merak ve ilgi ile dinleyip öğreniyorlardı. Yaklaşık 40 dakika rehber ile süren bu gezi, günün üzerimdeki yorgunluğu ve Roma’nın yakıcı Ağustos sıcaklığı ile beraber benim de âlem-i ruhiyemi oldukça etkilemişti.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 25 Şubat 2024
Yazan: Efendi Güneş

İtalya’nın kuzeydoğusunda, Alp Dağları’na yakın Veneto bölgesinde VERONA kenti…

ROMEO ve JULİETA, âşıkların vefasız yaşadığı aşkın sembolü iki âşığın evi, mabedi bu şehirde bulunmaktadır. Romeo ve Julieta efsanesi talihsiz yaşanmış bir aşk olayıdır. Yoğun bir ziyaretçi kitlesine sembolik evinde rastlanır. Ziyarete gelen ziyaretçiler birtakım dileklerde bulunarak talep ve istek ile arzuladıklarını burada yazarlar. (Bizdeki ziyaret ve mabetler gibi durum yaşanıyor.)

Şehirde ayrıca büyük bir COLOSEO, yani antik tiyatro ve gladyatörlerin dövüştürülerek sanat hâline getirilen oyun, eğlence ve tiyatro yeri vardır. Tıpkı Roma’daki Kolezyum, COLOSEO gibidir. Buradaki COLOSEO tahrip olmayıp hâlen yapısını korumuştur.

İtalya çok güzel mimari ve antik eserleriyle Avrupa’nın en güzide ülkesidir. Tarihî Roma İmparatorluğu’nun bilindiği gibi merkezidir. Tarihî kalıntılarına sıkça rastlanır.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 6 Temmuz 2022
Yazan: Efendi Güneş

Tiyatro ve sinema gibi sanat eserleri Türkiye’de çok sonraları vücut bularak gelişmiştir. Bilhassa tiyatro daha çok Batı kültürü bir sanat dalıdır. Romalılar ve Yunanlar, Bizans ve Grek kültürleridir. Bir hayli eski çağlara dayanır. Roma ve Greklerin büyük tiyatro, ARENA dedikleri devasa yerlerine ve tarihî kalıntılarına rastlanıyor. Bunlar tiyatro olarak da kullanılmıştır. Türkiye’de bu antik tiyatro kalıntılarına rastlanır. İtalya’da bazı ayakta kalan eserler vardır. Bunlardan biri de Roma’daki COLOSEO’dur. Gladyatör dövüşlerinin yanı sıra bu tür etkinlikler de yapılırdı.

SİNEMA Cumhuriyet sonrası 1920’lerden sonraları kurulsa da 1940’lar ve 1950’lilere doğru artık meyvesini vermeye başlamıştır. YEŞİLÇAM Türk sinemasının efsane bir yer ve mekânının ismidir. Türk sineması, o dönemlerde çeşitli farklı etnik yapılara ait sanatçıların birlikte ve ortak bir emeği ile meydana gelmiştir. Bunlar Türk, Kürt, Ermeni ve Rum gibi farklı etnik yapılara sahip kimseler olup sinemacılığı Türkiye’ye büyük bir sanat değeri olarak kazandırmışlardır.

CÜNEYT ARKIN… Geçenlerde vefat etti. Allah rahmet etsin. Türk sinemasının büyük emektarı idi. Filmleri ağırlıklı tarihî uygarlığı, savaş ve muharebeleri esas alan eskilere dönüktü. Türk kahramanlıkları konu edilen Osmanlı ve geçmişi üzerineydi. Millî duygulara hitap eden Türk imajını olağanüstü yücelten filmler yapmıştır. Bilhassa at üzerinde, kılıç, ok ve Bizanslıları, Haçlıları konu alan tarihî kahramanlık olaylarını canlandırmaktaydı. Kara Murat, Hacı Murat, Battal Gazi, Selahattin Eyyubi; çağdaş ve modern filmleri ise Öğretmen Kemal, Dünyayı Kurtaran Adam, Baba, İntikam, Komiser Kemal… Halkın gönlünde sevilen, takdir gören bir aktördü.

YILMAZ GÜNEY… Çirkin Kral lakabı sahibi. O farklı özelliklere sahip filmlerde değişik karakter canlandırırdı. Kendisi senaryolar yazan ayrıca senarist idi. Roman yazabilecek kadar güzel bir yazar da idi. Filmlerinde çok sosyal, toplumsal olaylar; daha çok halkçı bir karakter oyuncusu idi. Ağırlıklı köylü filmlerinde, yine zengin ve fakir konulu filmleriyle meşhur idi. Kendisine has bir duruşu vardı. Filmlerinde bile çok az konuşurdu. Devrimci ve sol kimliği ile öne çıkmış. Umut filmi ile sistemin sinir uçlarına dokununca film ile ilgili galiba mahkemelik olmuştu. Hudutların Kanunu, Aç Kurtlar, Umut, Zeyno, Seyit Han… Birçok tarihe damgasını vurmuş önemli filmleri vardı. Filmleri zaman zaman yasaklanırdı.

Adana Yumurtalık savcısını öldürmekten sanık olup cezaevinde kaldığı sırada Sürü ve Yol filminin senaryolarını yazarak Tarık Akan bu filmlerde başrolde oynadı. Yol filmi 1980’lerin yapımı, ayrıca Fransa Cannes Film Festivali’nde ödüle layık görüldü. Daha sonra yurt iznine çıktığı cezaevinden yurt dışına kaçarak Fransa’da kaldığı yıllar içinde Duvar filminin senaryosu ve yapımını gerçekleştirdi. Duvar filmi 1980’li yıllardaki askerî darbe, cezaevleri ve birçok bürokrasi ile insan hakları ihlallerini, adaletsizlikleri konu ediyordu. Efsane Kral bir müddet sonra amansız bir hastalığa yakalandı. 47 yaşında vefat etti. Allah rahmet etsin. Bir oğlu vardır. Kabri Paris’te.

TARIK AKAN… Yeşilçam’ın en yakışıklı jönü idi. Lakabı FERİT. Türk sinemasında başarılı birçok filme imza attı. Uzun boyu, düzgün fiziği, güler yüzü, gür olan saçları; tüm fiziği ayrı ayrı bir güzellikteydi. Maden filmi, Hababam Sınıfı, Yol ve Sürü, Mavi Boncuk, Bizim Aile gibi filmlerde oynamış başarılı bir aktör idi. Çağdaş, modern biri olup Cumhuriyet hayranıydı. Kendisine Cenabı Allah’tan rahmet dileriz.

TÜRK SİNEMASI unutulmaz değerleri taşıyan, birçok güzel filmi konu alan, derin kültür oluşturan, farklı karakter oyuncuları kazandıran tarihî sanat dalıdır. Bilhassa bizler bu çok değerli sanatçıların filmleriyle büyüdük ve yaşadık. Her biri gerçekten birer efsane idiler. Halkın gönlünde birer kahramanlardı.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 24 Kasım 2024
Yazan: Efendi Güneş

1975’lere kadar geldiğimizde ismi destan olan KARASABAN ile çift sürülürdü. Neden Karasaban denilmiş? Rivayetlere göre eskiden Avrupalılar tarım ve ziraattan yoksun ve yabanda meyve ağaçları ile besleniyorlarmış. Mezopotamya’da ise tarım ve ziraat yapılırmış. Onlar da Mezopotamya’dan esinlenerek ağaçtan karasaban yapmışlar. Böylelikle Avrupalılar da yerleşik hayata geçmişler.

Nereden bakılırsa çok eskilere dayanan bir tarım aleti olup insanlığın varoluş tarihi ile beraberdir. Geçim kaynağının en önemli aracıdır. Köylerimizde karasabanı son zamanlara kadar gördük, yaşadık. Muhtemelen dünyanın gerisinde kalmış bazı yerlerinde, belki ülkemizde hâlen kullanılır.

Eskiden aileler kalabalık nüfusa sahiplerdi. Bazı aileler 10 kişinin üzerinde oluyordu. Tüm bu kalabalık ailelerin geçimleri hep o karasaban üzerindeydi. Tarım, buğday, zahire onunla ekilirdi. Cefakâr babalarımız, dedelerimiz çift sürerek, tohum ekerek, rençberlikle bu ürünler ile çocuklarını büyüttüler. Tohumlar; buğday, arpa, yulaf, darı, mısır gibi tahıl ürünlerinin hasılatını almak içindi. Koyunda tutulan bir peştemal ya da torba ile tohum yere, toprağa atılarak serpilirdi. Sonra da resimde görüldüğü gibi çift, iki öküzle toprak yarılarak ekilirdi. Sonra da SAK denilen hafif bir çalı çırpıdan yapılmış alet ile sürülen toprağın üstünden geçilirdi. Tohum toprağın derinliğine kadar, üstü ekilen toprakla adeta örtülerek saklanırdı.

Çift sürmek genellikle Kasım ayı içinde, sonbaharda yapılır, yani ekilirdi. Bu yörelere göre değişse de genel olarak hep sonbahar mevsimidir. Ekilip hasılat, ürün alıncaya kadar dört mevsimi de içine alırdı. Sonbaharda tohum atılıp tarla ekilirdi. Kışın karın altında kalıyordu. İlkbaharda yeşerir, yaza doğru olgunlaşmakla beraber biçilirdi. Sonra da harmanda düven ile, öküzlerle üstünde gezdirip büyük bir emekle ufaltıp saman hâline getirilirdi. Neredeyse 9 ay sürerek uğraş içinde kalınırdı.

Köylerde çiftçiler ekinleri bitirince “Tevekkül Allah’tan” der, bu umuda sarılırlardı. Her zaman hava şartlarını merak ederlerdi. Sonbahar, kış ve ilkbaharda havada olan ve yaşanan çeşitli değişiklikler ekine fayda ve zarar verebilirdi. Onlar hava şartlarını iyi tahlil ederlerdi. Deney sahibiydiler. Hava şartları sürekli köylülerin merak konusuydu.

Atalarımız, dedelerimiz ve birçoğumuzun şahit olduğu babalarımızın toprakla mücadelesi böyle zor şartlar altında olmuştur. Sabahtan akşama kadar öküzlerin arkasında karasabanın ucuna asılarak “Ho, ho, ho…” seslenişleri yaşanmış. Babalarımızın o nidaları hâlen birçoğumuzun adeta kulaklarında çınlıyordur.

Her devrin kendine ait çok güzel, paha biçilmez anıları, sanatı, yaşam tarzı ve büyük değerleri vardır. Unutulmayan antik bir yaşama tarzımız böyleydi. Günümüzde karasaban birçok ülkede artık müzelerde yerini almıştır.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 9 Ağustos 2024
Yazan: Efendi Güneş

Çok geniş, farklı kültürel zenginliği, gelenek ve görenekleri ile o kıtanın apayrı halkıydılar. Amerika kıtasının her yerinde izine rastlanan Kızılderililer birçok kabileye sahiplerdi.

Amerika kıtasının keşfedilmesiyle Beyaz Adam Avrupalılar tarafından yerli halk Kızılderililer büyük soykırım yaşadılar. Beyaz Adam modern silahlara sahip, eğitimli ordu ve teknolojik güç ile bu halkı yurtlarında yok ederek güçsüz hâle getirdi.

Kızılderililer kır savaşı, zengin gerilla taktikleri ile uzun yıllar çok soylu direniş sergilediler. Ancak bu asil direniş, köklü savaş taktikleri onları zafere götürmedi. Çok zengin kültürlü, asil olan bu halk zamanla yok olmakla karşı karşıya kalıp varlıklarını koruyamadılar.

Medeniyet ve uygarlığa hayat tarzları, yaşamları, direnişleri, aile yapıları, kullandıkları söz ile deyimleri hür dünyaya örnek ve kültürel zenginliğin bir mirasını bıraktılar. İhanete geçit vermez, derin köklü direniş geleneklerine sahiplerdi.

Beyaz Adam onların mücadelelerini, varlıklarını filmler yaparak dünyaya yaydı. Çok zengin film zinciri onların direnişleri ile varlıklarını anlatıyor.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 8 Temmuz 2018
Yazan: Efendi Güneş

İçimden kopan, ruhumu saran derin isyanları anlatmak zordur… Bir de ateş olan rengimi sor. Tüm bedenimi saran zere zere hayat türküsü, üstümüzde anılan yaşam destanıdır. Esareti dayatmışlar, özgürlük nedir bilmezler. Benliklerini saran esaret ruhu bedenlerini kaplamış kirli tendendir.

Beyninde asla yer edinmez onur duygusu. Nefesinde esaret, teslimiyet; kötü kokan celladına sırılsıklam âşık olmuş illettir. Vicdanları bedenlerinde çürük, kötürüm, sakattır. Zalimlere karşı direniş insanla, insanlıkla doğmuştur.

SPARTAKUS öncülük etti kölelere. İsyan ateşi yaktılar zalim, adaletsiz diktatörlere. Direndiler; soyluluk unvanını, asalet kimliğini yayarak imparatorluk efsanesi kurulmuş Roma’nın her yanına. Kölelerin isyan dolu yürekleri insan seli olmuştu. Özgürlük için akıyorlardı Roma’ya. Roma ordularına adeta diz çökerterek: Hepimiz birimiz, birimiz hepimiz… Tek yürek çarpıyordu tiran ruhlu Roma ordularına karşı.

Roma öldürmekten başka bir şey bilmezdi. Hürriyet ile soyluluk duygusunu layık görmezdi insanların bir kesimine. Kölelerin isyanı Roma’ya karşı büyüktü. İnsanlık yok olmuştu. Efendiler, bir de köleler vardı. Direnerek yaşamda güzellik, özgürlük Spartakus ile ordusu sayesinde…

Spartakus yenildi. Ama kimlik, özgürlük ruhunu kazandı insanlık. Roma insanlığı kaybetti. SPARTAKUS ordusu ile tarihsel kişilik kazandı. Büyük direniş destanını yazarak, direnerek çarmıha gerildiler. Düşerlerken toprağa “Yaşasın özgürlük, kahrolsun kölelik!” son nefeslerine kadar haykırdılar.

Mezopotamya’nın bitmezdi hiç tiranları. Nemrut’un başına vurulan çekiç ile helak oldu. Dehak Asur kralıdır. Musallat olmuş, Kürt gençlerinin bedenini, beynini yiyerek hayat buluyordu. Kürt halkının önüne konulmuş korkunç fermandı Asur sarayının. Tarihin kaderi değişmeden insanlığı tüketiyordu soysuz tiranın canavar ruhu.

Çağın Demirci Kawa’sı ile isyan ateşi başlamıştı. Vurmuştu Dehak’ın kafasına soylu kılıç ya da çekiç darbesini. Yayıldı her tarafa direniş ruhu. Yakıldı her tarafta özgürlük meşaleleri ve ateşi.

Yıldırım gibi bir meşale olmuştu, tiranın sarayını yerle bir ederek. Zalimlerin ruhları yaşarken mazlumun dinmezdi asla tarihî öfkesi. Ölmez aydınlık ruhu, intikam olup isyan olurlar tıpkı bir Spartakus öfkesi, intikamı gibi. Çağların zaman diliminde Nemrutlar, Firavunlar, Dehaklar yaşadıkça zulmün şaşaalı saraylarında; Musalar, İbrahimler, Yusuflar, Spartaküsler, Kawalar, mazlumlar doğar birer birer tarihin gebe kalmış fıtratında.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 10 Nisan 2026
Yazan: Efendi Güneş

Bu hanımefendi oldukça mutlu görünüyor. Doğal ve samimi bir mutluluk tablosu oluşturmuş. Hayatın akışı içerisinde böyle bir görüntü, insanı geçmişe ve geçmişteki annelerin yaşamlarına götürüyor.

Eskiden çok çocuk sahibi olmak isteyen; fedakâr, cefakâr ve emektar annelerin hayat hikâyeleri bugünkünden büsbütün farklıydı. Günümüzdeki modern hayat ve yaşam biçiminden oldukça uzaktılar. Birçoğu hayatları boyunca türlü çileler içerisinde yaşamlarını sürdürdüler.

Hayatı durup dinlemeye fırsat bulamadan sürekli koşturuyorlardı. Yoksulluk ve geçim sıkıntısının yanı sıra aile içerisindeki bütün sorumlulukların da yerine getirilmesi gerekiyordu. Hele çocuk yetiştirmek, onları büyütmek ve geleceğe hazırlamak başlı başına büyük bir görevdi. Bu cefayı ve emeği yaşayan emekçi anneler, o şartların ne kadar ağır olduğunu en iyi bilenlerdi.

“Cennet anaların ayakları altındadır.” sözü de annelerin manevi anlamda ne kadar kutsal bir yere sahip olduğunu anlatır.

Geçmişte özellikle köylerde annelerin hayatı hiç kolay değildi. Davar sağmaya, orak biçmeye veya başka bir yere zorunlu olarak gitmeleri gerektiğinde çocuklarını çoğu zaman komşularına bırakırlardı. Aile içerisinde çocuğa sahip çıkacak başka biri yoksa komşu, adeta hem ilk yardım noktası hem de çocukların güvenle emanet edildiği bir sığınak olurdu.

Bazen anneler, henüz 7-10 yaşlarındaki çocuklarını evde bırakıp bebeklerini onlara emanet ederek dışarıdaki işlerine koşmak zorunda kalırlardı. Elbette bu durum zaman zaman riskliydi. Ancak o dönemin yaşam şartları içerisinde böyle durumlar da yaşanıyordu.

Kimi anneler ise büyük kız çocuklarına sahip oldukları için kendilerini biraz daha şanslı sayarlardı. Büyük kız çocukları, yaşlarının üzerinde sorumluluklar üstlenerek kardeşlerine bakar, ev işlerinde annelerine yardımcı olur ve böylece annenin yükünü bir nebze olsun hafifletirlerdi. Fakat her anne bu imkâna sahip değildi.

Bugün ise çok çocuk sahibi olma arzusu ve isteği giderek azalıyor. Değişen hayat şartları, aile gibi kutsal bir müessesenin çok çocuk sahibi olmasını birçok açıdan zorlaştırıyor.

Her yönüyle üretici ve emekçi olan, adeta cennet adayı bu annelerin üzerindeki yük de değişen yaşam koşullarıyla birlikte daha farklı bir hâl alıyor.

Gelişen teknoloji, sanayileşme ve modern yaşam biçimiyle birlikte kadın artık yalnızca ev içerisinde değil, üretimin ve çalışma hayatının da önemli bir parçası hâline geldi. Gündelikçi, aylıkçı, işçi veya farklı mesleklerde çalışan kadınlar, erkeklerle birlikte ekonomik hayatın yükünü omuzluyor.

Ancak bu değişim, kadının üzerindeki sorumlulukların ortadan kalkması anlamına gelmiyor. Aksine birçok kadın hem çalışma hayatının hem de evin, çocukların ve ailenin sorumluluğunu aynı anda taşımak zorunda kalıyor.

Böylesi şartlar altında çocuk dünyaya getirmek, onları yetiştirmek ve çok çocuk sahibi olmak kimi aileler için ekonomik, sosyal ve zamansal açıdan giderek daha zor bir hâle geliyor. Bu nedenle geçmişte doğal karşılanan çok çocuklu aile yapısı, günümüzde değişen yaşam koşulları nedeniyle giderek azalıyor.

Oysa değişen yalnızca ailelerin çocuk sayısı değil; hayatın kendisi, çalışma biçimleri, ekonomik koşullar ve annelerin omuzlarındaki sorumlulukların niteliğidir.

Geçmişin cefakâr anneleri nasıl kendi dönemlerinin ağır şartlarıyla mücadele ettiyse, bugünün anneleri de değişen hayatın getirdiği farklı sorumluluklarla mücadele ediyor.

Dün de anne aynı anneydi, bugün de…

Değişen annelik değil; hayatın şartlarıydı.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 3 Ağustos 2026
Yazan: Efendi Güneş

Dep Karakocan’da 5’incisi düzenlenen festivalde yöre halkı büyük bir coşku ile katılım sağlayarak gönüllerince eğlendiler. İki gün süren festivalde önemli sanat grubu ve sanatçıların stran ve türkü dinletileri ile müzik eşliğinde bol bol halaylar çekildi. Yöre halkı ise geleneksel bu kadim kültürleri ile buluşarak tarihi anlar yaşadılar ve yaşattılar.

Yöre ve Dep halkının bu denli festivale katılım sağlayarak ilgi ve alaka göstermesi sevinç ve gurur kaynağıdır. Acıda, kederde, bayramlarda, böyle özel ve mutlu günlerde birlik ve beraberlik ruhu içinde olmaları; zafer edasıyla başarılarının devamını dileriz.

Yaz etkinlikleri ülkenin her tarafında bir başka zenginlik ve bir başka güzellik yaşatıyor. Çağdaşlaşmada değişimler, büyük ve yeni hamleler ülkenin ufkunda her geçen zaman ve gün daha da güçlü doğmaktadır. Bu denli devrime, yeniliklere ve değişimlere ise tarih şahittir.

Nice güzel yarınları hep beraber yaşamak umudu ile tüm herkesi selamlıyoruz.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 15 Ocak 2022
Yazan: Efendi Güneş

Evimizin karşısında bulunan, 5 metre yakınındaki asırlık dut ağacına bir kuşun zaman zaman konduğu görülüyordu. Rahmetli babamın bu kuşu her defasında kovaladığını gördüm. Çok nadiren görülen, arada bir gelen bu kuş aslında siyah beyaz bir karga çeşidi idi. Onu pencereyi açarak, bazen de beddua ile karışık sinirlenerek mutlak suretle dut ağacından kovardı.

Kaybettiği iki oğlunun ve gelini Merhume Zeynep’in acısını, annemin yıllar önce vefatını hep bu kuşun gelip ötmesine, ölümün habercisidir diyerek uğursuz kuşa bağlardı. Kuşun dut ağacına konmasıyla acayip acayip ötüp anlaşılmaz sesler çıkarmasını uğursuzluk habercisi olarak algılıyordu. Beklenmedik acı olayların bu kuşun gelmesiyle yaşandığını söylerdi. “Bu kuş bize uğursuzluk haberleri getiriyor.” derdi.

Yaşlanmış olan hâli onu daha da duygusal yapmıştı. Yüreği hassaslaşarak hüzünle olup bitenler yüzüne daha da yansıyordu. Son defa onu gördüğümde artık o kuşu kovmayacak kadar bitkin ve yaşlanmıştı. O koca efsane çınar, kuşu kovmayacak kadar çokça yaşlanmıştı.

Babam 10 çocuk sahibi olup bizler 10 kardeştik. Çocuklarını yetiştirmiş, babalık etmiş; o dönemin fakirlik, zaruret ve sefalet dolu ağır şartlarında büyük fedakârlıklarla çalışıp didinerek bizleri hayatta ve istikbale taşımıştı.

Rahmetli annemi orta yaşlarda iken kaybetmişti. O zamanlar babam pek de yaşlı sayılmazdı. Ailenin düzeni bozulmasın, çocuklar üzülmesin, yeniden evlenerek bir üvey analık aileye getirmesini uygun görmediği için; farklı duygular ile kırılmalara sebep olmasın diyerek bir daha hiç evlenmedi. Başta ailenin ve gelinlerinin düzenleri bozulmasın diye bunun ince hesaplarını yapıyordu.

Bizleri o zamanın fakirliğin ve sefaletin ağır şartları altında okuttu. Üç erkek kardeş okuduk, ikisi öğretmen olmuştu. 1975 yılında aynı zamanda Merhum Ağabeyim Aziz Elazığ’da lise öğretmenlik görevine yeni başlamıştı ve altı aylık da evliydi.

YIĞ köyünde ikamet eden, Karakoçan’ın kanaat önderi Rahmetli Molla Bahri Tunç’un kızıyla evli olan Ağabeyim Aziz, hayatın baharında yaşam ile cıvıl cıvıl olan bir dönemde vahim ve elim bir trafik kazası sonrası hanımı ile beraber hayatlarını kaybetmişlerdi. O vahim olayda onlarla beraber Elazığ İmam Hatip Okulu Müdürü, saygın bir kişilik sahibi, Elazığ’da çokça tanınmış değerli bir zat olan Merhum Namık Çitçi ve hanımı da Namık Bey’in arabasıyla hep beraber o kazada vefat etmişlerdi. Onlara Allah rahmet eylesin. Daha sonra Namık Bey’in ismi aynı yıl doğan bir yeğenime verilerek onun anısı ve isminin yaşanmasına vesile oldu.

Ağabeyim Aziz daha 30 yaşlarındaydı. Babam ağabeyimi anlatırken “Bu uğursuz kuş günlerce gelip ötmüştü.” der ve gözleri dolu dolu yaşlanırdı. Rahmetli ağabeyimin ve gelinin, iki gencecik evladın acısı yüreğine sinmiş, küllenmişti; acılarını bir türlü unutamıyordu. Annem ve diğer Merhum Hacı Ağabeyimin ölümü için de yine buna benzer uğursuz kuşun dut ağacına gelip garip garip ötmesi, sesler çıkarmasına bağlardı. Ağabeyim Hacı 50 yaşında iken amansız bir hastalığa yakalanıp birkaç yıl sonra vefat etti. O ağabeyimin çocukları artık büyüktü.

Aileden okuyan üç erkek kardeşten diğer ağabeyim ilkokul öğretmeni olan Yusuf Hoca’dır. Diğer abilerim de, üç kız kardeşim de ailede herkes artık evli, çoluk çocuk sahibiydiler. Bekâr ve kimsesiz kalarak yaşayan artık yalnız babamdı. O yaşlanmış, adeta çocuk gibi olmuştu. Bakıma çokça muhtaçtı. Adeta kimsesiz, öksüz kalmıştı.

Ben ise liseden sonra hukuk ve tıp gibi yüksek okulları kazanmayınca diğer mesleklere fazla hevesli olmadım. Çok yüksek okulu da zaten kazanamadım. Devletin bazı kamu kurumlarına memurlukta yine bir takım aksilik, şanssızlıklar yaşadım. İstediğimi kazanmıyordum. Hevesli olmadığım memurluk, diğer bürokrasi branşlarını kazanırdım. Ancak ben de bunları yapmak istemiyordum. Hayatımı daha çok İstanbul ve Avrupa’da gurbet ellerde yaşadım.

Avrupa’dan izine gidip babamı gördüğümde artık oldukça çok yaşlanmıştı. Tüm evlatları, herkes çocuk çoluk sahibi olmuştu. Daha çok torunlar babama bakmakta idiler.

Bir gün yine o dut ağacına uğursuz kuş konmuştu. Bu kez ben kovaladım. Artık o uğursuz kuşun haberi bize getiren postacı kuşu son defa kovaladığımda uçarken gerisi gerisine sanki bana bakıyor, adeta o acı haberi taşıyordu.

Ben artık Avrupa’ya dönüş yaparken son bir defa nasırlı ellerine sarılıp öptüm. Babalık tenini kokladım. O derin nefesi gül kokusu gibiydi. İçime içime siniyordu. Kahraman babamın cesaret timsali bedenine sarılıp, koca çınar gibi hâlen duran babama “Allah’a emanet ol, hakkını helal et.” dedim. Hıçkırıklara boğulmuş sesimi, nefesimi, gözyaşlarımı ona hissettirmeyip ondan gizleyerek bir daha, bir daha sarıldım.

“Git evlat, git. Yolun açık olsun.” Çok derinde adeta sitem dolu ruh hâli vardı. O güven dolu yüzünde hâlen bir şey kaybetmemişti. Yüzündeki kırışıklıklar daha da derin hâlde idi. Ama çokça üzüldüğünü hissedebiliyordum. Hayatın ve geçmişin izleri yüzüne tümden yansımıştı. Babamın gözleri kocaman güven dolu bir dünya sunuyordu. Onun siması içime güç ve kudret tuttu. Şefkat, sevgi, merhamet ile beraber ayrılık ve vuslat hasreti de ikimize de acı veriyordu.

“Git evlat, git. Yolun açık olsun. Ben sana duadan başka ne verebilirim ki? Yolun açık olsun.” Buruk ifade ile buram buram bir hasret içinde bana metin bir ses tonu ile bunları söyledi.

Acı gözyaşları arasında köyden bu şekilde burukluk içinde ayrılmıştım. İtalya’ya varır varmaz o da vefat etmişti. Aile benden onun vefatını gizlemişti. “Daha yeni gitti, bir daha dönmesin; yeni gitti.” diye gerekçe yapmışlardı.

Vefatını duyduğum zaman beş gün geçmişti.

O gün çok yalnız kalmıştım. Geçmişi bir film şeridi gibi hüzünlü yaşıyordum. İtalya’nın Milano kentinde büyük bir parkta kendimi o acıya kaptırmıştım. Bütün duygularım uyanmış, bana maziyi yaşatıyordu. Nereden gelmiş ise o uğursuz kuşun benzeri başka bir cins kuş, kocaman bir ağacın zirvesinde ötüyordu. Sanki “öldü” mesajını vermiş olacak gibiydi. Ya da ben öyle hayal meyal tasavvur ediyordum. Kuş aniden o uğursuz sesine son vererek uçup benden uzaklaşarak gözden kayboldu. Ben de artık babamın bu fani dünyadaki yokluğuna alışacaktım.

Hakkını helal et babacığım. Ailemizin vefakâr koca çınarı. Nur içinde kalasın. Allah’ın rahmeti üzerinizde inşallah eksilmesin.

Herkesin babası kendisinin dünyasında hep yaşatılan, gerçekten asil, manevi, unutulmayan bir kahramandır. Tüm siz değerli takipçi ve okuyucuların ölmüşlerinize Allah’tan rahmet dilerim.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 9 Ağustos 2025
Yazan: Efendi Güneş

Okuduğumuz dönemlerde öğrenciliğin toplum karşısında çokça değeri ve saygınlığı vardı. Öğrencilere karşı sempati duyan halk, toplumda okumuş olan kimselerin bilgili, kültürlü ve aydın biri olduğuna hiç şüphesiz inanırdı.

Bilhassa insanlar tanıdık öğrencilere nasihatler ederek okumaları için öğüt ve tavsiyelerde bulunurlardı. “Biz okumadık, bizi okutmadılar. Bari siz okuyup adam olunuz.” şeklinde öğüt verirlerdi. Hele ki Karakoçan ve çevresinde biri yüksekokul veya üniversiteyi kazanıp okusaydı tüm o yöre halkının haberi olurdu. O kimsenin ailesine kadar bilir, tanırlardı. O yüksekokul öğrencisi ailenin de gururu olurdu.

Son günlerde diploma skandalı ile her taraf veryansın olmuş. Çıkar karşısında insanları sahte diploma sahibi etmek utanç verici, yüz kızartıcı olaylardır. Diplomanın ne kadar önemli ve gerekli olduğunu bilhassa emek vermiş, bununla çile çekmiş kimselerden biri olarak biz liseliler biliriz.

Olaya kısaca değindim. Olaya sadece siyasi yönüyle de bakılmamalıdır. Ancak bu gibi vakalar toplumun değerlerini, dokusunu zedeleyen ve zehirleyen çok önemli olaylardır.

Birçoğumuz bu diplomalar ile meslek sahibi olup istikbal ve geleceğimizi teminat altına aldık. Hayatımızın bekasını sürdürdük. Altın anahtar kapısı ve istikbalin belgesi ile garantisi idi. Bazısı ise iş ve meslek hayatını özel alanda devam ettirdi; yani rızık kapısını öyle araladı. Diplomanın, yine okumuşluğun ve diplomanın değeri, varlığı, belgesi çokça önemlidir. Hiçbir zaman değer kaybetmez. Diploma zaman aşımına da uğramaz.

EFENDİ GÜNEŞ

Yazılış Tarihi: 15 Ağustos 2025
Yazan: Efendi Güneş

Hayvanlar insanoğlunun ayrılmaz bir parçasıdır. Hayvanlardan genel olarak faydalanıp her türlü kazanç sağlayan insanlardır. Her dönemde hayvanların efsaneleri ve gerçekleri örnek verilip kıyas yapıldığı bilinen aşikâr olaylardır. Bu örnek ve kıyaslamalar tüm semavi dinlerde geçiyor. Hem de sıkça hayvanlar konu edilmiştir.

Hz. Süleyman’ın hayvanların dilinden anladığı, Hüdhüd kuşunun Belkıs’ı ve ülkesini keşfetmesi gibi. Yunus Peygamber’in balığın karnına girme mucizesi… Daha sayısız örnekler vardır.

Evrensel bilim ile kültürde, tarih kitapları dahil ilim ve bilimin çeşitli dallarında hayvanların zengin yapısı, özellikleri ve karakterleri yazılı şekilde mevcuttur. Hikâyelere, masallara çokça konu edilen hayvanların ne kadar önemli olduğunu bizlere önemle hatırlatıyor. Gelişen teknolojide yine hayvanlardan esinlenerek örnek alınıp yapılmıştır.

Aklımıza balık ve deniz gelir; gemi ile vapurlar bu benzerlikleri… Kuş, kartal ile uçak gibi teknolojik yapıtlar ve bunlara benzer sanatsal eserlerin üretimlerini akıllara getirir.

Hayvanlar bazı ülkelerin sembolleri olduğu gibi bazı ülkelerde ise bayraklarında yer almışlardır. Rusya’da beyaz ayı; Amerika, Almanya ve Arnavutluk’ta kartal ulusal sembol figürleri vardır. İtalyanlar ve Türklerde ise kurt mitolojik bir efsane ile sembol olmaktadır. İnsanoğlunun her türlü ve çokça faydalandıkları hiç şüphesiz hayvanlardır.

KARTALLAR… Et yiyici olup leş için kısa zamanda yüzlercesi bir araya gelebilir. Keskin gözleri, refleks ve duyum, öngörü özellikleri ile kilometrelerce uzaklıkta bir leşin etrafında kısa zamanda toplanırlar.

Kartalın özelliklerini en iyi bir şekilde canlandırıp halay çekilerek oyunu oynanan BİNGÖL KARTAL oyunudur. Bilhassa yöremizde ve Bingöl dağlık bir coğrafya olduğu için kartalların birçok cinsine rastlanır.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 24 Mayıs 2022
Yazan: Efendi Güneş

Ailesi Yuzevli olarak bilinen ve tanınan iki kardeş, Karakoçan’da köklü aile olarak bilinir, tanınmış kardeşlerdir. YÜZEV köyünden yola çıkıp Karapınar’a geldiklerinde o dönemin şartlarında maddi yönden oldukça fakir iki kardeşlerdi. Aslında üç kardeş olup Ahmet adındaki küçük kardeşlerini erken çocuk iken kaybetmişler.

Karakoçan’da Necip Ağa’nın oğlu Ziyattin Erdem’in topraklarını işleterek marabalık ile işe koyulmuşlardı. Ziyattin Bey mevcut olan arazisini onlara verip işleterek güzel bir dostluk ilişkisi aralarında gelişmiş. Cobur köylüleri Karapınar arazisini 1960’lı yılların sonlarında yeniden ağalardan satın alırlarken, o dönem köylüler bu ailenin de Karapınar arazisini satın alacak bir Coburlu gibi Karapınar’da kalacak şartını koşmuşlardı. O şart ve kuralları Cobur köylüleri de kabul etmişlerdir. Bir tek Coburlu olmayan Yuzevli iki kardeş DEMİR ailesi Coburlularla Karapınar arazisini satın almışlardır.

Bugün aileyi Coburlulardan veya Karapınarlılardan ayırmak imkânsızdır. Birbirlerine kız alıp vermeleri, kirvelik ve dostluk ilişkileri oldukça gelişkindir. 50 yıllık beraberce komşu olarak bir arada bulunmanın geçmiş mazisi olup birlik beraberlik içinde kaynaşması, güzel komşuluk ilişkileri oluşmuştur.

Rahmetli Hacı HÜSEYİN yaklaşık 30 yıl Karapınar köy muhtarlığı yaparak ayrıca büyük bir hizmet sunmuştur. Aile o toprakları güzel işleyip büyük bir kavak bahçesi meydana getirmişlerdi. Ayrıca tarım, ziraat ve bahçıvanlık gibi konularda oldukça büyük bir ilerleme sağlamışlardı. Karakoçan’da bu aileyi tanımayan yoktur. Önceleri kavak ve ağaç ticareti, sonraları şeker pancarı ve ziraat gibi üretimler yaparak halka iş ve istihdam sağlayıp işçi çalıştırırlardı.

Aile Karapınar’da misafirperverlik ile örnek aile olmuştu. Hiçbir gece o evin misafirsiz kaldığı düşünülemez. Eskiden ulaşım yoktu. Karakoçan’da kalan kimseler, maaş almaya gelen öğretmenler, yolcular, davar sahibi göçebe olan kimseler… Karapınar’da o zamanlar biz öğrenciler zaman zaman misafir olmuş, ekmeklerini yemiştik. Yolcuları, gelen giden kimseleri misafir eder; onlara gereken tüm yardımları esirgemezlerdi. Adeta iyilik meleği sıfatları ve icraatları vardı.

İki kardeşin mütevazı yaşamı ile tutumları, insanlara yaklaşım ve diyalogları olağan bir durumdu. İnsanlara “KURBAN” diye hitap ederlerdi. Hitapları bu kadar candan, derin, içten ve samimiydi. İki kardeşten de bu şekilde hitapları mevcuttu. Bundan böyle lakapları KURBAN olmuştu.

İki kardeşten maşallah oldukça kalabalık bir aile oluşmuştur. Çevrede tanınıp hatırı sayılır, varlıklı ve güzel icraat ile asaletleri de vardı.

Elbette Karakoçan’ın çok saygın, yazılmamış ya da unutulmaya doğru giden büyük değerleri vardır. Bilip yazdığımız, kısacası biyografisine muvaffak olduğumuz o merhum kimseleri yazarız. Bunu da insani bir borç olarak biliriz; değerlerimiz unutulmasınlar. Birçok değerli insanımızı duyup bildiğimiz hâlde onlar hakkında fazla aydınlatıcı bilgi sahibi olmadığımızdan yazamıyoruz.

Demir ailesini çok yakından tanıdığım ve iki rahmetli kardeş hakkında az da olsa bilgi sahibi olduğum için yazmayı bir borç bildik. Rahmetli Heci HÜSEYİN büyük olan idi. 1990’lı yıllarda vefat etti. Rahmetli Hacı ALİ ise 2007 yılında vefat etmiştir.

İkisine de Cenab-ı Allah’tan rahmet dileriz. Mekânları cennet olsun. Yürekleri insan, merhamet, iyilik ve güzellik dolu koca çınarlar. Sizleri saygı ve rahmetle anıyoruz.

Not: Resimdeki Hacı HÜSEYİN DEMİR. Halk arasında Huseyni Uzevi söylenirdi.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 4 Ekim 2022
Yazan: Efendi Güneş

Günlerdir huzursuzdu. Gecenin derin ve sessizliğinde uykusu kaçmıştı. Geç saatlerde pencereyi açıp biraz nefes alıp ferahlanmak istedi; üzerine adeta çökmüş olan sıkıntı ve kabusları gidermek için.

Gecenin haşmetli ve muhteşem derinliğine, sessizliğine tam da kapılmıştı. Aniden bir kuş sesini duydu. Garip, bu kuş sesi çokça kendisine yabancı geliyordu.

FİLİZ Kız düşündü: Acaba bu kuş sürüden kopmuş? Yoksa eşini, arkadaşını mı kaybetti? Zavallı kuş vuslat ve özlem içinde ötüyor, ötüyor, ötüyordu. Filiz Kız’ın dünyasına burukluk ve bilinmeyen acılar bıraktı.

CAN’ı, çocukluk ve kara sevdaya tutulduğu arkadaşını unutmadı. CAN Almanlara gidecek. Yıllarca oralarda turist ve kaçak kalacak. Kendi başına yaşayacak. Benden ve gözden, herkesten uzak diyarı gurbete gidecek. Mutlaka Almanya’da birilerini arar. Bir Alman eş, kız, karı bulup beni unutacaktır. Başka kıtada, bu uzak diyarda kalarak belki de bir daha hiç dönmeyecektir.

Oysa bana ümit olmuştu. Tüm güzel, saf ve temiz duygularımla onu sevdim. Yıllardır onunla mutlu yarınlar ile güzel bir dünya kurmuştum. Hayaller kurup sevgi ve umut bağlamıştım.

CAN gibi Almanlara giden nice kimselerin birçoğu bir daha baba evlerine bile dönmediler. Kimileri sevgili edindi. Kimileri burada eşini, hanımını, aile ve çocuklarını terk ederek başka kadınlarla yaşadılar. Bir Alman karısını, kızını kendilerine eş edindiler. Yuvalarından, yurdundan, ailesinden oldular. Bunlar civar köyler ve bu yörede çokça yaşanıp duyulan, konuşulan olaylardır. Belki de ülkede buna benzer olaylar her yerde yaşanıyor.

CAN da bunlardan biri olur mu acaba? Düşünerek karmaşık duygularla tekrar yatağına dönüp uyumaya çalıştı. İçi içini yiyordu. Derin bir “Of” çekti. “Of, bu ne yersiz kuruntular, ne anlamsız hayaller.” diyerek avunup uyumaya çalıştı.

Sabah Can’ın yola çıktığı haberini alınca yeniden sarsıldı. Ancak umutvar olup bildiği tüm duaları okuyarak ona dualarda bulundu. CAN yüreğine çoktan külemişti. Duygularına aşk ile sevdasına tutulmuş, onu seviyordu. Ona saf ve temiz duygularıyla esir olmuştu. Çünkü seviyordu. Aşk kara bir sevda, his ve duygulardır. Yine umutlarına sarıldı. Acı ve buruk iç geçirdi. Sevmek çok hassastır. Sevmek, sevilmek duygularıyla yaşarsan yaşamın manası sevgi, sevda, sevmek ve sevilmenin lezzetini alırsın. Ya da onu kaybederek asla sahip olmamanın ızdırap ve sitemle çilesini, acısını; kim bilir belki de hayatında hep mutsuzluğunu yaşarsın.

Birçok genç kendi aşklarının karşılığını bulmayarak cin çarpmasına dönmüşler. Ya da bunalım içinde kalarak kendi öz güvenlerini yitirmişler. Hatta ömürleri boyunca içindeki o acı ve keder ile burukluk içinde bir hayat yaşamışlar. Tüm bu ulvi ve kutsi duyguları unutmak, set çekmek çokça zordur diye içinden geçirdi, düşündü durdu.

CAN ilk yıllarda kendisini unutmamış. Her fırsatta haber yolluyor, gelen köylülerin hanım ve kızlarıyla hediyeler gönderiyordu. Sevgi ve sadakatini böylelikle ispatlıyordu. FİLİZ Kız da kendisinden selam ve bu hediyeleri alınca mutlu oluyor, adeta mutluluktan uçuyor gibiydi. Birkaç yıl bu ilişki ve bağ devam etti. Böyle olunca Filiz CAN’a candan, yürekten daha da bağlanıyordu.

Son bir yıl artık CAN’dan haber alamaz oldu. Filiz’in içine kurt düşmeye başladı, içi içini yiyordu. Kara kara düşünüp huzursuz oluyordu.

Yaz mevsimiydi. CAN nihayet köye dönmüştü. Ama bir Alman kadınla beraber olduğunu duydu. FİLİZ hayatının şokunu o zaman daha da yaşadı. Tüm umutlar, kurduğu hayaller, sevgide kurdukları köprüyü yıkmak, o güzelim tüm duyguları silip atmak çok zordu. Yeniden bir dünya kurup yaşamak imkânsız gibi olsa da dünyanın sonu değildir. “Hayata tutunmak, güçlü olmaktan başka bir çarem yoktur.” dedi. Maziyi kısaca düşündü. Derin bir iç geçirdi. Yıllar önce aklından geçenlerin gerçek olduğunu hatırladı. CAN Almanlarda kadın bulmuş, baba evine demek ki kadın ile dönmüştü.

Filiz Kız onunla karşılaşmamayı içinden geçirdi. Ancak endişe ve korku yüreğini sarmıştı. Bir gün bostan dönüşü CAN ve Alman kadınla karşılaştı. Yüreği hızla çarptı. Adeta kalbi yerinden fırlar gibi oldu. Heyecan ve umutsuz olmanın birçok duygusunu Filiz o an beraber yaşadı.

CAN o an ona tamamen yabancı gibi geldi. İğrendi, nefret duydu. “Sadakatsizlik ne kadar kötüdür.” diye içinden geçirdi. Filiz kendini alelacele toparladı. “Cesur olmalıyım, direnç göstermeliyim. Ezikliğimi bilmemelidir.” dedi.

Alman kadına gözleri ilişti. En az Can’dan 10 yaş büyük görünüyordu. Yüzü kırışık, benek benek, şişkinlik dışa vurmuş; sinekler ısırmış, iyice sevimsiz yüzünü benzetmişler. “Kanını iyi emmişlerdir.” diye içinden geçirdi. Sarı saçları, sarı teni, iri gözleri; sevimsizce bir boşlukta heykel gibiydi. Alman kadın da dikkatlice Filiz’e şaşkınlık içinde anlamsızca bakıyordu.

FİLİZ ve CAN göz göze gelince Filiz, CAN’ın bakışlarından rahatsız olup kaçındı. Yola koyulmaya başladı. Alman kadın olup bitenleri sessizce ve adeta şüphe içinde onları seyrediyordu.

CAN Filiz’e seslendi: “Dur, dur Filiz.” dedi. Bir daha bağırdı: “Filiz, bir dakika dur.” CAN bunda ısrar etti. FİLİZ gayriihtiyari giderayak durup yüzünü ekşiterek baktı.

CAN: “Seni hâlen seviyorum Filiz. Seni hiçbir zaman unutmadım.”

Filiz tıkanıp kalmış, yaşadığı şoku üzerinden atmamıştı. Zorla derin nefes aldı. Kendini çabucak toparladı. “Bu kim? Yanındaki kadın herhâlde senin sekreterin değildir. Kimdir bu kadın?”

CAN: “Bak Filiz, ben bu kadınla kâğıtlarım yapılsın, işim olsun diye beraber kalıyorum. Pasaport alıp işlerim yoluna girince onu hemen şutlarım.” dedi.

FİLİZ: “Onun senin bu düşünüp yaptıklarından haberi var mıdır?”

CAN pişkince “Hayır.” dedi.

O an CAN kendisinin gözünde çok iğrenç ve basit geldi. “Hevesini almış iğrenç adam. Kadın hakkında nasıl konuşuyor.” diye içinden geçirdi.

Filiz Can’a sesini yükselterek: “Sen tam bir aşağılık kadın avcısı, iğrenç bir yaratıksın. Haddini bilmez, hadsiz… Önceleri benim masum duygularımla oynayarak dünyamı karartan sen; şimdi de bu Alman kadının duygu ve dünyasıyla oynuyorsun. Bir daha inşallah seni görmek bana nasip olmaz. Yüzüne tükürmek içimden geliyor. Ancak asaletli karakter ve benliğim, ince ruhum, acıma, insani ve kadınlık duygularım buna el vermiyor.”

Filiz hızla yoluna koyulurken Roza, Alman kadının rengi geldi gitti. Yüzünü acı ifadeler sardı. Endişe ve şüpheleri kat kat arttı. Olup bitenler karşısında şaşırmıştı. Dönüp CAN’a öfke ile Almanca sordu:

“WAS IST LOS, CAN? Burada neler oluyor?”

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 13 Kasım 2022
Yazan: Efendi Güneş

Bundan aşağı yukarı 40 yıl öncesine kadar elbiseler, çamaşırlar dere ya da su başlarında yıkanırdı. Kurulan büyük bir kazanın içine elbiseler, çamaşırlar renkleri ayrılarak koyulur ve kaynatılırdı.

Elbiseleri suda kaynatmak haşerelere karşı en etkili yöntem idi. Bit ve pire ya da elbiselerde yumurta bırakmışsa tahta kurusu gibi haşerelere karşı en etkili metot buydu. Kirlenen, terlemiş, teri elbiselerin içine sinmiş olan esvap ve çamaşırlar suda iyice kaynatılarak güzel bir temizlik faslından geçirilirdi. Kaynatma esnasında ateş külünü kazanın içine atarak da yapılırdı. Ateş külünden çokça faydalanılırdı. Sonra yeşil sabun ile elbise güzelce yıkanarak ikinci fasıl tamamlanırdı. Tekrardan suda geçirip durulanırdı.

Elbiseleri kurutmak için ya çeperlerin üstünden, meşe, söğüt ile kavak ağaçlarından faydalanarak elbiseler üzerine serilir ve kurutulurdu. Doğal olarak bu yerler seçilirdi; bahçelere yakın yerler, meşe ve yabani ağaçlardan faydalanılırdı. Köy yerlerinde dere kenarlarında çamaşır yıkamak vazgeçilmez, zaruri ihtiyaçtı. Bu da bir sanat, kültür hâlini almıştı. Başka alternatifler yoktu.

Elbette çamaşırlar evde de her zaman yıkanırdı. Kurutması için ise çareler aranıyordu. Evden biraz uzakta olsa çeper ve buna benzer yerlere elbise götürülüp serilirdi. Kışın ise evin bir köşesine ip gerilir, evin içinde kurutulurdu.

Bazen kalabalık şekilde beş veya altı bayan dere kenarında, herkes kendisinin kazanını kurarak haftalık veya 15 günlük birikmiş elbiseleri dere kenarlarında yıkamış olurlardı. Küçük bir temizlik festivali gibi oluyordu. Beraberlerinde varsa küçük çocuklar, onlar da bu zevkten mahrum bırakılmazlardı. Çocuklara dere kenarında, resimde de görüldüğü gibi, banyo ettirilirdi. Huysuzluk ederek banyo yapmaktan kaçan çocuklara da rastlanırdı.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 19 Aralık 2023
Yazan: Efendi Güneş

Yaşadığımız coğrafyada, bu bölgelerde bilhassa Van ili civarında yoğun olarak yaşamış olan eski bir uygarlıktır. 3.000 yıllık tarihine rastlanıyor. Yüksek dağlarda birçok kale kalıntısına, antik eserlerine sıkça rastlanmaktadır. Yine Urartular döneminde sulama kanalları ve çeşitli şekilde tarım için su şebekelerinin yapıldığı biliniyor. Çanak çömlek gibi el sanatları ve mutfak araç ve gereçlerine de rastlanır.

Alttaki resim, Urartular tarafından milattan önce yaklaşık 2.800 yıl önce yapılmış yol. Elazığ-Bingöl sınırında başlar, Bingöl Karlıova’ya kadar devam ediyor.

G. EFENDİ

Yazılış Tarihi: 2 Aralık 2022
Yazan: Efendi Güneş

Trenin ilk Elazığ halkı ile buluşması böyle fotoğraflanmıştır. Ulaşım 1930’lu yıllara gelindiğinde bile oldukça zor şartlarda yapılıyordu. Karakoçan ve yöresinden İstanbul’a gitmek için insanlar Erzurum üzerinden Trabzon’a gider, Trabzon’dan da gemi beklerdi. İstanbul’a ise gemi ile gidilirdi. Bu da epey bir zaman alırdı.

Bazı kimselerin ise yaya İstanbul’a gittikleri olmuştur. Bu yolculuğun yaklaşık bir veya bir buçuk, iki ay sürdüğü söylenirdi. Birçok kimsenin ayakları patlar, büyük eziyet içinde İstanbul’a yolculuk ettikleri köy odalarında anlatılırdı.

Trenin Elazığ’a gelmesi ile yolculuklar artık tren ile sürmüştür. Daha sonra diğer ulaşım araçları ve yollar yapılarak tren yolculuğunun yükü gittikçe azalmıştır.

Kara Tren’in eskiden söylenen bir türküsü vardı:

Kara tren gelmez ola.
Düdüğünü çalmaz ola.
Gurbet ele yar yolladım.
Haberini almaz ola.

Türkü Malatya yöresine ait olup 1950’li yıllarda nota ile yazılmıştır.

KEBAN BARAJI

Keban Barajı Cumhuriyet’in kuruluşundan sonra Türkiye’nin en büyük eserlerinden biridir. Türkiye ve dünyada sayılı barajlar arasında yer alıyor.

Fırat Nehri üzerinde kurulan baraj; Karasu, Munzur, Peri Suyu ve Murat gibi nehirlerle beslenip çok büyük bir alanı kapsamaktadır. 1964’te temeli atılan barajın 1974’te dört büyük tribünü tamamlanmış; 1974’ten 1981’e gelindiğinde geri kalan dört büyük ünite tribünü daha tamamlanarak baraj tümden hizmete girmiştir.

Karakoçan ve diğer birçok bölgede köylere elektrik 1982’ye gelindiğinde verilmeye başlanmıştır. Bu büyük eser Adalet Partisi ve onun demirbaş Başbakanı Merhum Süleyman Demirel’e aittir.

Baraj hidroelektrik santralidir; elektrik üretiyor. Kısacası HES.

Barajın yapıldığı ilk yıllarda göçmen kuşlardan keklik, kışa doğru sürü hâlinde göç ederken Keban suyunu aşamayarak baraj suyu üzerinde mahsur kalmış. Köylülerin kayıklarla keklikleri topladıkları, avladıkları anlatılırdı. Belki de ilk dönemler göçmen kuş ve hayvanlar zarar görmüş olabilir.

Baraj çevredeki birkaç ilin toprak ve köylerini kamu adına istimlak etmiş. Bu iller Elazığ, Tunceli, Malatya ve Sivas’tır. 60’tan fazla köy baraj altında kalmış, yine mezralar hakeza. En çok da geniş toprak ve araziler suyun altında kalmıştır.

Keban Barajı’nın HES olduğu, elektrik ürettiği; bunun yanında balıkçılıkta çeşitli balık zengin ürünlerinin içinde bulunduğu bilinir. Gülüşkür Köprüsü üzerinde Murat Nehri’nde aynalı sazan balıkları satılırdı. Yine birçok yerde balık lokantaları, aşevleri ve mesire yerleri mevcuttur.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 1 Nisan 2025
Yazan: Efendi Güneş

40 ya da 50 yıl önceleri Peri Vadisi’nin içinde ve Peri Nehri’ne yakın kurulan bu köyler çok canlı ve hareketli yerleşim yerleriydi.

HERGEP bu köylerden biriydi. Kiğı yolu bu köyün bitişiğinden geçiyordu. O zamanlar bu köyde fırın olmak üzere kahve dahi bulunurdu. Yol güzergâhı olsa gerek, bu küçük işletmelerin olması o dönemler büyük bir gelişme örneği idi. Bilhassa yol yapımı ve yol tamiratı çalışmalarının zaman zaman sürdüğü dönemler, Yayladere, Kiğı, hatta Çerme yani Yedisu gibi yerleşim yerlerine giden güzergâhta olan HERGEP, DELİKTAŞ, OKÇİYAN gibi köyler hareketlilik ve canlılık yaşardı.

O zamanlar en çok da kısıtlı taşıtlar akla gelirdi. Günde iki otobüs, birkaç kamyon, pikap, sayılı minibüs ile resmî araçlar olurdu.

Bu yollarda çoğu zaman yaya yolculuk ederdik. Bilhassa yaylaya giden göçerler ilkbaharda bu güzergâhı kullanmazlardı. Peri Vadisi göçerlerin sürü ile geçerek konakladıkları yerlerden değildir. Ancak Erzincan, Tercan, Kiğı, Yedisu yaylalarına giden göçerler, yazları ve sonbaharda bu güzergâhları at, katır, yük hayvanları oldukları zaman, hayvan sürüsü olmadan sıkça kullanırlardı.

Bir de Pülümür Tuz Gölü’nden tuz alınırken kestirmeden HERDİF, bazen HORHOR, ZENNAN, DELİKTAŞ, OKÇİYAN’a kadar o güzergâhı kullanmaktaydılar. O yollarda yük taşıyıcı hayvanlar ile defalarca yolculuk ettiğimizi hatırlıyoruz.

Kısa ve unutulmaz anılar da yaşadık. Belki başka bir zaman o yaşanan anıları sizler ile paylaşırız.

Zaman bizlere çokça farklı gelişmeler, değişiklikler ve inanılmaz olaylar yaşattı. Peri Vadisi şimdi çok sessiz ve bir başkadır.

Not: Resim Hergep köyü sayfasından alıntıdır.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 2 Ekim 2022
Yazan: Efendi Güneş

Eskiden KÖY odaları vardı. Köy odaları, köyde insanların bir araya gelebildiği belli başlı müsait yerlerde idi. Çeşitli yaşlardan erkekler toplanarak o ev odasında sohbet ederlerdi. Köyde herkes birbirine komşu, sıcak ve samimi sosyal ilişkiler içerisinde yaşıyordu.

Köy odalarında sohbet ve toplantılar daha çok sonbahar ve uzun kış gecelerinde olurdu. Bir dönem birçok evde radyo bile bulunmaz iken elektrik ve televizyonlar da köylere çok geç gelmişti. Elektrik 1980’li yıllarda bölgede ve yörede köylere verildi.

Kış mevsiminde belirli köy odalarında toplanan erkekler çeşitli sohbetler ederek uzun gecelerin biraz geçmesini sağlarlardı. Bu sohbetlerde herkesin yaşadığı anılar, gördüğü, bildiği olaylar, dünü bugünü, hemen hemen her konu konuşulurdu. Gaz lambalarının ışığında klasik topraklı evlerin odalarında askerlik anıları, gurbette yaşananlar, yayla hayatı, koçerî ve göçerlikte yaşananlar, günlük olaylar, baba ve dedelerden duydukları geçmişte yaşanmış olaylar anlatılırdı. Köy kavgaları, sosyal ilişkiler; kimi zaman masal, hikâye ve fıkralar anlatılırdı. Bazen birileri kaval çalar, sesi güzel olan da dengbêjlerin stranlarını, klamlarını söylerdi.

Ev sahibi artık ne nasip olursa bazı hafif eğlence ve ziyafetler sunup ikram ederek sohbetlerine renk ve canlılık katardı. Haber saatinde radyo varsa mutlaka radyo dinlenir; olup bitenler, memlekette yaşananlar, siyasi gelişmeler de takip edilirdi.

Bu köy odalarında birkaç yanlış alışkanlık da yaşanıyordu. Birbirlerinin yaşıtları, bilhassa yaşlı kesimdekiler sigara içip odayı duman kaplardı. Gençlerin zaten büyüklerin yanında sigara içecek gibi bir hak ve hukukları yoktu. Bu da saygıdan kaynaklıydı. Kimi köy odalarında daracık olan pencereler dahi açılmazdı. Odada bulunan herkes duman altı olup o zararı ve zehirli havayı soluyordu. Kim varsa, sigara içenler ya da içmeyenler, herkes kirli oda havasından pay kapardı.

Diğer ikinci yanlış olan ise büyükler kavgayı, şiddeti ya da yaşanmış bazı kan davalarını anlatırlarken evde bulunan çocukların dinlemesinde bir beis görmeyip ulu orta olayları anlatırlardı. Bazı yaşanmış şiddet ve cinayetleri sansürsüz konuşurlardı. Olay pür dikkat dinlenilirdi. Oysa bu tür olayları dinleyen çocuklar üzerinde olumsuz, amansız bir etki bırakıyordu.

Köy odalarında toplanarak edilen bu sohbetler birçok yönü ile faydalı olup sosyal ilişkiler ile komşuluk ve insanlık değer ve kuralları için çokça faydalıydı. Kültürün bir parçasıydı. O gelenek görenek, aydın ve sosyal olmak için de oldukça faydalıydı. O köy odaları tam bir kültür evi görevini yapıyordu.

Ne yazık ki günümüzde o köy odaları da artık yok olup o hizmet verilmiyor. Artık bizlere nostalji olarak kalacak gibidir.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 18 Temmuz 2022
Yazan: Efendi Güneş

Köyümüzün büyük değerleri, okumuş, aydın ve elit insanları… Bilhassa Cumhuriyet’in kurulmasından belki de 40 yıl sonra köyde yüksekokul okuyanlar bu nesil idi. Zülfü Bal onun dışında; o daha yaşlı ve okul okuyup bankada çalışıyordu.

İlkokul yanılmıyorsam 1945’te Cobur köyünde yapılmıştır. İlk birkaç dönem ilkokul mezunlarından yüksekokula hiç kimse gitmemiştir. Giden o ilk kimseler:

Baki Sarı – Ticaret Akademisi.
Nurettin Gök – Önce öğretmen okulu, sonra Fikirtepe Eğitim Enstitüsü Pedagoji Bölümü’nü okuyarak ilkokul müfettişi oldu.
Kemal Bal – Elazığ Fen Lisesi mezunu, sonra polis görevi.
Mustafa Uzun – İTÜ, İstanbul Teknik Üniversitesi son sınıf öğrencisi; sonradan siyasi nedenlerden okuldan ihraç edilmiş.
Aziz Güneş – Suriye Bina Xete. Orada İslami esaslar üzerine medrese eğitimi görmüş. Sonra İmam Hatip mezunu, Erzurum Yüksek İslam Enstitüsü mezunu; imam, hatip, ortaokul-lise öğretmeni.
Sabri Akbulut – İslami medrese eğitimi, İmam Hatip ve Fen Lisesi mezunu. Sonra yüksekokul Elektrik Bölümü mezunu.
Ali Rıza Sarı – Ortaokul ve üç yıllık Tunceli Öğretmen Okulu mezunu, emekli öğretmen.

Sonraları Mustafa Akbulut, Ahmet Barut, Yusuf Güneş, Eşref Kaya; bunlar da öğretmen okulu mezunu, öğretmen olan okumuş insanlardır. Kısaca bir özet ile tanıttık.

Aramızda olmayanlara Allah rahmet etsin. Mekânları cennet olsun. Yaşayanlara sağlık, sıhhat dileriz.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 28 Mart 2025
Yazan: Efendi Güneş

Diyarbakır’ın Çermik ilçesinde birbirlerini seven bu iki genç, ailelerin evlenmelerine onay çıkmayınca köyden yaklaşık 3 kilometre uzaklıkta intihar ederek yaşamlarına son verdiler.

Bu gibi yaşanan vahim olaylar oldukça üzücü olup bir daha yaşanmaması en büyük temenni ve dileğimizdir. Hâlen birçok yerde geleneksel kültür, töre ve ailelerin dar düşünce yaklaşımları, eski klasik feodal tutumları yaşanıyor. Ne yazık ki ailenin evlatları üzerinde uyguladıkları bu baskıcı tutum ve o hakkı kendilerinde görmeleri bu tür olaylara vesile oluyor.

İntihar etmek büsbütün yanlıştır. Ayrıca inancımızda da bu büyük bir günahtır. Hayatın baharında bu iki gencin bu şekilde yaşama elveda etmeleri oldukça üzücü bir durumdur.

Allah rahmet eylesin. Taksiratlarını affetsin inşallah.

EFENDİ GÜNEŞ

Yazılış Tarihi: 5 Mayıs 2025
Yazan: Efendi Güneş

Öğrenciler arasında bazen hoşnut olmayan olaylar yaşanırdı. Gençlik çağı olgunluk dönemi değildir. Daha çok his ve kabarık duygular insanlarda mevcut ve hâkimdir. Ak ile karayı seçmek bile zordur. Gençlik, çılgınlık yılları ile esip gürlenen anlardır.

İnsanın olgunlaşacağı yıllar 25 yaşından sonra yavaş yavaş artık başlar. 30’unda, 35’inde kâmile ermek ve olgunlaşmanın en güzel yıllarıdır.

Öğrencilerin bazen kavgaları “YAN BAKMAK”, “Bana yan baktın.” ile başlardı. Bilhassa aralarında husumet olan öğrenci, sevmediği o kimseye “Sen bana yan baktın.” bahanesiyle kavga çıkarırdı. Bazen de husumet olmasa bile kem ya da sert bakışlar bir kavgaya sebep olabilirdi.

OMUZ ATMAK. Bu da çokça yaşanır bir durum idi. Birine omuz atmak resmen onunla kavga istemek nedeni idi. Buna fiziki temas ile düello ve meydan okumak diyebiliriz. Bazen birbiriyle hiç ilişkileri, alakaları olmayan şahıslar arasında bu omuz atma olayı ile kavgalar yaşanırdı.

Sadece öğrenciler değil, genelde kabadayılık taslayan kimseler göğüslerini çok açarlardı. Fırsat buldukça ceketlerini omuzlarında taşırlardı. Ayakkabı topuklarını kırarlardı. Yolda yürümeleri bile değişik, kendine has tarzları vardı.

Kabadayıların birçok farklı hâlleri yaşanırdı. Karakoçan ilçesi küçük bir ilçedir. Kabadayılık olaylarına az rastlanırdı. Elazığ gibi büyük illerde kabadayılık ve racon kesme olayları daha çok yaşanırdı.

Öğrencilerin kabadayısı biraz sempatik gibiydi, diğer şehir kabadayılarına göre.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 12 Kasım 2021
Yazan: Efendi Güneş

18… On sekizde hem artırır zarını.
19… On dokuzda terk eylemiş arını.
20… Yirmisinde gözetir şikârını.
Zincirinden kopmuş aslana benzer!

25… Yirmi beşte bıyıkları burulur.
30… Otuzunda akan sular durulur.
35… Otuz beşte hep günahları sorulur.
Yalana karışmış irfan benzer!

Rahmetle anıyoruz. CELAL GÜZELSES’in Yaş Destanı.

Abem YUSUF GÜNEŞ… Ben EFENDİ. Yusuf ağabeyim Karakoçan’a bağlı YENİCE köyünde de uzun zaman öğretmenlik yapmış. Sonraları Karakoçan Merkez Atatürk İlkokulu’nda görevli iken bir müddet gıda üzerinde toptancılık yaparak kısa sürede ticaretle uğraştı. Merkez Atatürk İlkokulu’nda öğretmenlik mesleğini sürdürdüğü yıllar içinde bir müddet Ankara’da Meteoroloji’de çalıştı. Sonra da Erzurum Meteoroloji Müdürlüğü görevi ile emekliye ayrılmış. Hâlen Karakoçan’da bulunmaktadır.

Fotoğrafta yaşlarımız 18 ve 20 arası gençlik yıllarımız. Sağdaki, bıyıksız, beyaz çiçekli gömlek ve siyah mont üzerinde olan benim. Ben Karakoçan Lisesi’nde okurken Yusuf ağabeyim Tunceli Öğretmen Okulu’nda okuyordu. Fotoğraf o dönemlere aittir.

Kendimden fazla bahsetmeyi sevmiyorum. İsmim EFENDİ, yani sosyal medyada Güneş Efendi. Uzun yıllar İstanbul’da kalmış, ömrümün büyük bir kısmını Avrupa’da işçi olarak çalıştım. Şu an Belçika’da kalıyorum. Kısaca bir biyografi tanımımız bu.

Siz tüm değerli okuyucu ve takipçilere selam, sevgi dolu mutluluklar dilerim.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 12 Mayıs 2025
Yazan: Efendi Güneş

Eyyubi Devleti’nin kurucusu olan SELAHADDİN EYYUBİ… Kudüs’ün fethini gerçekleştiren büyük devlet adamı olan eşsiz komutan; aynı zamanda adaletli, adil, hakkaniyetli, cihanda saygı duyulan büyük devlet adamı ve askerî deha ve komutandı. Mısır Sultanı.

KUDÜS’ÜN fethinden sonra çeşitli etnik milletlerin ve halkların, farklı inançların bir arada yaşamasını sağlayan örnek devlet adamıdır. Dünyaca bilinip tanınan büyük bir komutandır.

İtalyanlar “Kürt Selahadino” ya da “Selahadino Kurdi” olarak söylerler.

ÖLÜMÜ: 4 Mart 1193, Şam – Suriye.

Selahaddin Eyyubi Hazretlerine Allah’tan rahmet dileriz.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 20 Ocak 2025
Yazan: Efendi Güneş

Barış kelimesinin anlamı; savaşlara, düşmanlığa, her türlü nifaka ve yaşanan kötülüklere karşı huzuru sağlamak için taraflar arasında anlaşmak, huzur ve refahı sağlamaktır. Barış insanoğlunun temel değerleri ve saadetini, refahını öngörüp istikbale aydınlık yarınlar için güveni teşkil ediyor.

Barışın önemli, en eski sembolü ise ZEYTİN ile GÜVERCİN’dir. Bu da Hz. Nuh’un tufanı ile ortaya çıkmıştır. Rivayet ediliyor ki Hazreti Nuh Peygamber tufanın durumunu, bitip bitmediğini öğrenmek için bir güvercin uçuruyor. Bir müddet sonra güvercin ağzında bir zeytin dalı ile geri dönüyor. Bu da felaketin bittiğinin haberini ve anlamını içeriyor. Bu şekilde olayın konusu semavi dinlerde, yani Eski Ahit’te geçiyor.

ZEYTİN ağacı çok uzun süre yaşayan ve susuzluğa dayanan, adeta ölümsüzlük olarak biliniyor. Barışa sembol olma özelliği bundan böyle oldukça manidardır. Zeytin Kur’an-ı Kerim’de ayetler ile belirtilmiş, hakkında ayet-i kerime vardır.

Yaşadığımız coğrafyada Kürt kadınları tarihte barış için ön ayak olup öncü bir rol üstlenmiştir. Hâlen bu rollerini koruyorlar. Bilhassa köy kavgalarında veya aşiret çatışma ve düşmanlıklarında kadın, beyaz tülbendi yani YAZMA’sı ile barışın sembolü olarak rol almıştır. Çatışmalarda kadın başındaki beyaz ÇİT ya da bulundurduğu beyaz renkte bez parçasını ortaya atarak tarafların arasındaki kavga, çatışma ve husumetin durmasına vesile olurmuş.

Kanaat önderleri, yaşlılar ve ak sakallılar; herhangi yaşanmış düşmanlık, kin, nefret, husumet gibi kötü atmosferi olan ortamlarda vuku bulan olaylarda barış için hep çabalar göstererek azami katkı sağlamışlardır. Kötülüklerin önünü almış, husumetli kimselerin arasında barışı sağlamışlardır. Bu, kendi toplumumuzun en kutsal bir geleneği ve sağlam, köklü, engin kültürüdür. Düşmanlığın ve savaşın asla kazananı olmaz. Bu hakikati asla unutmamalıyız.

Düşmanlık, kin, haset, kan davaları, cinayet gibi tatsız, kahredici olaylar; aileler ya da komşular, köyler arası kabileler ile aşiretler arasında kavgalar yaşandığı gibi genel olarak ülkeler arasında da savaşlar yaşanır. Hatta bir ülkenin kendi toplumunun bireyleri veya genel olarak insanları arasında da tatsızlıklar, kırgınlıklar, hak ve adalet arayışı gibi önemli nedenler olaylara sebep olabiliyor.

AŞİTİ, BARIŞ… Yaşanan olayların sebep ve gerekçeleri ne olursa olsun, barışı, huzuru ve sükûneti toplumda sağlamak; insanların kardeşçe yaşamlarına vesile olmak için barışı her yerde, her zaman, her türlü şartlar altında savunmak; barışı sağlayıp onu yaşatmak yükümlülüğü ve adeta zorunluluğumuz vardır.

Barış ile her türlü acılara, vefasızlıklara set çekerek kötülükleri, düşmanlıkları bitirip ortadan kaldırmak; huzuru, güveni sağlayarak bela ve felaketlerin önüne geçerek def etmek… Kendi geleceğimiz, huzur, saadet ve refahımız için bu kutsallığın gönüllü neferleri olmalıyız.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 21 Mayıs 2023
Yazan: Efendi Güneş

Yeryüzü sofrasında bu kadar mükemmel bir güzelliği tasavvur edip hayal etmek çok zordur. Hayale sığmaz. Ancak mucize güzelliği ile insanların iç âlemine sirayet edebilen muhteşem bir güzellikle yaratılmıştır.

Dağlar yeryüzünün dengesini sağlar. Bu da çeşitli ayetler ile beyan ediliyor. Her türlü zenginliği içinde barındırdığı gibi kâinatın oluşmasında, dengesini sağlamada önemli rolü vardır.

GÜNEŞ, güzelliği ve hikmeti ile canlıların hayat kaynağı olan en önemli gezegendir. Bize ve yeryüzüne sağladığı faydası, hayat ve yaşam kaynağımızdır. Güneşin önemi herkesçe malumdur. Tüm canlıların hayat kaynağıdır. Büyük kutsal seyrangahtır. Hikmetlerle dopdoludur. Görevi, hareket tarzı, yapılışı, oluşması, faydası hikmetler ile donatılmış dopdolu büyük bir mucizedir. Bilhassa yapısı, hareket tarzı, ölçü ve nizamı derin hikmetler içerir.

TOPRAK. Toprak ana; yeşillikler, her türlü nebatat, yeryüzü sofrasının ve canlıları besleyerek hayat veren bitki örtüsünün membaı, tüm canlıların anası ve ambarıdır. Doğurgan, besleyen, canlılara hayat verendir. İnsanoğlunun ise en kutsal rızık kaynağı ve sofrasıdır. Nimetlerini bilip Yaratıcısına zikir, fikir, şükür etmeyi sunar. Dünya başıboş değildir. Bizler topraktan geldik, toprağa döneriz. Kâinatta yaratılan hiçbir zerre sebepsiz ve faydasız değildir.

Bunları yazmakla affınıza sığınıyorum. Herkesin geniş dünyası ve ufku ile düşünme melekesi bunları anlayıp kavramakta üstündür. Hepimiz akıl sahibi kimseleriz. Kâinatı ve gezegenleri anlamakta basiret, akıl, ilim, irfan sahipleriyiz.

Bu güzel manzarayı seyretmekle bahtiyar olur, mutluluk duyarız. İç dünyamıza, duygularımıza, ruhumuza ve aklımıza sirayet eder.

NOT: Bu dağı tanıyanınız var mıdır?

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 2 Haziran 2021
Yazan: Efendi Güneş

Bir zamanlar Karakoçan, Palu ya da bugünkü Kovancılar’daki birçok ova köyü dahil bazı aileler MOR koyun sahipleriydiler. Mor koyunun cins olarak çeşitli farklı özellikleri vardı. Genel olarak Bingöl, Erzurum, Dersim’in ve Elazığ’ın bazı yerlerinde yetiştiriliyordu.

Bir de KOÇBERİ hayatı yaşayarak yerleşik yeri olmayan Beritan aşireti vardı. Onların tümden mor koyun besledikleri bilinirdi. Bu aşiret baharda Bingöl, Erzincan, Erzurum’un yaylalarına çıkarken sonbaharda ise genellikle Urfa, Diyarbakır yörelerinde kalarak sonbahar ile kışı öyle geçirirlerdi. Sonbahar ve kışın kaldıkları o yerlere BERRİ derlerdi. Kış mevsimi orada rahat geçtiğinden fazla bir masrafları olmazdı. Dört mevsim dolaşırlardı.

BERİTAN’lar genel olarak Bingöl’ün ŞEREFETİN yaylalarına giderler. Bu yaylalar sıra sıra geniş bir alanda olup çokça yaylalardan ibarettir.

Karakoçan ve bize yakın çevreler; BİNGÖL, KİĞI, KARLIOVA, ERZURUM ÇAT, ERZİNCAN TERCAN, DERSİM TUNCELİ, MAZGİRT, PÜLÜMÜR yaylalarına gidilirdi. Tam da Mayıs ayının sonunda yola çıkılırdı. MOR koyun sıcak havaya ve sıcak suya dayanmaz. Ola ki iki gün bile gecikme olursa hayvanlar sonradan hastalığa yakalanarak telef olurlardı. 25 Mayıs-1 Haziran arası en az Gaz Tepesi’nde olmalıydılar. Koyunların hastalık ve sıcaktan korunup telef olmaması için tedbirler alınırdı.

Yaylalar genellikle üç aylığına kiralanırdı. Sahiplerine genel lakapları AĞA idi. Kiralanan yaylalara beş veya en az yedi ev birleşerek gidilirdi. Davar iki sürüden oluşurdu: koyun sürüsü ve kuzu sürüsü. Bu iki sürüye göre de çobanları olurdu.

Birleşen evler yedi ile on gün arası yolculuk ederek giderdi. Günde beş ile on kilometre yol alıp konaklanırdı. Böylece kiralanan yaylalara varıp konaklarlardı. Üç veya üç buçuk ay o yaylalarda çadır kurup ya da derme çatma taştan topraktan bir HOL yapılır, bu şekilde kalınırdı. Yaylalar yüksek yerlerdi. Sonbahara bile varmadan erken soğurdu. En geç Eylül’ün ortasında tekrar yayladan geri dönüş ile memlekete dönerlerdi.

Hem ilkbaharda hem sonbaharda evlerin ağırlıkları, kap kacak, yatak, un gibi eşyalar bir kamyon ile taşınırdı. Buna da Kürtçede FERAR derlerdi. Bu hizmeti en çok kısa boylu Okçiyanlı olup Karakoçan’da yaşayan Rahmetli YILDIRIM Özdilek kamyonuyla yapıyordu.

O zamanlar yaylalara çıkan ailelerde neredeyse evlerde yalnız bayanlar olurdu. Yaylalar güven doluydu. Korku, telaş yoktu. Son zamanlara kadar bu KOÇBERİ oldukça yaygındı. Bugün güvenlik nedeniyle bitme noktasına gelmiştir.

Karakoçan ismi bir diğer anlamıyla koçerlerin yolunu çağrıştırmaktadır. Qar yol demektir. Koçen, koçer demektir. Birleşince Qara Koçan, “Koçerlerin yolu” şeklinde olur. Bize koçerlerin yolunu hatırlatır.

KOÇBERİ, bu geleneksel hayat ve kültür tarzı gün geçtikçe unutulmaya yüz tutmuştur.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 1 Eylül 2021
Yazan: Efendi Güneş

Yaklaşık bundan 80 ya da 90 yıl önce jandarmalar Cobur Köyü’ne giderler. Köyde bekçi olan Memli Emi’yi bulurlar.

Jandarma: “Emmi, kalk kalk, Dolan’ı göster.” derler.

“Haydi kalk, kalk, kalk.” diye peş peşe acele acele söyleyince Memli Emi Türkçeyi tam bilmiyor, söylediklerini anlamıyor. Sanır ki ondan armut kurusu KAĞ istiyorlar.

Memli Emi: “KAĞ yok, nereden getireyim?”

Asker tekrar “Kalk.” deyince emmi sinirleniyor, yemin etmeye başlar: “Vallahi billahi KAĞ yok. Kağ sere ve böğe. Kağları hepsini oğlum EGO yemiş.” Eğit onun oğlu Kulubaba’da kalıyordu, rahmetlik.

Memli Emi der: “Gidin male Eli Mahmud Ağa, onlarda Kağ vardır.”

Sonunda anlıyor. Askerler: “Kalk, bize Dolan yolunu tarif et.”

Bu kez kalkar, el işaretleriyle Dolan’ı tarif eder:

“Gidin sırtı sırtında, kavak yol üstünde. Velketin vüri Gönde. Ape Zeynep ramediye Bin Tuye Gönde… Evder Dolan’a.”

Dolan, dağdaki manzaraya bakınca dağın sol tarafta arkasında bulunuyor. Okçiyan köyünün bir mezrasıdır.

Gerçek yaşanmış olaydır. Köyde anlatılagelmiş çokça mizahi olan bir anıdır.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 22 Ekim 2022
Yazan: Efendi Güneş

Şanına, belki adına layık güzel bir türkün olmadı. Çok âşıkların, şairlerin, sana sevdalı hayranların oldular. Ancak ruhuna hitap eden şair ile şiirlerin pek de görülmedi.

Kimi duruşları var ki sessiz sedasız, hatta öksüz gibi kalır. İşte o zaman asalet var; geçmişin küllenmiş değerleri, unutulmaz derince gelenek ile töreleri, soylu, köklü, asil kültürleri vardır. Mazide bir saygınlık, bir kahramanlık numunesi; yad ve gururla anlatılacak geçmiş ile insanlık yaşamış, övünerek anlatılan tarihi köklü mazisi vardır. Yaşayanların efsaneler dolu unutulmaz birer hayat hikâyeleri vardır.

Bir gün güzel şarkın ya da türkün belki de olur, söylenir. Bir şiirin olur, şanına mal olur. Layık olduğun duygularla yazılır, okunur, söylenir. Gün gelir bir romanın belki de yazılır. Herkes o romanın sanki kahramanı kendisi sanır.

Kim bilir kaç nesil seni yad ederek anlatacak. Sevecek, hep kucak açacak. Kim bilir daha kimler seni yazarak anlatacak. “Bir zamanlar…” diyecek, vuslat için için hasret çekecek. Belki de acı gözyaşlarına boğulacak.

Gün gelecek yazılanlar da tıpkı senin büyüdüğün gibi çokça büyüyecek. Anıların artacak. Hikâyelerin olacak. Koca bir şehir, senin de kocaman bir defterin olacak.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 7 Temmuz 2024
Yazan: Efendi Güneş

Dersim Mazgirt’e bağlı… Bu köyün ismini duyduğumda ilkokul öğretmeni Merhum MUSTAFA SALMAN aklıma geliyor. 1963’lü o yıllara yakın tarihte Cobur Köyü’ne tayin edilmişti. Köyde beş sınıfı tek öğretmen olarak okuturdu. Genel olarak öğrencileri başarılı idi. Başarısız öğrenciler ise çok çok başarısız idi. Her sınıfta başarısız iki ya da üç kişi bulunuyordu. Üçüncü ya da beşinci sınıfa kadar okuma yazma, bazısı ismini dahi yazamaz şekilde körelmişlerdi.

Öğretmen olarak çok disiplinli, eğitimci olarak başarılı idi. Ancak öğrencilere dayak atmak, öğrencileri cezalandırmak gibi acımasız kurallar vardı. Bunları da uygulardı. Başarısız öğrenciler en çok da bundan etkilenerek başarısız kalırlardı. Ders için dayak uygulandığı gibi temizlik için de; Kürtçe konuşmak yasak, bundan da dayak vardı. Kurallara uymamak, yaramazlık etmek, okulda seçilen sınıf başkanlarının şikâyeti üzerine öğrenciler sürekli kontrol altında kalarak öğretmen tarafından cezalandırılırdı.

İlkokula başladığım zaman yaşım küçüktü. Kayıt etmedi. “Bir yıl kayıtsız devam etsin.” diyerek beni okula kabul etti. İki ya da üç hafta sonra sınıfta başarımı görünce kaydımı yaparak sınıfa dahil etti.

Birinci sınıfta öğretmenim idi. Sonraları tayini KIZILCA Köyü’ne çıkmış. Orada öğretmenlik görevini sürdürdü. Köylüler üzerinde büyük bir etki bırakmış olup köylülerce oldukça sevilip saygınlığı yıllar yılı devam etti. Yetiştirdiği öğrencilerin çoğu öğretmen oldu. Başarılı bir eğitimciydi.

KIZILCA köyünde de birkaç yıl sonra İZMİR’e tayini çıkmış olup orada emekli olmuş ve 100 yaşına dek yaklaşık bir ömür sürmüştür. Son zamanlara kadar köylülerden birçok kimse ile dostluk ilişkileri sürdürdü.

DIRBAN KÖYÜ çokça memuru olan bir köydür. Köyde okuma oranı yüksekmiş. Öyle konuşulur, böyle rivayet edilirdi.

Kendisine Allah’tan rahmet dilerim. Mekânı cennet olsun.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 3 Ağustos 2022
Yazan: Efendi Güneş

Bu coğrafyada çok önemli bir yeri olan Dersim, eski uygarlık ve medeniyetlere ev sahipliği yapmış; dağlık, ormanlık, derin vadilere ve güzel sulara sahip geniş bir bölgenin adıdır.

Dersim eskiden önemli bazı aşiretlerin varlığı ile biliniyordu. Karakoçan ve Kiğı’ya yerleşmiş olanların büyük bir kesiminin Şadi aşireti mensupları olduğu ve Dersim’den geldikleri biliniyor. Necip Ağa, Ohi Ağası da bu aşiretin mensuplarındandır.

DERSİM

DER SİM anlamı “Gümüş Kapısı”dır. Der, kapı demek; ziv, gümüş, sim… Der Sim, “Gümüş Kapısı” olarak Farsçada aynı tanımdır.

Dersim, geniş bir bölgenin adı ve tanımı olup Kiğı, bugünkü Tunceli’nin tümü, kısmen Erzincan’ın Tercan bölgesi ve Sivas Koçgiri’yi içine alır.

1926’da Dersim adı değişerek resmiyette Tunceli olur. Dersim, Kalan, Tunceli… Bu isimlerle varlığını sürdürmüştür.

TUNCELİ

Bilindiği gibi bölge olarak Alevi inancına sahiptir. Pertek’te kısmen Sünni nüfus da bulunuyor.

Tunceli fazla gelişmemiş, nüfusu da artmamıştır. Başta dağlık ve engebeli bir coğrafyaya sahip oluşu bunun nedenlerinden biridir. En önemli nedenlerden biri de yaşamış olduğu bazı ayaklanma ve isyanlardır.

1920’de Koçgiri, 1937 ve 1938’de Seyit Rıza önderliğinde gelişen Dersim Hareketi… Daha sonra 40 yıla yakın süren çatışmalı bir ortam. Tüm bunlar Dersim’i göç dalgasına maruz bırakarak nüfus artışını gerileten nedenlerdir.

1938’de Seyit Rıza önderliğinde yaşanan olaylarda devletin çok ağır şekilde yönelerek Dersim Hareketi’ni bastırmasıyla beraber, bazı mülki amirlerin öksüz kalmış kız çocuklarını evlat edinmeleri olmuştur. Dersimlilerin Batı’ya göç ettirilmeleri için kolaylıklar sağlanmıştır.

Daha sonraları eğitim düzeyinde öncelik verilerek köylerde okullar açılmış, Tunceli’de Öğretmen Okulu açılarak imkân ve kolaylıklar sağlanmıştır.

Türkiye’de belki de okuma yazma oranı en yüksek olan şehir ve bölgelerden biridir. Karakoçan gibi bir yerde en çok öğretmen Tunceliliydi. Dersim halkı okumaya ve çağdaşlaşmaya açık bir halktır. Okuma kültürü gelişkin bir bölgedir.

COĞRAFYASI VE KÜLTÜRÜ

Coğrafi olarak önemli turizm yerleri vardır. Munzur Vadisi, Munzur Dağları, Bağin ve Golan kaplıcaları… Munzur Nehri’nde rafting yapılır.

En önemlisi güzel dağları, Kutu Deresi Vadisi, gür ormanları; ceviz, bal ve çeşitli tarım ürünleri ile zengin bir bölgedir.

İnançlarına göre birçok ziyaret yeri bulunur. Ziyaret yerlerini çokça önemsiyorlar. Bunlardan biri de Düzgün Baba mabedidir.

En tanınmış yemeklerden adı SİRA KURT olan bu çeşit yemeğin Dersim’e ait olduğu söyleniyor.

Alevi olan halkının güzel söz ve sanat sahibi âşık ve ozanları çoktur. Müzik ve folklorda ileri düzeydedir. Türkülerinin çoğunda inanç, insanlık, hoşgörü ve kardeşlik vurgusu yapılıyor. Daha çok insan ekseni üzerinde vurguludur. Kadın-erkek eşitliği yine inanç ve kültürlerinden kaynaklıdır.

Kendilerine has gelenek ve göreneklerden kaynaklı günler düzenliyorlar. Hızır Aleyhisselam kendi aralarında çokça kutsanıyor.

Bölgenin bazı kendine has isimleri mevcuttur: Alişan, Hıdır, Piro, Alişer, Seyit, Cem, Cemre, Bektaş, Doğan gibi adlar.

Toplum olarak sosyal yapıları geniş, düşünce olarak günümüzde demokrasi tanımı ile ileride bir toplumdur. Biraz da inanç ve kültürden kaynaklıdır.

Her yıl çeşitli etkinlikler ve festivaller düzenliyorlar. Bilhassa Munzur Festivali oldukça popülerdir. Dersim, çok önemli ve soylu bir direniş geleneğinde halka mal olmuş önemli kimselere sahiptir.

Son yüz yılda Doktor Nuri Dersimi, Seyit Rıza, Alişer, Mazlum Doğan gibi kimseler bu bölgenin değerleridir.

Bugün Dersim-Tunceli asıllı kimseleri Türkiye’nin her tarafında bulmak mümkündür.

Tabii tüm bunlar anlatmak için yeterli mi? Elbette değildir.

Bilip anladığımız kadarıyla anlatmaya çalıştık. Dersim-Tunceli, Karakoçan’a en yakın ve iç içe yaşadıkları için burada yazmayı uygun gördük.

Tüm herkese selam ve sevgilerimle. Ola ki kusurumuz var, o da affola.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 18 Aralık 2022
Yazan: Efendi Güneş

Bir birlerine ibretle bakarak adetta bir birlerini anlamaya çalışan farklı ikki tablo.Çocuk tomurcuk gibi filizlenir ken..Kadın ise Hayatin zirvesinde de.
. ..
KADIN..!….
Yaşadığı yılarin verdiği yaşlılık haliyle. Çocuğu bakıp durmasi…Kim bilir hangi düşünce duygular içinde kalmıştır.. … Geçen yılarin anılarını bir çok duyguların yaşadığı hüzün dolu bir durumdur. Kadın Feleğin çemberinden geçerek.. Nice yılların acı keder ve mutluluklarını görüp yaşamıştır.
…..
Kadın resimdende görüldüğü gibi yol üstünde geriye baka kalmasi adetta artık yol ayrımındadir.Ömrünün zirvesinde. .Hayatının ibretlik dolu bu resimi ona kalmıştir… Geçen yıllarıni zamanı belkide o an ona hatırlatıyor… Geriye dönüş ve geriye bakış..Bir ömrün Anatomisi ve Biyografisi gibidir…. Son durak ve herkesin mutlaka uğrayacağı en son istasyon. Toprağa Ebedi Aleme dönüş
. .
ÇOCUK.. Yer yüzünde hayat bulan bir tomurcuktur.Tüm Dünyası farklı olup Hayat ta kalmayı yaşayıp hayatı öğrenmeye çalışıyor .. Her haliyle masumane bir melektir….Bir kardelen çiçeği Nazenin Gül tap taze körpecik dimağı ve duygularla ile Masumane tasavur edilen bir Melektir.. Günahsız olup kudsiyet sembolüdür.
Kader el verirde uzun bir ömür yaşarsa..Hayata onu neler bekler bilinmez Ama her gün biraz daha Dünyada yeni yeni şeyler keşf eder ,Bir çok olayları yaşayarak onunla yoğrulup hayatın basamaklarını tırmalar..
İkiside bir birlerinde çok farklı hayat tablosudur….
..
İnsan oğlunun aslında hepimizin Dünyadaki ibret bir resmidir.
Bazen bir resim çok anlamlı çok duygular ile yüklü olduğunu onun sırrını ve sahip olduğu görünümü anlatmakta yetersiz kalınır. Bakmak daha çok ifade ve anlam sağlar. Görsellik insanı duygular düşünceler inanmaz olayları yaşatır, Bir çok bilinmeyenleri bile Hatırlatıyor .
….
Bundan olacak ki RESAM’larin yaptıkları bir tablo yani resim figür.Dünyada bazi alıcılar ve meraklılar tarafından Milyonlarca Dolara müşteri buluyor. Milyonlarca Dolarlara bir tablo satılıyor
Ilgi çeken resimi yakalayıp bir resmi çekmek olağan üstü durumdur . Güzel resim çekerek o resime sahip olmak şans ve beklenmez sürpriz içeren olağan durumlardir…
Bazen bir resimi yakalayıp çekmek Resim.sahibinide üne kavuşturur. Çok ünlü yapar..Enteresan bir resim Dünyaya dağılarak merak ve anlam kazandırıyor……
………
Yilar önce MUĞLA’ nin BODRUM ilçesinde Sahile ölmüş şekilde vurulmuş ve resmi çekilmiş olan yüz üstü yatan AYAN KURDİ Bebeğinin nin o fotoğrafı Adetta Dünyayı ayağa kaldırdı…. Önemli bir gemiye o bebeğin ismini verdiler. AYAN KURDİ gemisi….
…..
Yine Macar sınırında Suriyeli göçmenlerin sınırı geçmeye çalışırken …Bir gazetecinin göçmenin birine çelme takıp o göçmeni yere düşürmesi …İnsanlık adına utanç verici olan o Resim Dünyaya servis edildi.Dünya yaşanan bu utanc manzarasina şahit oldu…Bu tür istisnai resimler hep bir mucize gibi olup ses verdi..
…….
……Tıpkı Afganistan da bir Bayanın çok istisnai güzel olan gözleri ..Dünyada güzel gözleri ile tanındı.. Dergilere gazetelere konu ve kapak resmi olmuştu….
O Afgan kız çocuğun resmini. birileri tarafından bir kampta çekilmişti. O kız çocuğun sahip olduğu en önemli özelliği hiç şüphesiz sihirli güzeliğe sahip gözleriydi .O anı kız çocuğun yaşadığı durum gözleri ve bakışları olağan üstü güzeliğe sahip durumdu …Dünyada eşi benzeri yok kadar gözleri çokça güzeldi.
….
Bu resim Dünyaya dağılarak Nam yapmasi…Tanır hale gelmesi.
O durum onun resimini çeken kimseninde bir hüneri ve eseriydi..Resmi çekenide meshur etti..Böyle olağan durumu bir resim çekmek olağanüstü şansı yakalamak resme sahip olmak çok Nadir rastlanan yaşanan durumlardir..
Demek ki en sonunda insan oğlu Ömrünün bir resmini Nihayet yaşar..

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 20 Şubat 2024
Yazan: Efendi Güneş

TV 8 de her yıl yayınlanan Master Şef yemek yarışmasına davet edilen Tayib Akbulut’a başarılar dileriz.
Bingöl Aşçılık okulunda mezun olup geçmişte Diyarbakır’da Tredyol sponsorluğunda 4 cisi düzenlenen Mezapotamya Gurme yöresel yemekler ve lezzetler yarışmasına katılarak ikinci olmuş..Gümüş Madalya elde etmiştir.
COBUR asılı ,Karapınar köyü doğumlu olup bir kaç yüksek okul mezunu genç kardeşimize istikbalde ve master şef yarışmasında kendisine başarılar dileriz.
Ummariz yöresel Gastronomi yemek çeşitlerimizi en güzel şekilde ortaya koyarak sergiler. …

KARAKOÇAN NOSTALJİ..

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 20 Ocak 2021
Yazan: Efendi Güneş

Geçen bunca uzun yılar bize seni asla unuturmadi.Her geçen zaman dahada özlem dolu vuslat bir nostalji içinden kalıyoruz.Maziyi bir burukluk içinde anarak yaşıyoruz.
..
O şirin ilçenin güzeliğı Mozaik yapısı ile bilinir. …Herkes bir birini tanırdi.Dostluk ve ilişkiler çok samimi ve güzel dostane ilişkiler yaşanır di..
….İnsanlar bir birine samimi güven dolu duygular ile selamlaşir ..Bir birlerine hal hatır mutlaka sorarlar di……4 Mevsim Karakoçanda farklı şekilde yaşanırdi. Her mevsimin havası güzeliği ihtiyaçları farkli olup apayri bir cazibe ve güzellikle yaşanırdı….
…..
SONBAHAR..Bu 4 mevsimin en canlı mevsim idi…..Okulların açılışı ile beraber çarşı oldukça kalabalık olup bir canlılık ve hareketlilik yaşanırdı. .. ilçede sınırlı sayıda bulunan kirtasiyecilere yarardi.(Rahmetli Hüseyin Tekel ve Rahmetli Arif okçu sadece bilinen iki tane başlıca kirtasiye dükkanı vardı..) Bu ikki Dükkan müşteri ile dolup taşırdı ….. ilçede Kumaş satan Küçük klasik.manifatura mağazalar ile sınırlı sayıda terziler bulunurdu. Kumaş alarak takım kat elbiseler dikmek. Her öğrencinin vaz geçilmez arzusu temel ihtiyacı idi. ..Kumaş satın alinir..Terzilerde boyları alınarak kat elbiseler dikilirdi…Karakoçanda oldukça büyük bir öğrenci potansiyeli vardı…….
…..
Bilhasa Sonbaharda köylüler Karakoçana gelir kışlık ihtiyaçlarını temin ederlerdi… Hem ailenin geçim ve nafakasini ,Hemde besledikleri hayvanlar için zaruri alış veriş ler yapılırdı….Hayvanlara Saman ,Arpa, Yem ..Bazı çevre köylerde OT gibi Yem alınarak Hayvanlara gıdalar temin edilirdi…….. …
…..
İLÇEYE gelen Köylüler genellikle Lokantaya gitmezlerdi.. En çokta Bakalarda otururup ekmek ,,Helva, zeytin yerdi. ..Yazın ve sonbaharda ise Ekmek ,üzüm ,karpuz varsa peynir, zeytin terazilerde tartilarak satın alınırdı…Bağdaş kurularak yemek yiyilirdi… Bakalda yada biraz ilçe dışında kırda yabanda oturup bu şekilde yiyenlerde olurdu… .(AŞÇI kelimesini.Lokant için derlerdi .. Lokantaya gittik demezlerdi.. Aşçı ya gittik derlerdi…..
….Bazen köylüler Eşek At ,Katırlar lar ile ilçeye odun getirip satarlardi ..Onunlada Çay ,Şeker ,Gaz gibi ev için küçük zaruri olan ihtiyaçlarını karşılardılar ….En büyük sermayeleri Davar satmak idi. Buda ihtiyaçları için kaçınılmaz parasal sermaye olurdu.. Güçlerine göre davari İlçeye getirip satarlardi..
……
ODUN ..Meşe odunu satmak orman kanununa göre çok yasak cezasi ağır olduğunda … Köylüler genelde köylerinde meyve ağaçlarına yönelirdiler.(Ahlat ,armut çerdene ,Dardane Ardıç gibi güzel meyve ağaçlarını) bilinçsizce ve acımasızca keserek zamanla bir çok köy bunlari bitirip yok etiler …..Elbette birazda bu tür ihtiyaçlar zaruriyet ve Fakirlikten kaynaklıydi…. Çocukluğumuzda şahit olduğumuz…Bir zamanlar köyler ve Meralar Yabanda ,kırda meyve ağaçlarıyla dop doluydu. Renk cümbüşü olup Yaban Meyve ambarı gibiydi ..Ne yazık ki bir çok köylerde ve Köylüler bunları bilinçsizce keserek bitirdiler. Kendi köyümüzde bu yaşandı. Bir çok köyde aynı durumu yaşadılar…….
……..
ULAŞIM Çok sınırlı idi. Karakoçanda galiba ilk DERG oğullarına aiit otobüs vardı.. Karakoçan Elazığ arası yarım Otobüs ile ulaşım sağlanır di..Birde en Emektar GAHMUTLU emektar kamyon sahibi (Rahmetli Heci HALİM) in Kamyonları vardı.. insan ve eşya nakliyat taşımacılığı yapardilar.. Esmer Rahmetlik NİYAZİ( NAZOY REŞ)Bunlar taninan popüler araba kamyon şoförleri ve sahipleriydiler…Karakoçan Kiğı Gaz köyleri arası çalışırlar di. Bu konuda fazla farklı bilgisi olan yorum yazabilir..
….
.KİĞI ‘den Karakoçana Doğu jet ve NARMANLAR otobüsleri çalışırdı.. Onlar Kiğı Karakoçan Elazığ’a kadar yolcu taşırlardi. .. ….Bir zamanlar Peri Nehiri çevresinde çokça hareketlilik vardı .Köyler insanlarla dolup taşırdı…….Bu nüfus yoğunluğu güzel ve cıvıl cıvıl neşe ve hayat dolu idi.. Şimdi ise adetta Özlem dolu Nostalji olmuştur..Peri sesizlik yaşıyor
…….
KARAKOÇANDA .. Sabah çarşıya çıkınca gurup gurup öğrencilerin okula gittikleri görülüyordu… Buda ilçenin renkli güzel manzarası ni en iyi şekilde yansıtırdi…. . ..Yabana yayilmak için sığır çarşı içinde yayılırdı… Büyük baş Hayvanlar çokca görünürdü tıpkı Köyleri andırıyordu….Öğrenciler geneliikle Dersim ağırlıklı idi..Onlarda daha çok Karşıyaka mahallesi ve HAN ÇEŞMESİ. çevresinde otururlardi..Okular sağ sol siyasi olaylara vede eylemlerine çok ca sahne olurdu.. 1970 yilara geldiğinde Türkiye sağ sol olaylarıda çok sık yaşanıyordu.. . Bu Karakoçana’dan olduğu gibi Türkiye genelinde olaylar yaşanırdı.. Yilarca Turkiyeden gençlik ve öğrenci her meslekte vatandaşların bu olaylardan etkilendi
Kayiplar ve çatışmalar yaşandı.
. …..
1980 /12 Eylül Askeri Darbesi ,ile oldukça Ülkede Büyük felaketler yaşandı.Halk dilinde Kenan Evren darbesi denilirdi…Bir çok kimseler zindanlarda ve İşkencelerden geçti.idamlar yaşandı . Yilar böyle kötülükler acılarla heba olup geçti.. ….Karakoçanda okular kapalı kalırdı.. Sağ sol olaylar neticesinde tayini çıkan Öğretmenler ilçeye bir çokları gelmek istenezlerdi..Sınıflarda zaman zaman dersler boş geçer.Bazi dersleri ilçedeki ilk okul öğretmleriyle bu boşluklar gidermeye çalışılır di…..Buda Karakoçan için kayıplara sebep oldu.
…..
SİNEMA. Karakoçana sinema geldiğinde bir devrim gibiydi.Her kesim Sinemaya merakliydi. Gençlik bilhasa gençlik ve öğrenciler kavga dövüş dram filmlerini çok severdiler .Yılmaz güney, Cüneyt Arkın ve Tanju Korel in flmleri popüler idi.En çok hakarete uğrayan kaleş rolünde EROL TAŞ idi.Öğrenciler o film hikayelerini okula getirir sıralarda filmimcilik oynarlardi.Sinema sahibi BEKİR ASLAN ..Allah rahmet eylesin.Oğlu Nahit arslan vardı .o kapıda bilet keserdi.Nahit karakoçanin bir den bire çocuklar arasında en sevilen arkadaşı çok olan biri oldu…Nahit arslan. Sinema sahibinin oğlu olup kapıda bilet keserdi..Bileti olmayana kiyaklik yapıp billetsiz içeri alırdı . Elazığ’li Rahmetli Demirci Zekeriyanin oğlu Alletin Akbulut ilçede bisiklet kiraya verirdi.15 ile 20 kadar çeşitli boylarında bisikleri vardi..Kiraya verirlerdi..
En büyük heyecan orada kasaba çocukları yaşardı.. Bisiklete binip sürmek güzel bir serüven merak ti.. Sonraları bisiklet ve Mobilyet ile bunu sürdürdüler.Merhum Alletin ve Babasına diğer bahsi geçen tüm herkese Allahtan Rahmet dileriz

….DEP başta Mozaik demiştik. İlçede Süniler ve Aleviler olmakla beraber konuşan diler.. Kürtce Türkçe zazaca .. Aslinda geçmişteki tüm olumsuz siyasi çalkantılı döneme rahmen Karakoçan Halkı bir arada Barış ve dostluk içinde yaşamışlar dir ..
. .Bir zamanların küçük ve fakir şirin beldesi şimdi büyümüştür .Seni her zaman hatırlayarak yad ederek unutmadan Nostaljik. Duygularla yazariz inşallah.. mutluluğu ve güzeliği hepte seninle yaşarız .
(DEP) KARAOÇAN…

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 15 Nisan 2021
Yazan: Efendi Güneş

Bilindiği gibi kanunsuz olup gasp talan gayri ahlaki yollarda kazanç sağlayan kimselere denir..Eşkıya Kanunlara nizamlara itaat etmeyerek meskun yerlerde dağlarda vadilerde daha çok insanlardan uzak mekanlarda Eşkiya lik yapanlar…
Farklı şekillerde adları ile lakaplari çeşitli vasıf larida vardır . Soyguncu ,Çapulcu ,Haydut,Kaçakçı Firar gibi basitleştirilmiş dahada ucuz işler yapanlara bu adlar sifatlar verilir.
…..
Eşkiya lık……
19 uzuncu yüz yılda Osmanlı’nın son dönemleri ve Cumhuriyettin kuruluşundan sonra1940 li 1950 li yilara kadarda bazi Bölgelerde yer yer Eşkiya vardı ,vede yaygındı.

Bilhasa asi yerlerde dağlık kesimlerde kontrol edilmesi zor coğrafyalarda ve alanlarda Eşkiya lar olup bazi hadiseler yaşanırdı. Soygun ve talan haksız kazanç elde ederlerdi..
1900 li yilarin çeyreğinde 30.li yilardan yaşanmış ibret dolu bir olaya değinmek isterim..
…..
Vaktiyle bir köye bir iş için akşam inmiştim. Bir evin kapısını çalarak Tanrı misafiriyim ben yolcuyum kendimi ev sahiplerine tanıtım…
Bana kapıyı açarak misafir etiler. O gece içinde kusursuz bir misafir perverlik örneğini bana gösterdiler.
Sonra uyku saati oldu..Her kes uyudu.
Bende gecenin yarısı kalkarak büyük bir titizliklik içinde evi soydum. Evdeki ve sandıkta kese içindeki paraları bulup aldım..Sabah olmadan onlar uyanmadan yola çıkarak her zamanki sakladığımız yerime geldim…
Arada bir kaç geçmişti yine yola çıkmıştım.Yine insan avliyacak ..Bir şeyler gasp edecektim..
…..
Karanlıkta iki erkeğin bir bayanın geldiği ni sessizce yürüdüklerini gördüm.
Yüksek bir tümsek üzerinde idim.
Kendilerine durun dedim. İkaz ettim..
Şüpheli bir durumları vardı.Sizler kimsiniz onlara soydum. …Biz yolcuyiz dediler.
Kadının hareketleri dikkatimi çekiyor du..Endişeli ve şüpheli durumlari vardı.
Bu kadın kimdir. ?
Çok muğlak bir cevap vererek. Akrabamız dediler. Ancak ben buna tatmin olmadım. Gecenin bu saatinde bu bayanı nereye götürüyorsunuz. ?
Benim şüphelerim dahada artmıştı.
Bakın siz bana doğru söylemezseniz sizleri bırakman…
Size zarar veririm dedim …
…
Aralarında yaşlı adam iki adım ileri çıktı.
Bak bu benim oğlum. Buda benim gelinim dir .Evde bir vukuat bir olay yaşanmış. Gelin bumu bizden saklıyor.
Bizim paralarımız evde bu gelinimizin yanındaydı. O saklıyordu..Gelin üç gün önce Babasi gile gitmişti . Bu gün geri geldi .
Para bize lazım oldu.. Ancak ne para nede ziynet eşyası yoktur diyor..Bizede Çalmışlar deyip bunda inat ediyor. Doğruyu bize söylemiyor….
Bizede hiç kimse gelmedi.ikki gün önce bir Tanri misafiri geldi .Akşam geç saatlerde gelip bizde yatı..Sabah erken saatlerinden evden çıkıp gitmişti… O misafirden başkada kimse evimize uğramadı.
Biz bu çalınan servetimiz ve paramız için Gelinden şüpheleniyoruz.
O da ne yaptığını bize söylemiyor. Paralar onun yanında idi. Şimdide yoktur inkar etmektedir .Bu işte onu sorumlu tuttuyoruz.Gelini götürüp bir yerlerde cezalandiracağız …
….
Eşkiya söylenenleri soğukkanlı şekilde dinledi. Ancak kendisinin tüyleri ürperdi ,Korku canını ve Yüreğine sardi…İnanilmaz merhamet vijdan azabını his etti. Eyvah ben ne yapıyorum.? İçinde geçirdi..Bu masum bir Kadının ölümüne sebep olacağım..Dünyası aniden alt üst olmuştu..
…
Durun dedi.
Bakınız o bahs ettiğiniz iki gece misafiri benidim…
Paralarınızı da sizler uyurken ben kalkıp evinizde çaldım.
Aha Alın işte
buda sizin Paralarınız…Keseyi adamların önüne fırlatır. …Yaşlı adam oğlu ve gelini adamı dinledikten sonra.Her kes bir birlerin yüzüne çaresizce tuhafca bakarlar..
Yaşlı adam hala hala olacak gibi değil …
…
Eşkıya Bende sizlerin huzurunuzda bu mesleği bırakırım..Bu yola mesleğe lahanet ederim. Huzurunuzda söz veriyorum ..Bir dahada bunlari yapmamak şartıyla Eşkiya lığı terk ediyorum.. Tövbe ederek Allaha sığınıyorum. Yinede şanslıyım olaya kendim denk geldim..Yoksa bu kadının ben katili olacaktım..
Tövbe tövbe bir dahada bu işi yapmayacağım.
Nitekim böylelikle Eşkiya olmayı bırakarak o mesleği terk ediyor. …
.
Olayi Dep Karakoçan COBIR köyünde Rahmetli MEHMET UZUN. ( Mehmede Hamed)anlatmıştı..Bu olay 1930 li yıllarda meydana gelmiş. Olayın özünü böyle anlatmıştı. Belki o köyü ev ile yaşanan yeride anlatı. Onu ancak hatırlamıyorum.
Olayın Elazığ yöresinden yaşandığı anlatmıştı.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 24 Temmuz 2021
Yazan: Efendi Güneş

Bir zamanlar ilk okullarda kürtce konuşmak yasaktı. Okularda Öğretmenler sınıf başkanı ,temizlik başkanı gibi birde kürtçe konuşanlar içinde bir başkan seçer di. Seçilen Başkan okul içinde ve dışında öğrencileri takip eder kürtce konuşan eğer olursa .. Oda öğrencilerin numaralarını veya isimlerini yazıp sınıfta öğretmene verirdi… Öğretmende Kürtçe konuşan öğrencileri kürtçe konuştukları için cezalandırırdi ..Cezalandırmanin ise bir çok çeşidi vardı. Genellikle dayak ile sonuçlanır di..Kürtce konuşanların başkanı. Okul dışında Pencere diplerinde bazen damlara çıkar bacalarda kulak kabartarak dinler (minik bir ajan gibi çalışırdı).Konuşanlar oluncada tespitini yaparak numaralarını yazardı.Öğretmene öğrencilerin numaralarını okurdu…Sınıfta Lakabi T I Ş TO olan birini öğrenciler kendi aralarında seçmişti.
TIŞTO önceleri iyiydi Zaman geçtikçe değişti ..Öğrenci arkadaşlarını sık sık şikayet ederek numaralarini yazarak dayak atırıp cezalandırılıyor çocukluk ruh haliyle sevinerek kendiside hiç bir şey olmamış gibi gamsız kedersiz şekilde görevini yapardı. .
….Evleri bize yakın yolu orada geçen TIŞTO bazen sabahları bize uğrar hazırlanan çorbasını da içerdi… O gelince ben pür dikkat kesilir kürtce konuşmaz dim. Buna dikkat ederdim.Yinede ikki defa unutarak konuşmuş oldum… Oda numaramı yazmış. Öğretmende bana temizlik cezaları vermişti. .
.. Aslında TIŞTO yu Pek hazm edemiyordum…Çorba içmesine ayar oluyorum. Hem çorbasını içer, hem okula kadar arkadaş lik eder .Sonrada beni ispiyon ederek numaramı yazarak şikayet ederdi… .
……Yine bir sabah okula gidiyordum. Bizim komşumuz ŞEKER adında hanım efendi vardı .Bana seslendi bekle biraz diyerek çocuğuna seslendi..
…Bende o esnada tamam ŞEKIR abla der demez . TIŞTO köşeden aniden fırladı. Bana parmağını uzatarak. .Sen kürtce konuştun dedi. Ben itiraz edinceye kadar numaramı kağıda yazmıştı bile.
Okula kadar tartıştık .O bana Sen ŞEKIR abla dedin.Şekır kürtce dir..Bende ne diyecektim diye sorunca.
ŞEKER diyecektin bana itiraz etti.
….Sabah öğretmen sınıfa girdi.Sınıf . Yoklamasindan sonra daha öğretmen olup bitenleri sorup anlatmadan TIŞTO Parmak kaldırdı. Öğretmen söyle deyince. Öğretmenim 4 numara bu sabah Kürt’ce konuştu. .
…Öğretmen beni kaldırıp sınıf duvarinda yapışık siyah yazı tahtasının yanına koydu. Sınıfta bir sesizlik vardı. Acaba nasıl bir ceza alacak merak ve heyecan öğrencileri sarmıştı.
Öğretmen neden kürtce konuştun ve ne konuştun diye bana sordu.
Bende Öğretmenim bir kelime var Türkçemi kürtce mi beli değil. ?
Öğretmende merakla hafif tebessümle.
Neymiş bakalım o kelimen diyince. ?
Bende öğretmenim köyde ŞEKER abla var dedim .Öğretmende evet dedi.
Geçenlerde ondan siz yumurta almıştınız .Siz bana bu yumurta paralarını al ŞEKIR ablaya ver demiştiniz.
Bende bu sabah beni çağırınca kendisine ŞEKIR abla dedim.
TIŞTO bu kürtcedir diye benim.numarami hemen yazarak size şikayet ediyor. .
İlk defa sabah erkenden Öğretmen kah kahlarla çok gülmüştü…Bana dönüp tamam oğlum geç sırana otur dedi. .
Ama TIŞTO o an çok fena bozulmuştu.
İkinci dönem gelince bizler yeni bir BAŞKAN seçtik.Bizler dayak yemekten ve TIŞTO danda kurtulmuş olduk….
…….Bu yaşadığım gerçek bir ilk okul anısıdır ..

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 9 Ağustos 2021
Yazan: Efendi Güneş

Yaşamış serüvenlerim Anilarda bir gün..Yazi oldukça uzun okumanızı dilerim..
…..
……AV……
. Akşamdan başlayan ince kar sabaha kadar yağmıştı Gece sabaha kadar uyanıp defalarca kar ne kadar yağdı acaba dışarıya çıkıp kontrol ediyordum.. Ava gitmenin hayalini heyecanını sabaha kadar yaşadım Heyecanim dotuktaydi.. Her zaman ki gibi Cami nin imamı Sabah Ezanını okumaya başladı.. .Rahmetli Babam Cami yolunu tutarken bende yola çıkarak yaban yolunu tutum…
… Tan yeri ağarmış her taraf çok sakindi.Epeyce köyden ve evden uzaklaştım.Kiyun dusinda yabanda kendimi buldum…Her tarafı pür dikkat seyr ederken..Anide Kar üzerinde pinikleyen keklik sürüsünü gördüm. Toplu halde idiler. Belkide halen sabah uykusuna kalmışlardı.pineklercesine topaç halde hareketsizlik yaşıyorlardı..Mermiyi namluya sürecektim. Aksilik birazda beceriksizliğim olacak ki Mermi elimde kar’ın içine düştü. Eğilip almaya çalıştım. Demek zaman kaybetmiş olacağım ki.Hepsi aniden pır, pır, pır kanat çırparak uçtu lar. Bana artık sadece üzgün üzgün arkalarında bakmak kaldı…Biraz daha yabanda dolaştım. .
TAVŞAN .Bu korkak hayvanın izine rastladım. Buda işin Ehli ya izni kaybetmek için sabaha kadar gelip gitmiştir. Biraz izini sürdüm. Bulamıyorum izlerini karışık etmişti .Sanki tarla ekmiş gibi hummalı iz tarlası… izi Karma karışıktı. Umudumu bulmaktan kesmiştim ..Tamda o esnada karşımdaki Gür meşe nin içinde izleri son bulmuştu.Bana buradadır kanat hasıl oldu. Dikkat ettim baktım evet TAVŞAN orada yapışmış kalmış.Kulaklari dik her an kaçacak gibide hazır kıta olmuş kaçtı kaçacak gibi.
Kendi kendime tamam dedim..
Seni bırakmayacağım. Birazda öfke duydum.
Sen okulda azmi arkadaşlar ile tartışma konusu oldun. Alevi arkadaşlar seni haram sayıp yemezlerken .Diğer kesimde Etini evire çevire yiyerek avlarlar.Onun etinin lezzetinde bahs ederlerdi.. Yersiz ancak bu tartışmalar latifeler şeklinde okulda hep yaşanirdı.
….Tüfeği üstüne tutacağım sırada Hapşırdim. Aksilik zaten uyanık olan TAVŞAN bir fırladı bir kaçtı Ben nefes alıp verinceye kadar TAVŞAN gözden gitti kayboldu. ..Eh Nasip değildir diyerek kendi kendime avundum…..Biraz daha dolaştım bazı cins kuşlar gördüm. Onlari avlamadim Sizinle bir hesabım olmaz diyerek yavaş yavaş yol alıyordum. .
…
KURTve TİLKİ. .Benden uzaktı. TİLKİ yada Kurt olmalıydı. Sanki o hayvan bir uğraş veriyordu. .
Tamam dedım. İkisinde hangisi olsada fark etmez.
Onlar postu için Avlanırlar. Postlari para ediyordu. Postu Sosyete ve zenginler için KÜRK yapılırdı. Buda Küçük bir kazanç tir aklımdan geçti.
TİLKİ. ..Dünyaya kurnazlığı ile bilinir. Duydumki İsrail onu kendilerine sembol seçmişler. O İsrail ki peygamberlerini hep öldürmüş ler itaatsiz kanatsız isyankar halk tir .Bir çok musibetler onlar yüzünde olmuştur. Hata bu ruh Hastası çılgın Hitler Onlara savaş açıp çok vahşice katl etmiştir…Birde Tarihte Kudüs’te Zulüm ve Adaletsizliğin yaşandığı onların hakimiyeti sürünce.Oradaki inançlar Halklar huzur bulmamış.
Sellahattin Eyubi Kudüs’ü feth etmiş. Kudüs’ü onlarin zulmünden kurtarmıştır ..Bende sanki Ava çıkan Avci değil Tarih dersini okuyan sorgulayan bir öğrenci olmuştum.Gördüğüm her hayvani adettav sorguluyordum.. Doğrusu az tuhaf ta değilim Bendede bir Gariplik vardı..
Ya KURT sa..Tamam ikki mermi sıkacağım.
Çok zararlı bir Hayvan.
Az mı koyunlarımizi ve köylülerin Davarlarını boğaz ladi…Çok kinci intikamcı Hayvandır.Amaci davari açlık için yemek değil adetta kan ve kin ile katl etmektir . Dişine kan deyince sadece Boğazlıyan vahşi zararli hayvandır .
Sonra italyanlar. Romayi iki kardeş kurmuşlardır Efsanesi.
Romo ve Romulus kardeşler. Bunlar bebek iken Anneleri tarafinda Romanın dışında bir mağaraya terk ediliyor.
Daha sonra bir dişi Kurt hep gelip bunlari Emzirerek büyütmüş .Bunlar büyüyüp Romayi kurmuşlardır. .Ama ne Efsane olay böyle mitolojik. .
Türklerin Ergenekondan çıkışlarida bir Efsane
Onlarada bir Kurt yol gösterip düzlüğe ve orta Asya Bozkirlarinda yurt edinmiştir. Yani yol ve izci rolünü oynamış ..
Bu hayaler ile Epeyce yaklaştım o hayvana .
Pür dikkat ettim Bu bir Kurt. Tıpkı hep bildiğimiz şekli Kafasını havaya dikmiş uzaklara bakıyor bir hali vardı. Yaklaştım tüfeği tutup Nişan alarak ateş edeceğim esnada oda sezmiş olacak ki Aniden fırladı. Kayalıklar arasına girip gözden çabukca kayboldu.

Artık yorgunluk bedenimi sarmıştı. Eve geldim.Günün sonunda eli bom boş ..Av
Nasip olmadı.Nasupsiz beceriksiz Avci…Kendi kendime avunarak durdum.
Akşam Aile herkes oturma odasında sesizlik içinde kalmıştı.Bende odanın loş köşesinde Rahmetli Babamın ağır ve ezici bakışları arasında oturmuştum.Çokta yorgun ve bitkin halde adeta uyukluyordum.
Aniden Babamın sesi tüm sessizliği bozdu.
Bu gün Ava gittin nasıl geçti günün..Bende gün icinde yaşanan tüm olup bitenleri tek tek anlatım. Ailede her kes beni sesizlik içinde dinledi.
Ben olup bitenleri anlatıp bitirirken. Aile top yekun gülmek krizine girmişti.
Zaten biraz deli olduğumu söyleyip dururlardi.
Günün Sonunda Aile meclisinde adım DİNO ) ya yani deli ye çıktı.

TAVŞAN ,KURT ,TİLKİ Sadece mizahı olup hiç bir hakaret ve siyasi amaç li değildir. Saygılarımla. .

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 11 Mart 2021
Yazan: Efendi Güneş

Bir zamanlar yöremizde bazı av hayvanlari bilinçsizce kuralsizca acımasızca adetta katl ediliyordu .Bu dönemler kanun ve yasaların yeterince caydırıcı olmadığı ve önlem alınmamasida en büyük bir sebepti .. Toplumun ise yeteri kadar bilinç düzeyinin gelişmemiş olması hassasiyetleri zayıf olup. sorumsuzca bir takım yanlış yöntemlerden kaynaklı idi..
…….
..Göçmen kuşlar Göç hayvanlari sürekli yörede vardı. Karakoçan etrafı geniş sık düzeyde yetiştirilmiş kavak ve söğüt ağaçları ile büyük bahçeler mevcuttu.Bu bahçelerin Başlıcaları ..FERHAT gilin bahçesi ilçeye bitişik olan bahçesiydi… Diğer bir büyük bir bahçe ise KARAPINAR’da Rahmetli Yüzevli Haci Hüseyin Demir ile kardeşi Hacı Alinin Bahçeleri..,Bir dönemlerin Ağa si Necip Ağanın yeğeni ZİYADIN Ağa ile ortaklaşa geniş alan kaplayan. yetiştirilmiş Gür ve büyük.kavak bahçesi vardı. Ayrıca Yeni Mahledede irili ufaklı Bahçeler bulunurdu.
…..
Bahçelere sonbahar ile ilkbaharda sürü halinde göçmen kuşlar gelip konar di…Bu kuşlar içinde bir cins kara kuş vardı. Serçe’nin birazcık büyüğü idi … Bu göçmen kuşlara Ilkbahar ve sonbaharda çokça rastlanırdi.. .Akşam olduğunda kuşlar kavak ağaçlarının üzerine dolup taşar di. Cıvıl cıvıl seslerden insanlar şaşırıp kalırdı.O denli çok lardi..
….
Karakoçanin yerlileri yada çevre köylüler ava gelerek bu kuşlara mermi sıkarlardi….Ne yaziki bizde bu klasik tarzda kuşlari avlamak ta bazen bulunduk .Kendim silah hiç bu hayvanlara karşı kullanmadım. Ancak silah kullanan arkadaşlarla ortak Hareket ettiğim.olmuştur…Ağaçta düşen kuşları toplamışımdir …Bu daha çok Çocukluk ve ergenlik orta okul ve lise dönemlerinde olmuştur ….
……..
.Genekikle Akşam Ağaçlara Nişan almadan Tüfeği ağaçlara tuttarak Mermi sıkılınca her defasında en az 20 vede 30 kuş birden düşüp ölürdü.. .Ancak bir o kadarda yaralı olur kaybolurdu.Zavali hayvanlar biraz uçup tekrar aynı ağaçlara konardılar .Cıvıl cıvıl anlaşılmaz sesler çıkarırlar di.. O bahçeye sabah gittiğimizde bir çok yaralı kuşlari görüyorduk..Bunlar sakat olarak hoplayıp zıplayıp çaresiz olduklarini yarali sakat kalmış olarak kuş görürdük . Bu Çokca acı bir tabloydu.. İşte bir kuş katliam idi. ……Böyle kaba, hoyrat ilkel kuralsız bir avlama şekli yilarca yaşandı. ..

BALIK Balık avlanmada başlı başına oda kuşlar gibi bir katliam şeklindeydi…..Bundanda İnsanlar kimse balığın yumurtayı ne zaman bırakır ne zaman avlanma yapılır bilincinde yoksun dular.. Yada bildikleri halde önemsemeden Balık avını yapardı lar
….
KARAKOÇAN yöresinde 4 tane Çay yani dere mevcuttu. Biri Karakoçan içinde yeni Mahleyi Dep ten ayıran OĞi deresi.
Biri KALECİK deresi.
Bir diğeride QAVUMAN köyü ve yukarlarda suyunu alan KARAPINAR in.arka kesiminde geçen. KARAOĞLAN deresiydi..
Birde AKŞİŞ deresi ..Bu derede Himan, Cobır ,Hemzeli merasından geçerek Kızılca köyünün altında diğer üç çayla birleşerek. PERİ nehiri ne dökülürdi.
…..
Bu çaylar in yataklarında çeşitli göler derin gölet ile girdaplar vardı.
Avlanma şekli ise DİNAMİT atilarak yapılırdı..Dinamit kullanmak Yasak olduğu halde dinamitler ile bu Av çeşidi vahşi sekilde yapılırdı.
Göle atılan o dinamitler korkunç şekilde patlatlardi… O ses şiddetinde balıkların kulak zarlarını patlaniyor. Böylece Balıklar ölüp SU yüzüne çıkardı..Ancak bu şekilde ki avlanma çok zararlı olup sudan ne kadar canlı varsa hepsini öldürüldüler… Canli.Balıkların ufakları dahi tüm canllar kurbağa, yengeç, yılan gibi hayvanlarda telef olmasına yol açardılar.. .En çokta zarar gören yavru Balıklar ölüp su yüzüne çıkardı. Bu ufak yavru Balıklar yenilmedikleri için sadece ölüp suda terk edilirdi..
Bu şekilde avlanma şekli yasak olduğu halde sınırlı şekilde yinede yapılırdı. Ancak 1970 lere geldiğinde bu şekilde Dinamitle
avlanma şekli artık yavaş yavaş ortadan kalktı..
….
Şimdi gerek insanların biraz daha duyarlı olması gerek ise sıkı Avlama denetimi ile o eski avlanma şekli ortadan kalkmıştır.
Ancak insanlar her şeyden önce kendisi Hayvanlara karşı duyarlı olması gerekirdi…. Bu en büyük tedbir ve insanı bir görevdir. Yanlış av yapmak başlı başına bir felaket ve katliamdır..

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 30 Nisan 2022
Yazan: Efendi Güneş

Teknoloji buluşlar ve icadın iletişimin markası olan bu güzel faydalı Alet 1895 yılında bulunmuş.. 1898 yilari arasında ise kablosuz yayın yaparak ortaya çıkmıştır. Radyoyunun mucidi İtalyan olan Guelmo Marconi’dir .Türkiye de 1927 yilinda ilk defa istanbulda Halk sesini duymuştur… Radyo Zaman içinde istasyonlar kurularak gelişmeye başlamıştır.
….
1950 li yılara gelindiğinde Büyük sandık şeklinde olup .. Çok klasik büyük piler ile çalıştırmişlar. . Pileri bitince yeniden şarj olunur muş… O Radyo çeşidini görenler o şekilde tarif ediyorlardı..
…..
Kendi köyümüze 1964 lere geldiğinde. Sayıli ve sınırlı şekilde evlerde Radyolar bulunurdu Kocaman köyde bir kaç tane Radyo vardı. . İlk radyolar ile tanışan köylüler bundan çokça heyecan merak duyarak Radyonun oluşuna ve icadına buna hem sevinmişler. Hemde bu kadar mükemmel bir aletin nasıl yapıldığını merak etmiş olup onun heyecanı sarmışlardir..
.
Bundan böyle Radyo dinlemek için belirli saatlerde genelikle akşamları Radyosu olan evlere gidilirerek . Radyo dinlerlerdiler. .Radyoda Haber müzik Bir çok programların o zaman yapıldığı en çokta sabahlari Türk Halk müziği eğlenceli idi..Bir çok Radyo istasyonlar ri vardı. Erzurum, Diyarbakır, Ankara bu istasyonlar en çok bulunduğumuz yörede frekansları istasyonlari bulunur oralar rahat çekiyorlardi. .Bundan böyle dinlenir di. .
….
.Bu Radyoların yani sıra Halkın bilhasa Dengbejlerin seslerinden Kürtce STRAN ,KLAM dinlemek merakı çokça yaygındı.
Bu Kürtce Radyo yayınlarına yer veren istasyon ve Frekans .ERİVAN, Radyosu birde İRAN’DA Kürtce belirli bir kaç saat yayın yapan Radyo vardı.. Son zamanlarda IRAK tada akşamları Kürtce yayın yapan bir Radyo kanalında Kürtceye yer verilmişti . Bu Kürtce yayın yapan kanallar bazen belirli günler içinde yada genelde Akşam ları 2 yada 3 saat yayın yaparlardı.
….
O sandık gibi kocaman büyük olan Radyoların adı PLİHPİS olup üzerinde TRANSİSTOR yazısı markası yazılıydı.
Tamda fakirlik ve sefaletin olduğu dönemlerde Halk Radyo ile tanışmıştı.Radyo çok özenle kullanılırdı . Bazi Evlerde özel dolap yapmış lar radyoyu Korumak için. Radyo rast gele açılmazdı .Ya bozulur endişesi.Yada pileri çabuk tükenir diye pil için tasaruf etmek sınırlı ve nizamı şekilde ölçü içinde Radyo kullanılır di .
..
Zaman içinde Radyo şekilleri değişti önceleri orta boy daha sonraları bu günkü telefon şekli kadar çeşitleri olup küçüldü… Pil tasarrufu gibi önleyici ekonomik tasaruflarda artık olmadı.Rencberler çobanlar köylüler Her kes Radyo taşıyabilir hale geldi.
O gün çok büyük imkanlar sağlayan bu alet günümüzde artık cazibeligini gitikce kaybediyor ..
Radyo hata kismen televizyon yerlerini TELEFON almaktadır.
Bir Asır bile olmadan zaman bizlere neyi gösterdi. Bir çok yenilikler ve icatlar gösterdi.
… 100 yıl sonraki gelen nesiler ne ile tanışmış olurlar acaba.?.Hangi bir sanaat ve teknoloji ile yaşayacaklar..Buda bizlerin çokça merak ilgi duyduğumuz önemli olay ve konulardan biridir..

EFENDİ GÜNEŞ

Yazılış Tarihi: 21 Ekim 2022
Yazan: Efendi Güneş

Bildiğiniz gibi ücret karşılığında sırtından yük taşıyan kimselere Hamal denir ..Çok eski bir işçilik hata iş ve mesleği olan HAMAL ..En çokta eskiden pazarlarda olurlardı. Sırtlarinda özel yapılmış sepetleri ile Alışveriş eden müşterilere o kimselere para karşılığı pazarda satın alınan sebze meyve her türlü gıdaları sepet te doldurarak müşterinin evine kadar taşır lardi..Genelikle HAMAL lar Bayan müşteriler tarafinda alış veriş için( kiralanirdi)
…..
Hamalik cazibe iş olup kazanç sağlayan bir meslek haline gelmişti. İstanbula gidenlerin bilhasa pazarlarda tanıdık ve çevresi olan o kimselerin yardımıyla pazarlarda Hamalik ederek geçimini ve kazanç sağlardilar. En çokta kendi köylüler in yada Yörede tanıdıklarının vasıtası ile bu gibi işler bulurlardi..
…
Kendi aralarında Halk dilinde HAMAL olarak çağrılmazdi. .Yada ben Hamallık yaparım. demezlerdi… Bunun yerine KÜLFECİ yim derlerdi. KÜLFE özel yapılmış HAMAL sepeti idi.
Hamal’lar genelde zengin kimselerin yada ailede başka yetişkin bulunmayan memur ve Bürokrat gibi her sınıfta kimselerin pazarda Haftalik alış veriş yaparlarken Hamalar’la pazar kurulan yerlerden alış verişini yaparlardı..
….
Bazen Hamala rin yüklerini ağır olurdu Ağırlığı 40 kilonun üstüne çıkardı. Birde 5 yada 7 katlı binalar olunca bayağı taşımaları zahmetli oluyordu.
Müşteri ile HAMAL arasında kimi yerlerde dostane ve iyi ilişkiler den dolayı .Bazısı Kendi her zamanki tanıdığı Hamal ile işini yapardı.
Bu müşteriler zaman zaman Hamalara ekstra bahşişte verirlerdi..Kimi zamanda kullanılmamış yada az kullanılmış giyeceklerde hediye ederlerdi..
…
KARAKOÇAN lilarin istanbulda Bilhasa Asya yakasında
.Pendik, kartal Maltepe.Bostanci Cevizli gibi yerlerden . Pazar yerleri olup pazarcılik yaparlardi yani KÜLFE ile Hamalik edenlere de rastlanirdi.Avrupa yakasında ise Salih pazarı meşhur idi .
…
1970 lerden oldukça pazarlarda yoğun HAMAL lara rastlanirdi…1980 lere gelindiğinde sayıları çok azalarak adeta parmak sayısı gösterilecek kadar azalmıştı..şimdi artık pazarlardan yok gibidir ler..
..
HAMAL . Eskiden istanbulda bilhasa ticaret merkezlerinde Hamalik yapılırdı Hamal lar sırtlarında( SEMER )Şeklinde yapılmış olan özel bu semer ile çalışırlar di.Pazardaki Hamalarin kulfe yani sepetinde farkli idi onlarin bu malzemesi..Bu Hamalar Toptancilarin mallarını etrafa dağıtırdilar.. .Yada gelen malari Arabalarda konteynerlerde indirerek Depolara taşırlar di.
Bilhasa SİRKECİ ‘ MAHMUT PAŞA EMİNÖNÜ gibi yerlerden Hamalar son zamanlara 1975 lere kadar yoğundu . Genelikle Sirkeci Eminönü gibi semtler hem Denize ve Limana Hemde Sirkeci büyük Tren istasyonu yakın oluşu nedeniyle Büyük Toptancı Dukanlarin dağıtım yerleri orada olup Hamalara orada çok sık rastlanirdi..Bilhasa SİRKECİ
..
MEŞRUTİYET tin ilanından sonra istanbulda baş gösterilen bazi kargaşa kaos vakaları. 1908 yilarinda Kürt Hamalar isyan etmeye yeltenerek bir takım olaylar yaşanmış. .
Azametli İslam Deha si ilim irfan Bilgi sahibi Kürt Ulemasi SAİDİ KURDİ ( Nursi). Sultan Ahmet meydanında büyük miting yaparak onlara Meşrutiyetin Meşru olduğunu izah etmiştir. Osmanlinin çöküş dönemi 1 ci ve ikinci Mesrutiyet ilanları olmuştu..
USTAD BEDUİ ZAMAN ..
Kendisinin bir eserinde bu konu ile ilgili
bahsi şu şekilde geçiyor.
. İstanbulda 20 bine yakın Hemşehrilerim ( Kürtler)Hamal ve gafil saf dil olduklarından bazi particiler onları iğfal ederek. …Vilayeti şarkıyyey_i lekedar etmelerinden korktum..Ve Hamallarin umum yerlerini gezdim.Geçen sene onlarin anlayacaklari şekilde Mesrutiyet ti onlara telkin ettim. Bundanda anlaşılıyor ki
1900 li yilar ve daha çok önceleri HAMALİK mesleği ve HAMAL lar Olup bu iş ile bu meslek yaşanmıştır. Bu iş meslek ve Sanattı çokça eskilere dayanır..

GÜNEŞ EFENDİ ..

Yazılış Tarihi: 19 Ağustos 2022
Yazan: Efendi Güneş

Ah geceler
..Çok sesiz ve derindir .Yer yüzünde bir renk cümbüşü güzelik var….Gök yüzü ibret sır saçmış… Bu şehirde insan seli akıp gidiyor.. Her kesin kendinsine farklı bir Dünyası.Duygularla yüklü alemi vardır .Sevinç ve keder Hayal ve ummutlara tutunmuş insanlar geçip gidiyorlar ..Kimse anlamaz bir başkasının aleti ruhuhiyesini ,kederini derdini nede zevk ile sevincini.
Her kesin kendine yük olmuş yaşayan bir Dünyası var..Hayatin Peşinden sürüklenip gidiyorlar. ..Bu gece her yer sesiz sedasiz sanki çıt çıkmıyor..Mucize gibiyim . Kainat bir başka ince ruhuma dokunup işliyor..Dünya Kendi devraninda dönüyor ..
…
.Başladı aniden sicim sicim yağmur yağmaya… Yürekler ıslak bedenler, hepte ıslak .Bir supriz yaşatı geceye tumden. ısız ve sesizce zamana…….Sular taştı heyecan ve korkular yaşatır. Yolarda şehirin derinliklerine hep aynı… .İnsanlar şimdi dahada hüzün içinde mutsuz bir Atmosfer sardı renk ile benzlerini..
Bu şehirde plastik kokuyor naylon kimyasal zehir yanik artıkları gibi. Burunlara buram buram tütüyor ..Naylon ve beton kokusu insan boğazını yapışır, gözlerini yakıyor burun direklerine kadar…
…
Benzemez buralar bizim elere.. Bizim diyarlara .Bizim.elerde yağmur sonrası toprak kokar.Gül, çiçek otlar nebatat ağaç yaprakları miski Anber misali kokar..Botanik bir Bahçe ot ve nebatatlar mis gibi kokar…Nefes alir Akcigerlerimiz Bayram eder tüm bu güzel kokulara..Bu olağan güzeliklere…
…
….Bu gece ülkeyi çokca özledim .Dolu dolu ıslanmak Bulutlara gök yüzüne bakıp bakıp Hikmetini anlamak..Yer yüzünü dahada arzu ve değer duyguları ile tanıyıp anlamak.
Emcik emcik beslediğimiz o toprağın rengini görmek kokusunu koklamak Elerimle çamura toprağa dokunmak….Bu şehir diyar Avrupa bir karanlık kabus gibi oldu bana….Umutlarıma dokunmuş Hayalerim ile toslanmış kalmışim..
… Oysa küçük ve şirin ilçemizi çok çok özlemişim. Hayalimin umudun guzeliklerini duyuyorum. Anılarımı yaşayıp okul okuduğum o şirin ilçede olurum diye.
Bu gecenin sessizliğini bozmak isterim.Bülbülün nidasiı gibi Ah vatan, ah vatan sitemkar doluyum..Burada insan seli önümde akıp gidiyor Diyari Avrupa Her şeyi çok soğuk toprak kokusunu alamiyorum. Insan selini.Fark bile edemiyorum..Hayalerim ve Ruhum sarmış memleketin güzelliklerini o haşmetli yapısını geçmişin değerlerine yaşamış anılarına kadar….Hey hat Esir olup düşmüşüm gecenin hezimetine….

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 2 Ekim 2022
Yazan: Efendi Güneş

Şimdi çokça muhteşem görünüyor. Tabloda görünen bu manzara..Hayal üstü güzelik sergilemiştir… Dünyada sürekli yenilikler buluşlar ,teknoloji ,sanayileşme bu olağan gelişmeler hizla kendini gösteriyor. Köyler Beldelere ,Beldeler ilçelere ilçeler şehirlere bu gün ise şehirler koca büyük KENT,lere dönüştü. 1967 li yilarda Turkiyenin nüfusu 32 milyon civariydi. Bu gün ise 80 milyon nu aşmış durumdadır.. Nüfus artışı Dünyada hızla sürüp giderken.Hızla değişen ve gelişen Teknoloji sanayileşme Bilim ile İcatlar, Buluşlar, Yenilikler meydana getiriliyor..Bizde bu yenilikler ile beraber yaşayıp ömrümüzü tamamlıyoruz. .

..Bu KENT ELAZIĞ .Biz ler köyde Elazığ’a XARPET derdik.Demeki Eski HARPUT ismiyle anıla gelmiştir…
İlk okulu bitirmiş ELAZIĞ’A bir yatılı okul imtihanını gitmiştim Rahmetli Ağabeyim o dönemler orada İmam Hatip okulunu okuyor du…Onun teşvik yardımları ile bu okulun imtihani için Elazığ’a gitmiştim ..İlk okulu bitirdiğimde 10 yaşlarında idim.ilk okulu çokça çocuk yaşlarda başlamıştım..
Elazığ’a ilk gittiğimde bir küçük şehir idi.Toprakli Evler çokça mevcuttu. Evlere içme suyunu taşıyan At arabaları ve SAKALAR. Yani Suculan in . Büyük cam Damacanlar ile evlere SU taşıdıklarını gördüm. Sehir çocukları benden daha Afacan konuşkan atılgan olduğunu sezdim…Buda benim çokça ilgimi çekmişti.
Az sayida motorlu arabalar ve taksilere rastlanirdi .Çocukluk merakım her şeyi inceliyor heyecan duyuyor beni merak sariyordu….ilk defa orada her kesin Türkçe konuştuğunu duymuştum. . Köyde biz Kürtce ve Türkçe ikki dil konuşuyorduk.. Hata ağırlıklı olarakda KÜRTCE konuşulur du..
Karakoçan’da yine Halk ikki dili konuşuyordu..Aslında karakocana’da çok fazlada gitmiş de değildim..
……
Abem
okula giderdi .Giderkende beni yalnız bırakıp sıkıca tembih ederek dışarı çıkma derdi… Ben şehirde kaybolurum endişesini hep taşırdı..Ben yinede çocuklukukla yaşadığım o haylaz huylarım dan vaz geçmeye rek biraz etrafi kol açan yaparak dışarı çıkarak insanlari seyr ederdim . Şehir in cazibesi ni anlamaya çalışırdım. Küçük yaşımla heyecan ve merakla dolu olup bitenleri gördüklerimi Aklima sığdırmaya çalışıyordum..
. ..Bir gün Meşhur Doğan palas oteli
şehirin merkeze başlangıç yerinda bulunuyor..Ağabeyim bana Bakalda bir GAZOZ aldi .. .Gazozu kafama dikip iki yudum içmiştimki olanlar oldu. ..Gazozu içmeye alışık olmadığım da adetta kusmam geldi… Köyden SU ile AYRAN ‘dan başka içecek ile tanışmak tan mahrum olduğumda GAZOZ içmeyi Midem bir türlü kaldıramadı. Cam şişe içindeki Gazozu ömrümce aklımda kalarak hiç unutmadim..Daha Sonraları ve zamanla içmeye alıştım
…Yine bir akşam Sinemaya gitmiştik.SİNEMA Şehir merkezinde olan Yazlık üstü açık adı GÖLCÜK sinemasıydi ..
Hiç unutmam Haci MURAT Geliyor filmi oynaniyordu CÜNEYT Arkın nin baş Aktör olup oynanan bir fim idi.Beni en çokta etkileyen film ,sinema ve Cüneyt Arkın nin o akrobatik hareketleri ve film olmuştu 10 yaşı civarında ilk defa Film seyret etmiştim… O yilarda Sinema etkisinde kalmıştım.. Film, sinema Artistlik bana yilarca hayal edilen en büyük Hobim haline geldi. ..
O kısa günler yaşadığım Elazığ’da Bir çok güzel anılar yaşamış tim.
….Sonra imtihana girmiştim.Ancak çok az öğrenciye talep olan o parasız yatılı olan okulu kazanmamış tim..Galiba parasiz Devlet tarafinda okutulan yatılı bir öğretmen okuluydu…
Elazığ’la ile ilk tanışmam bu şekilde olup bunlari yaşamıştım. Nerede bileyim çok yilar sonra bunları ANI olarak yazacağımı . ..Şimdide O yilara gidip hatırladıkça sanki bu Alemden göçmüş başka bir Alemi yaşıyor gibiyim…. Bu modern yeni şehirii gördükçe…Bana Elazığ’ o eski şehir yer altında keşif edilmeyen gizli kalmış Mucizevi bir şehir gibi bana geliyor.. İnsanların bu şehirden sanki habersiz kaldığı,..Sanki güzeliğini fark etmemiş ler.. Tasavur ettiğim Uzaylıların adetta bu şehirde yaşadığı.. o klasik o eski toprak evleri daracik sokaklari faytoncularin at koşturduğu şirin eski Elazığ’i hep hatırlatıyorum.. . ..

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 30 Ocak 2025
Yazan: Efendi Güneş

Bu meşhur alet bir zamanların demir baş aracı idi.Bundan yaklaşık 40 ile 50 yıl önce Kulanilmiş olan aletin adı. GAM.Resimdede görüldüğü gibi özel taşlar alt tarafina yapılıp yerleştirilmiş.Kesici olup kesmek ufaltmak görevini yapıyordu.. Buğday,, Arpa gibi Tahıl ürünlerini Bir çift öküzle üzerinde günlerce sürüp ufalta ufalta saman haline getirilir di. Sonrada El ile çalışan özel yapılan Buğday makinasina vurularak saman ile zahireyi Buğday Arpa dari vesaire VS Tahıl lar Samandan ayrılır şekilde kullanıma el verişli hale getirilir di…
……
Tarladan biçilmiş ziraat Harmana Ekin Tahıl çeşitleri.Harmanda işler hale koyulur du..Genelikle Bir çift öküzle sürülür dü.At ilede nadiren yapilirdi..Oldukça zahmetli bir iş ve Emek idi.GAM Üstüne küçük bir. iskemle konuluyor.(KURSi) Genelikle küçük çocuklar bu işi yapardılar.
Çocuk sabahın köründe elinde MASAS uzun ucu civili değnek ile işe başlardı .Öküzler yavaşlaninca Masas la durterdiler Ho Ho Ho bu nida hiç değişmezdi.. Öğlene kadar. Sonra bir ikki saatlik mola verilirdi. Öküzler yabana otlamaya götürülüyor. Ancak hiç bir zaman öküz yabanda karnını doyurmaz di.
Harman da öküz ler Saman ile Buğday yemesin diye ağızlarina kafes şeklinde BOZMİK koyularak yemesi engellenir di .
Zavali Hayvan emek verdiği o Tahıl da saman ile zahirede bir türlü faydalanmiyordu..Birde öküzler dışkı yapınca onu hemen dışkı aşağı düşmeden yanindaki bir parca teneke ile alınırdı.. Buna çok dikkat edilirdi..
Çocuklar çoğu zaman GAM üzerinde uyuyup kalırdi..Cocuk çoğu zaman bıkkınlık icindeidi. Aslinda zahmetli bir işti. Bazen öküzler Harmanda dışarı kaçıyor .Huysuzlaniyor du..Böyle olunca o Gamin altındaki özel taşlar dökülür. Buda büyük zarar idi..
Harmanlan lar Temmuzda başlar bazen Eylüle kadar sürerdi.

GAM ustaları GAM satan yerler Özel di…. Taşları ise sürekli ilçede DEP Karakoçanda bazi dukkanlarda bulunuyordu..Taslar dokulunce Tamir etmek için mahir becerikli kimseler hep vardı…
GÜNEŞ EFENDİ. .

Yazılış Tarihi: 8 Eylül 2021
Yazan: Efendi Güneş

Eskiden çok farklı bir sıla Gurbet yaşanırdı.. Göç ederek başka uzak diyarlara giderek yaşamak kazanç sağlamak geçinmek Hayat ve Yaşam mücadelesiydi. Derdi maişet rızk kapısını aramaktır…
…….Köylerde ve ilçelerden bilip gördüğümüz kadarıyla Gurbet için Batıya iş sahaları olan zengin sanayi kentlerine gidilirdi…Elbette bu günde gurbet halen var ve sürmektedir..Yurt içinde başta İstanbul Adana, İzmir Bursa gibi sanayileşmiş ve iş bulunan önemli kentler idi…Eskiden çalışmaya giden gurbetçiler önce kendilerine mutlaka bir yorgan bulundururlardi. Bunun için halk dilinde bir terim haline gelmiş ..
Yorganı fişek gibi etti… Buda Gurbetçinin yolculuk edeceği Yolculuk yapar anlamını taşıyordu. Yorgan vaz geçilmez bir Aksesuar ihtiyaç idi…Birde küçük tahtadan yapılı desenli renkli hafif el Bavulu.. Bunlar adetta uzun zaman moda gibi kaldı..ikiside çokça kulanilir Göze çarpan zaruri ihtiyaç lar di..Gurbetçi kimseler bazen bir kaç kimse birlikte haberleşir sözleşir birlikte gidilirdi.
…
Akşamdan yolculuk için yiyecekleri bile hazirlanirdi.Glor,Lortek,pofek pirğac gibi yiyecek çeşitleri Evden hazırlanır ve beraberinde götürülerek yolculuk esnasında yiyerlerdi..
… ..
GURBET diyarina elbete geçim için. kazanç sağlamak para kazanmak için gidilirdi. .Sonrada gittikleri kent’lere bir çokları ailece yerleşerek o kentlerde kalirlardi
Gençlerin bir çoğuda bilhasa evlenmek ve başlık parasını kazanmak için Gurbet ellere gittikleri sıkça yaşanan başlıca bir olaydı..Başlık parası epeyce masraflı külfetide ağırdı. Oğlan tarafı tüm masrafları karşılamakta zorunlu muhatabı adetta mağduru idi..
…. Sadece bu değil, işsiz kalan insanlar kapağı İstanbul ,İzmir ve Bursa gibi büyük kentlere atarak iş bulup çalışırlar di.Ailelerine gelir ve kazanç katki sağlardilar.

Tabi Kiğı,Karakoçan Mazgirt bu yöreler in insanları İstanbula gitmek için hemen otobüs veya bir araç bulamazlardi. Karakoçanda Elazığ’a gidilirdi….Oradan’da Akşama doğru iki Turizm şirketi İstanbula otobüs gönderiyordu .O turlarda birini seçerek İstanbula yolculuk başlardı. HARPUT ile HAZAR turizmi sirketleriydi..

…. Gurbete giden o insanlar adres’le tanıdık dost ve akrabalari varsa arkadaşlarına köylü yada tanidiklarin yanina gider..Onlarda iş ve barınma gibi imkanlar kendilerine sağlar dilar…..
Gurbetçiler de ilk beklenen haber ise mektup idi .Mektupları heyecanla beklenirdi..Haber iletişim her şeyi mektup idi..
Aile giden kişinin haberini almak içinde merakla mektubunu beklerdi …..Yada birileri gelmiş se onun hemen yanına gidilerek ..Gurbetteki kimseden varsa haberi ondan durumu öğrenerek.haberini alirlar..Kaygilarini Merak ve hasretlerini öylece giderirlerdi…
…..
Gurbetçilerden gelen mektup çok değerli ve merak konusu idi..Gelen mektup hemen Türkçe iyi bilen birilerine götürülerek mektup okutulur du. .Gelen mektupta kendi durumunu izah ederek bir çok konu işlenir di.
Bilhasa çalıştığı işini ne olduğunu hangi iş yaptığını Haftalik yada aylık ne kadar ücret kazandığını.Yatıp kalktığı yeri .O şehirdeki semtinin ismini…Tüm bu detayları mektupta yazarak anlatırlar di.
Tabi Aile mektubu alınca bu kez büyük bir itina ve merak ile mektubu gurbetçisine Ailesi o şahsa cevap yazarak tüm ailenin yaşadıkları durum ve detayları izah edilirdi. Mektupta yer kalmış sa varsa ailede küçük çocuğun eli mektup kağıdı na basılarak bir el resmini çizip hatıra olarak gönderilirdi. Mektubun sonunda kestane kebap acele cevap gibi hoş sözler yazılırdı. …
….
Gurbetçiler dönüşte yine Elazığ kadar bilet alip gelirlerdi. Bazen geç kalınca geceyi Elazığ’da geçirmek zorunda kalırlar di.Yada yol çatıya kadar ne araç bulduysalar yolculuk edip Karakoçan yol çatıya gelirler.di..Oradanda araba her zaman bulunmazdi..Mecburen yol çatıdan yaya Karakoçana kadar gelirlerdi… Bazisida o geceyi karakocan’da bir akrabalarinda veya tanıdık birilerinin evinde misafir kalarak geceyi orada geçiriyordu…Kimileri de gecede olsa ilçede durmaz yolculuk yaparak köylerde evlerine giderdi ler..
……..
Gurbet çok zor şartlarda bir geçim ve yaşam tarzı idi.Kara tren ve Gurbet üzerine meşhur türküler söylenir di..Hayat bir zamanlar bu
şekilde olup 1970 veya 1974 li. yıllara kadar bunlar sürdü diyebiliriz.
Şimdi bakıyoruz bazen Karakoçan Haber gazetesi … İşçi aranıyor ilanını veriyor.Bu ilanları görüyoruz.. Hemde Bay ve Bayan olarakda Zaman zaman işçi aranan iş yerleri ve iş verenlerin bu ilanlari ni gördükçe..Buda ülkenin her tarafi ve ilçenin oldukça büyük bir gelişme nin sağladığını gösteriyordur. .
Maziye dönüp bakınca büyük bir gelişimin ve kalkınmanın olduğunu bizlere gösteriyor.
Zaman gectikce .. Kim bilir bizlere daha ne gibi büyük ve supriz gelişmeleri gösterecektir.????

GÜNEŞ FENDİ …..

Yazılış Tarihi: 13 Nisan 2023
Yazan: Efendi Güneş

Dep Karakoçan Tarihinden önemli simalarda. Merhum. ABDURAHMAN DANIŞ. Kısa ca Hayat Hikayesi .
Ikki evlilik yaşamış olup
Son evliliği Elazigli İmam Efendinin kızı Nuriye Hanım ile evlenmiştir.Nuriye Hanimdan .Bedrettin ve Bahattin iki oğlu ve dört kızı olmuştur. .

Karakoçan’da bir kütüphanesinin olduğundan bahs ediliyor. Demeki 70 yıl önce öyle bir esseri olmuş. Ancak kütüphanesinin nerede olduğunda bahsi geçmiyor….Karakocanda DANIŞ PALAS oteli vardı..
…
Coburlularin Karapinar arazisi gibi halen Ağa’larin bazi torunlari, varisleri Dep Karakoçan Halkı ile Toprak Arazi sorunlarını yaşanıyor. Oysa o Arazilerin çoğunun Dedeleri tarafından oradaki Halka satıldığı halde… Bu kaos ve kafa bulandırmada günümüzde halen yaşanıyor. .KARAPINAR Köyünün Arazisisi bu Arazilerden biridir… Buda aP ayrı üzücü olaylar ve pekde Adil olmayan konular ve sorunlardir. .Merhum Abdurahman Danış in da torunları varisleri yeniden bu Arazi davalarında itirazlari varımdır..Bunu şahsen bilmiyorum?… Ancak Arazi için bazı diğer varislerin haksızca çabaları vardır …Dedeleri tarafından satilan Araziye torunları çulanmak istiyorlar..
Genelikle bu tür paylaşımların geçmişte yaşanmış o toplumun önemli simalarini vede iz bırakan mazide kimseleri yazıp tanıtmaktır. .
…
Kendisine Allahtan Rahmet dileriz. Allah Amelerine göre muamele etsin. Artik Dünyevi değillerdir. Onlar Ebedi Aleme göçmüşler dir..
Aramızda yoklar . Her nefis sahibi ölümü mutlaka tadacaktır.Dunyevi ve uhrevi Hesaplarda Adaletin mutlaka tecelisi olur..Bu Dünyada görülmemiş hesaplar.Yerini bulmayan Adil olmayan ADALET…Ahiret te mahşer gününde Büyük Mahkemei KUBRADA yerini bulacaktır..

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 23 Aralık 2021
Yazan: Efendi Güneş

Sarsılmışti yaşadığı olayin vahametinde .Heyecan ve acı bir burukluk bedenini sarmıştı..Çırpınıyor du çaresizce.Kesik kesik nefes alıp veriyordu.Soluk Soluğa … Başında geçen kahrolası olayı çok zor anlatıyordu ….Ruhu daralıyor, yüz hatları Buruk şekilde acı ve kedere bürünmüştü… Çokça gergindi…Sadakat insan hayatında önemli can alıcı duygu ve eşler arasinda en temel kural tartışılmaz güven ve prensiptir..Ya sadakati bitirerek hayatı kahretmeye yeltenen aldatma .Aile için en büyük felakettir
İHANET. .Bazi Hayvanlarin bile iç güdüleriyle eşlerinin ihanetine bir haleriyle tepki ile karşılar ..Buna Refleks gösterirler……
….
Genç Hanim Kendisini aldatan eşine tüm sadakatini ona olan tüm sevgisi sahip olduğu iç Dünyası ummutlari ,hayaleri alt üst olup oldukça perişandi…. .. Kocasının artık gözlerinin içine bakamadığı kadar yüzünü görmekten kaçındığı o iğrenç olayın ayıbını sadakatsizliğın sıkıntısını kalbinde taşımasına adetta nefes almaktan zorlanıyordu…… Bildikleri duydukları hadise onu boğuyor du..Kocasının ihanet’ti yani Eşinin onu aldatması…. Onun yaşam ve hayata olması sahip olduğu tüm Dünyasını çok kötü can evinde vurmuştu… .Kadinin Yüzü kireç kadar bem beyaz olmuştu.. ,AVUKATA yaşadıklarını anlatık’ca rengi gittikçe sapsari derin derin soluyordu . Artık onun için kocasi bitmiştir..Bir hiç ve yok olmuş Ona ,eş koca olarak anlami kalmamış ti .. Hayatında çıkarmıştı.. Dünyasından kocasının artık yeri yoktu ..ihanet her şeyi yani #onu bitirmişti. ..
…
Anlatikca Avukat dinliyordu… Sira yaşlı ve yılların hukukçusu Avukata geldi……Avukat sordu peki kızım ne yapmak istersin.?Babacan ve olgun bir tarzda kadina sordu .. . …Kadın kocama davacıyim.. O iğrenç hain yaratik… Beni aldatti ..Bana ihanet etti.,Onu içeriye kodese ceza evine atiracağım.. Sürün ,sürün, sürünsün rezil kaypak adam.ADALET tin tecelisini istiyorum…Bana dilekçe yazzz.Avukat beyyy …Kadin dahada sinirlenerek cinleri tepesine çıkmıştı…Avukat durakladi üzgün sekilde genç bayana baktı. Biraz süzdü ..Sessizliğini biraz sürdürdü. Avukat beyde düşünceliydi ..Önünde Masa uzerindeki boş kağıdı biraz karaladi….Tekrar genç Hanimin hırs ve hırçın yüzüne aciyarak baktı…Avukat Yüzünü acı şekilde birazda ekşiti.. Ayağa kalkarak Masadaki duran boş bardağa suyu doldurdu .Al kızım al önce bu bardak suyu iç . Biraz Sakin ,rahat ol.Sabırlı davran..Derin nefes al..Sabır et.. Kız suyu alıp bir nefeste içti bitirdi.Derince nefes aldı.Merak içinde Avukatın halen ne diyeceğini bekliyordu ..Pür dikkatlice kulaklarını adeta açarak avukatın söylediklerini dinlemeye başladı.
..
AVUKAT döndü kızım çok geçmiş olsun evine dön sakin ve sabirla metanet ile dön dedi.. Acı bir kahve yap olup bitenlerin üstüne iç. Kocanı ceza evine atirmayi , cezalandırmayida unut.Bu düşündüklerin hiç biri Mümkün değildir.
..Olup bitenlerden bu kadar habersiz olman çokça garip olaydır .( .Haberiniz yokmudur ZİNA yasası bir çok.kanunlar değişti. Zina etmek suç değildir. Suç olmaktan çıkmıştır)Avrupa uyum yasaları çerçevesinde. Cinsel özgürlükler kapsamında görülüyor. .Yapa bilirsen Kocanla git medeni bir şekilde ne yapacağınızı tartışın .Ortak karararlarla içinizde nasıl geçiyorsa öyle karar aliniz…Tabi İradeniz elinizde . Bağımsız olarak hareket etmeniz en uygun olandir..(Şimdiki yasada boşanmak için yeterli gerekçe değildir..)
….
.. Eski yasada zina suçtu.Zinayi işleyen evli çiftler 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası verilirdi.. .Avrupa uyum yasaları çerçevesinde tamamen bu hapis cezasi kalkmıştır. Bu yasayla kocan ceza evine gönderilemez .Hapisde yatamaz.
…
.Kız ya dedi ,yaaa durdu yutkundu Avukatın yüzüne hayretler içinde bakarak . İnanmaz şekilde tekrar sordu. Öylemi Avukat bey.
Avukat evet kızım . Yani anlayacağın Avrupa uyum yasalarına bizi bağlamışlar… .Avrupa Birliğine girmesek de mevcut yasalar sayesinde biz artık Avrupaliyiz. KIZ adetta bağırarak feryat etti.. .Lanet olsun Nasıl.oluyor ?. Bunca görüp yaşadığım ömrüm. Gençliğimi verdiğim bunca yıllar Tüm yaşadığım bu acılar.Bana isyan eden duygularım. Bunlar ne olacaktır.?. Aldatıldığım ,ihanete uğradım yüreğim parça, parça , hayatım alt üst olup çaresizlik içindeyim. Avukat Bey.. Umutlarım, yok edilmiş Hayatim.yıkılmış Dünyam, geçmiş yilarım ne olacaktır?. Her şeyden önce ben ne olacağım?, Kekeleyerek hüzün bir halde Avukatın yüzüne bakarak sesiz ve çaresizce bürodan ayrıldı…Avukat tok bir sesle arkasında haykırdı.. Geçmiş olsun kızım sana sabirlar diliyorum, ancak diyebildi…….
.
GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 21 Şubat 2025
Yazan: Efendi Güneş

Sinema tam tarihini bilmemekle galiba 1970.lerin başlarında karakocanda yapılmıştı. Rahmetli Bekir Aslan işletiyor du.Gaxmutlu Bekir Aslan.(Bekoy mala Hekko) sinema sanatına beyaz perdeye Halk çok yabaciydi. Turkiyede sinemaciligin en parlak devri 1960 ve 1970 li sonra 80 yilara kadar Altın çağını yaşıyordu.

Karakocanda sinema binası yapılarak film oynatmasi Karakoçan halkı tarafinda büyük bir ilgiyle heyecanla karşılanmıştı…Genel olarak öğrenci ve gençlik tarafinda dahafa heyecan dolu ilgi olurken Aileler ve her yaşta insanlarında merak odağı haline gelmiş .Her yaşta bir defada olsa sinemaya gidip o merakını giderilirdi. ..Bu.bazen köylerde bile insanlar film Seyretmek için ilçeye gelir geceyide tanidiklardan kalarak film seyret miş olurdu…

Haftanın her akşami fillm mutlak oynardı.Talepleri bilindiğini.. Bazen ayni film bir kaç kez oynatilirdi..

Gençlik arasında en çok tercih edilen filmler Genellikle kavga ,dövüş maceralı filmlerdi.
En sevilen Aktörler. Çirkin kral..Yilmaz Güney.Cuneyt Arkın.Tanju korel .Yilmaz Duru Ayhan ışık, Ayhan ışık Yilmaz Köksal , Yusuf Sezgin. Danyal Topatan. Türkan Şoray ,Nebahat çehre. Fatma Girik.Hülya Koçyiğit…Hiç Sevilmeyen Aktör ise her zaman küfür yiyen Erol Taş idi.. Bilal inci ,bir kaç kötü karakter oyunlarda Kaleş ve kötü rollerde ki oyuncular..
Bir çok filimde tecavüz rolerinde oynarken o sahneler olunca millet küfür ederek bağırıp çağırırlar adetta infaal bir yaşanırdı..Toplum o dönemler cirkinliklere haksızlıklara karşı çok daha hasas ve duyguluydu..

Ne yazık ki o zaman tecavüze filmlerde halk tepki gösterirken. Şimdi gerçek hayata açık tecavüzler toplum içinde yaşanırken normal bir durum.haline gelmiştir. . Kimse o eski duyarlılığı o şekilde bu gün gösteremiyor..
SİNEMA ya giriş bilet alınarak içeri alınırdı. Kapıda Nahit Arslan yada Rahmetli Yaşar Aslan olurdu. Yasar ayrica ortaokul arkadaşım idi.. Galiba filmi oynatan kabinede .Feridun Aslan vardı…Tüm bu ölenlere Allahtan rahmet dilerim..
Film oynarken bu esnada bazen aniden elektrikler kesiliyor du .Millet ıslak çalar isyan edercesine gürültü şamata çıkarırdı. Genelde 10 yada15 dakika içinde elektrik tekrar gelirdi film.oynamaya devam ederdi.Bazende bu filim zevki yarıda kalır Elektrikler gelmezdi. Sinemayı bırakılıp eve gidilirdi. Tamamen kesilip tamir edilmemesi az yaşanan müstesna olaydı. Ancak arada bir olurdu.

Elektrik JENERATÖR ile sağlanır di.Bundan dolayı Elektrik yetmez sık sık elektrikler kesilirdi. Her şeye rahmen o günün şartlarında film seyretmek sinemaya gitmek çok ilgi duyulan güzel doyumsuz eğlenceydi ..Bazi filimleri okulda ogretmenler öğrencilerine seyretmeleri için tavsiye ederlerdi..Oynanan bazi filmler haftalarca seyredenlerce anlatılırdı Toplum üzerinde büyük bir etkisi kalırdı.

O günün SİNEMA si ve filmleri yıllarca Karakoçanda halk ve toplumun ilgi duyduğu sanatsal bir dal idi. Her şey daha sadeydi. filmlerde toplumun genel yaşam yapısına köy hayatı toplumsal olaylar .Zengin fakir ilişkileri Ağa köy Aşiret. Aşk ve feodal engeler.işçi Toplumun sosyal olayları.bunlara benzer konular olduğunda. Belkide ilgi onun için çoktu ..Ayrica sanat olarakda çok.yeni olduğunda bunu da etkisi vardı..Daha sonraları öğrencilerin. piyes ,Skeç gibi oyunlarida sanat olarak gösteriler ile yaşandı ….

Karakoçanda olan sanatsal kültür değerler bizimle yaşayan mazideki anılar …
GÜNEŞ EFENDİ. 20 /02 2021.

Yazılış Tarihi: 21 Aralık 2023
Yazan: Efendi Güneş

Türkiye Sinemasının Eşsiz Kraliçesi. SULTAN lakabıyla sevilen sinema sanatçısı TÜRKAN ŞORAY..
İstanbul Eyüp Sultan da Dünyaya gelmiş memur bir ailenin 3 kız çocuğunda biridir..
Kısa öğrencilik hayatı olup Fatih ortaokul mezunudur.. Annesinin kendisine desteği ile Sinemaya küçük yaşlarda tanışmış ..
Eşsiz Sultan sayısız filmlerde baş Rolde oynamış ..Halkin gönlünde taht kurup hep sevilen önemli sanatçı olarak kalmıştır. BIr kız çocuğu sahibi. Kızı YAGMUR..
Bilhasa etkileyici bir güzeliği olan büyüleyici iri siyah gözleri büsbütün bir Efsane olarak kendisinin en büyük Hazinesiydi..
Filmlerden biri .Selvi Boylum Al yazmalim.müziği ve oynadığı Rolü ile çok popüler ve en cok beğenilen filmler arasındadır..
1972. Yılında Elâzığ da Fikret Hakan ile oynadığı CEMO Filmide oldukça enteresan anlamlı bir o kadarda güzel idi..
Bölgenin yapısı ile ilgili Ağa, Maraba, Şeyh, Mürit konuları irdelenmiş .Kahramanlık destansi Aşk ve kadının yiğitlik konuları işlenmiştir..
Cemo filmin çekimi yapılırken .. Atan düşerek boynunda kırık ve eziklikler oluşmuştu..
Eşsiz SULTAN 1945 dogumlu olup 78 yaşına girmiştir.
Kendisine sağlık uzun ve hayırlı bir ömür dileriz.
Eşsiz Sultanı güzel Kraliçeyi sevgiyle selamlıyoruz… .

GÜNEŞ EFENDİ..

Yazılış Tarihi: 20 Ekim 2025
Yazan: Efendi Güneş

Türkiye Sinemasının Gadar ve kötü adam rolerinin bilinen ve tanınan bir zamanlarin oyuncusu Erol Taş …Halk arasında bile acımasız olan kimselere Onun adı ve sani ile anılır di..Gadar ,zalim acimasiz, tahrik ve taciz saldırgan olan kimseleri Erol Taşa benzetirlerdi. .
….Aktörün Hayat Hikayesi Sinema ve film seruvenleri oldukça merak konusu uzun bir Biyografisi vardır..Gençliğinde Önemli bir boksör olup kendi çapında Türkiye ikinciliği kazanmıştır. Hamallık dahi etmiş. Fabrika İşçiliği derken Sinema ve filmlerde rol alarak yeni bir Hayat ve yaşam tarzı elde etmiştir. 600 kadar filmlerde oynayarak rekor düzeyde bir oyunculuk unvanına sahip tir.
En güzel Erkek yardimci oyuncu Altın portakal ödülünü 6 defa kazanmıştır..
….
Türkiye Sinemasi 1970 li yilarin ortalarına gelindiğinde büyük bir kriz yaşadı. Daha doğrusu Ahlaksızlıktan adete kötü bir devrim yaparak müstehcen ve porno filmler sinemalarda oynandı.. Bu tür filmler çevrildi.
Bu müstehcen Film Furyası olunca. Bir çok önemli Aktör kendilerini bu filmlere kaptırıp rol alıp bu tür filmleri çevirdiler.
. Bir kısmı ise meslek hayatında ve sahip olduğu Dürüstlük ve temiz Ahlak ,edep ile Toplumun değerlerine saygı göstererek kendilerinin mesleğini ve kariyerini korudular. …Bu tür porno filmlerinde uzak tuttular .Bu filmlerden oynamadilar..
Erol Taş ta bu çirkef filmlerde rol almayarak o filmlerin ve sinemanin dışında kaldı.. Müstehcen filmlerin afişleri ni bile görmek oldukça utanc ve yüz kızartıcıiydi..
Bazi sanatçılar bu dönemde Ekonomik krizler yaşadı.Kimi sinema Aktörleri mesleğini terk eti. Kimileri başka iş ve mesleklere sanata yöneldi ler..
Önemli ve büyük bir kesim Sinema Aktörü ise mesleğini Türkiye sinema si geleneği üzerinde sürdürdüler .. Zamanla sinemada TV dizileri oynanmaya başladı. Bir çok Sinema Aktörü bu dizilerde oynayarak mesleklerini devam ettirdiler
…
Merhum Erol Taş. O sinema karakteriyle sinema dışında kaldı.
Bir Kahve açarak çaycı lik bile yaptı. O sevimli ve Babacan yüzü tatli şirin idi..Hiçte sinemada kötü rol yaptığı oynadığı gibide değildi.
Bir zamanlar kötü bir hastalığa muptela oldu . Maddi sıkıntılar ve o hastalığında acısını çekerek 1998 de kalp krizi geçirerek Hayata veda etti..Allah Rahmet eylesin..

GÜNEŞ EFENDİ…

Yazılış Tarihi: 6 Mart 2026
Yazan: Efendi Güneş

Türkiye Sineması…

Tüm Türkiye toplumunun çok ilgi duyarak izledikleri filmler en güzel sanat dalı idi. 1960’lardan itibaren sinema zirve yapmıştı. Çokça sosyal, kültürel, toplumun her kesiminden gelenekleri ve görenekleri, hayat tarzları, yaşamları konu edilerek geniş bir eksende yön bulmuştu. Birçok film ise yazılmış roman ve yaşanan gerçek olaylardan esinlenerek yapılıyordu.

1970’lerden sonra Türkiye sinemasında bunalım dönemi yaşandı. Müstehcen, cinsel içerikli filmlerin furyası başladı. Ahlaksızlığın daniskası bu tür filmler ortaya çıkınca bir çok aktörü ve sanatçıyı mesleğinden etti. Bir kısım film aktörleri bu çirkin bataklığın içine girdiler. Bir kısmı ise kendi prensip ve kariyerinden taviz vermeden o tür filmlerden uzak kalarak toplumun değerlerine, inanç ve törelerine göre film çevirmeyi sürdürdüler; kimliğini, kişiliğini, ahlaki özelliklerini ve toplumun hassasiyetlerini korudular.

YOL FİLMİ. Yılmaz Güney’in Isparta Cezaevi’nde iken senaryosunu yazmış olduğu film 1981 yapımıdır. Film onun inisiyatifi ile Şerif Gören tarafından yönetilmiş, Tarık Akan ve birçok önemli aktör filmde rol almıştır. Film 1980 Askerî Darbesi’nin olması nedeniyle birçok zorluklar altında yapılmıştır.

Filmin konusu cezaevinden izne ayrılan mahkûmların yaşadıkları önemli olayları irdeliyor. Bingöl, Diyarbakır, Gaziantep, Urfa gibi yörelerde ve bu kentlerde toplumun yapısı, aile içindeki sorunları, darbe dönemi ve sıkıyönetimin varlığı ile askerî ve güvenlik, asayiş gibi konuların yanı sıra sınırdaki köylülerin kaçakçılık, sınır ticareti gibi geniş kapsamlı konuları işlenmiştir.

Film Türkiye’de yasak olduğu için Avrupa’da gösterime girerek 1982 Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye ödülünü kazanan Türkiye sinemasının ilk filmi özelliğini taşıyor.

Tarık Akan’ın bu sahnesi KURUCA DAĞI eteklerinde çekilmiştir. Filmin o bölümünde Bingöl Sancak beldesi ve KURUCA Dağı’nda karısı ZİNE ve ona eşlik eden oğlu ile yaşananların önemli sahnesi filmde işlenmiştir.

Filmi izleyenlerin konuya daha çok hâkim olmaları mümkündür. Bu filmde rol alan birçokları aramızda artık değiller. Vefat edenlere Allah rahmet eylesin. Toplumun değerleri ve emek sahibi sanatçılardı.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 11 Mart 2022
Yazan: Efendi Güneş

Karakoçan Yatılı Bölge Okulu’nda oynanan piyes, yani bir nevi tiyatro oyunu… Yıl 1973 ya da 1974 Şubat ayıydı. Tunceli Öğretmen Okulu’nda okuyan Karakoçan öğrencilerince yarıyıl tatili sırasında oynandı. Belki yazıyı, bu paylaşımı okuyan birileri tam tarihi ve piyeste rol alan eksik kimselerin isimlerini hatırlarlar.

Kitap Hasan Nail Canat’ın bir eseriydi. Onun ilk tiyatro eseri olup Türkiye’de 1200 yerde sahnelendi. Bu piyes ve tiyatro oyunu daha sonraları Kırımlı Murat Destanı olarak Milli Gazete’de bölümler halinde yayınlanmıştır.

1970’li yıllar bilindiği gibi dünyada 1968 kuşağı, birçok sol hareketin aktif yaşandığı yıllardır. Latin Amerika başta olmak üzere Avrupa, Asya ve dünyanın birçok kıta ve ülkesinde büyük hareketlilik rejim ile sistemlere karşı yaşandı. Ayrıca eşitlik, işçi ve emekçi hakları, sosyal adalet, adil bir düzen gibi vaatleri savunup sahiplenerek bu minvalde eylemler, protestolar, grevler yaşanırdı. Bilhassa Latin Amerika’da ABD egemenliğine karşı bağımsızlık sesleri çok yükselmişti. Vietnam direnişi ABD’nin yenilgisi olarak ortaya çıkmıştı. Almanya faşizminin Rusya’ya karşı yenilgisi, İtalya’daki Benito Mussolini faşist rejiminin yıkılıp yok olması… Tüm bunlar dünyada iki sistem, güç ve ideolojik kutuplaşma meydana getirdiği bir realitedir.

Rusya’daki 1917 Bolşevik ihtilali ve Çarlık Rusya’nın yıkılması daha sonraları dünyayı iki kutuba adeta ayırdı. Türkiye’de 1968 kuşağı sol hareketi önceleri en çok ABD karşıtlığı ile ortaya çıktı. Gittikçe sol ideolojik yapılanmalar ile örgütler oluştu. Daha sonraları bunlar silahlı eylem, çatışma ortamlarına kadar gidildi. 1970’lerde artık kardeşler arasında bile farklı düşünce ve ideolojiler meydana geldi. Ailelerde bile huzursuzluk oluşarak ideoloji ve fikirlerin arasında kalındı. Burada ilginç olan diğer ülkelerde, devletlerde bu tür hareketlerin, eylemlerin, ideolojik akımların karşısında devletin kolluk, asayiş görevlileri durur, olayları onlar yatıştırır. Güvenliği, asayişi, önlemleri devlet alır, güvenliği devlet sağlar.

Türkiye’de ise bu tamamen farklı yaşandı. Sol hareketlere karşı Ülkücü, Milliyetçi hareket ortaya çıktı. Bu hareket sol ile kavgaya tutuştu. Bu da dünyada bir ilk. 10 yıldan fazla süren bu ortamda epeyce ülke insanı her iki tarafta kayıplar, ölümler yaşadı.

Tunceli Öğretmen Okulu da en çok bu olaylardan etkilenen okuldu. Öğretmen adayları öğrenciler arasında çeşitli siyasi akımların olduğu ve çatışmalar yaşandığı, okulun zaman zaman ara verildiği olurdu. Sol ve sosyalistler, Ülkücüler, Milli Mücadele ya da mefkûreci muhafazakâr dindar öğrenciler… Yani ideolojik ve fikir hareketleri, akımlar çok çok idi. Ne ararsan bulurdun.

MOSKOF SEHPASI. Bu eser Hasan Nail Canat tarafından yazılmış. Konu Rusya’da Türk kökenli aileye, oradaki Müslümanlara edilen zulmü konu ediyordu. Oradaki ailenin direnişi, Rus rejim güçlerinin onlara, o köylülere yaklaşımı, inançları üzerindeki baskıları ve komünizmin biraz da gerçeği, anatomisi ve kısıtlayıcı özgürlük anlayışını konu ediyordu. Esaret altında özgürlük özlemleri olan Müslümanlar ve oradaki Türklerin rejim altında yaşadıklarını, yaşanan zulmünü sunuyordu. Çift kutuplu dünyada komünizm teşhir ediliyordu.

Piyes Karakoçan’da birkaç dükkânın camlarına karton üzerinde yaptıkları bir resim ile reklam edilmişti. Tıpkı sinema afişlerini andırıyordu. Kartondan çizilen resim, demir parmaklıklar arkasında kalmış bir insan figürü vardı.

Piyes Karakoçan Yatılı Bölge Okulu’nda oynandı. Galiba ilçe kaymakamı ŞÜKRÜ SAMUR idi o dönemlerde görevde olan. Birçok memur, devlet erkânı yanı sıra bilhassa sağ ve muhafazakâr kesim, esnaf, öğrenci, köylü büyük bir seyirci katılımı olmuştu.

Piyeste rol alanlar:
1. Baş roldeki aktör, Murat rolünde Yusuf Güneş.
2. Komik köylü, Murad’ın kardeşi rolünde Gıyasettin Akalın.
3. Doktor rolünde Zeki diye biri vardı. O da çok güzel rol yaptı, kıvırcık saçlı, beyaz tenli biriydi.
Sarcanlı Halit’in oğlu Zeki değildi. Aynı dönem okuyordu ancak onun ve Selim Yaşa’nın rolleri yoktu. Birkaç kişi daha vardı, hatırlamıyorum.

Bir de flüt, yani kaval gibi çok dramatik bir ezgi oyun sırasında çalınıyordu. O piyesin sonunda hiç unutmadığım bir iki cümle sitem ve yakarış vardı:

“Hür dünyanın kırmasını beklediğimiz üç ayaklı MOSKOV Sehpası kuruldu bu kızıl sehpaya. Kıracak el yok mu?”

Piyes bu cümleler ile kapanmıştı.

Not: Sonunda o sloganı hiç unutmadan onunla yaşarken Moskof rejimi, yani sehpası Gorbaçov’un eliyle kırıldı, adeta dağıtıldı. Bu eseri yazan Hasan Nail Canat dahi Rusya’nın dağılmasına şahit oldu. O piyeste oynayanlar muhafazakâr dindar öğrencilerdi. Sonraları kim ne oldu bilemiyoruz. Çokları öğretmen oldu.

Aslında bu piyesi hatırlayan, hatta rol alanlar aklında kalanları yorumlar yaparlarsa faydalı buluyoruz. Burada siyasi amaçla yazılmadı. Daha çok NOSTALJİ ve anı olarak yazdım. Benim de öğrencilik yıllarıma denk geldiği için etkilenmiştim. Hele o çocukluk yılları, çocuksu ergenlik duyguları ile bu piyes halk üzerinde büyük bir etki bırakmıştı. Sonra sol sosyalist hareket öğrencileri bir piyes oynatmak istediler. İsmi galiba Buzlar Çözülmeden. Bunu da sinemada oynatmak istediler, sinema sahibi caydı. Başka bir mekânda oynadılar mı bilemiyorum.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 10 Haziran 2022
Yazan: Efendi Güneş

Fotoğraf karesinde bulunanlar: Sağda şapkalı Rahmetli Bekir Aslan, Bekire Mala Heko. Ortadaki gencecik olan Melle Sebri, Sabri Akbulut. Solda bulunan ise Rahmetli postacı Necmettin, Postacı Neco.

İsim ve resim sırasına göre kısa bir bilgilendirmek istiyoruz.

Bekir Aslan. Simsar Bekir olarak biliniyordu. Karakoçan’da sınırlı sayıda otobüs bulunduğu dönemlerde yolcular için ayakta bilet keser, sinemanın ve postanenin bulunduğu o meydanda yolcular için bilet kesmek hizmet verdiği için adı Simsar Bekir olarak da anılırdı. O dönemler Derg oğulları, Sofi, Zülfü Koç yani Mala Kömsöran… Bunların çeşitli tiplerde otobüsleri vardı.

Bekir Aslan aslen Gahmut köyündendir. Aile birkaç kardeş ile Karakoçan’a yerleşmişlerdir. Bekir Aslan Karakoçan’da bir zamanlar sinema işletiyordu. Lakap olarak da Mala Hekko olarak tanınırdı. Oğlu Nahit vardı.

Postacı NECMETTİN. Aslen Palulu, babası Şah İsmail, annesi Cobur köyündendir. Karakoçan’da uzun zaman postacılık yapmıştır. Bir zamanlar Kiğı postacılık nakliye ve görevini ihale ile kazanarak Kiğı’ya hizmet yapmış. Ayrıca minibüsü olup minibüs çalıştırmaktaydı. Uzun boylu, güleç yüzlü, insanlarla iyi ilişkileri vardı. Palu şivesi ile güzel bir lisanı vardı. Bahsettiğimiz bu iki değerli insana Allah’tan rahmet dileriz. Karakoçan’ın değerleri ve emek sahibi insanlarıydı.

Melle Sabri, SABRİ AKBULUT. Resimdeki üç kişiden en gencecik yaşta olandır. Cobur köyünün köklü ailelerinden ve en kalabalık aile olan Akbulutlardandır. Mola mezrası Hacı Abdurrahman ve kardeşlerinindir. Sabri Hoca’nın dedesi Rahmetli Hacı Abdurrahman Akbulut’tur. Çevrede bilinip tanınan saygın bir zat olup dini bilgilere sahip, bu yönüyle de köylülere oldukça faydası olmuştur. Babası Hacı İbrahim’dir. Abdurrahman Akbulut’un 7 erkek oğlundan ikincisi Hacı İbrahim.

Sabri Hoca erkek kardeşlerin en büyüğüdür. Küçük yaşta medrese eğitimini görüp dini bilgilere vakıftır. Bir müddet Elazığ İmam Hatip Okulu’nda eğitim gördü. Sonra ara verip tekrar kaydını Karakoçan Lisesi’ne almış. Karakoçan Lisesi fen bölümü mezunudur. Mezun olduktan sonra bildiğimiz kadarı ile açık öğretimde yüksek okul düzeyinde eğitim gördü. Daha sonraları Elektrik Teknik Okulu’nun 2 yıllık bölümünü okuyup mezun oldu.

Mezuniyetten sonra da Karakoçan’da Türkiye Elektrik Kurumu’nun ilçede yetkili biriydi. Müdür olarak görev yaptı. O zaman kurumun ismi TEK idi, Türkiye Elektrik Kurumu. Bu görevi sırasında oldukça disiplinli, ilke ve prensip sahibi olarak hizmet verdi.

Bilhassa Karakoçan’da kurallara uymayan Karakoçan savcısının evinin elektriğini kesmiş. Savcı da yetkisini kullanarak onu cezaevine atmış. 2 veya 3 gün sonra da savcı onu dışarı bırakmıştı. Sabri Hoca savcının adalet anlayışını protesto ederek cezaevinden çıkmak istememişti. Böyle gerçek olay ve serüven yaşamıştı.

Ayrıca Karakoçan Lisesi’nde bazı sınıflara İngilizce derslerine de gidiyordu. Gençliğinden beri bisikleti vardı. O bisiklet ile Elazığ’dan Karakoçan’a zaman zaman gidip geldiği söyleniyor. Karakoçan’daki görevinden istifa ederek Hollanda’ya gelmiş. Ailece oraya yerleşmiş. Halen de Hollanda’da kalıyor.

Kardeşi Nurettin Akbulut, Karakoçanlıların Hollanda’daki ilk iş adamı. Hollanda’da 80’li yıllarda COBUR isminde bir marketi vardı. Fırıncılık onunla başladı. Fırıncıların piri sayılır. Bu gün yaygın olarak Avrupa’da, bilhassa Cobur-Karakoçan bu yörenin insanları sayısız fırın işletiyor. Bu mesleğe ilk başlatan, öncü olan Nurettin’dir.

Tüm bahsi geçen ölmüşlere, o merhumlara Allah’tan rahmet dileriz. Yaşayanlara sağlık, selamet, uzun ve hayırlı ömürler olsun.

Karakoçan Nostalji.

Yazılış Tarihi: 11 Mart 2026
Yazan: Efendi Güneş

İlçemiz ve yöremizin saygın ve önemli şahsiyetlerin, deyim yerinde ise toplumun değerli zatların biyografilerini, mazileri, yaşam tarzlarını, hayatlarını yazmayı sürdürüyoruz.

ALİ RIZA SARI… Köylerde 1 öğretmenin 5 sınıfı birden okutup eğitim verdiği o dönemin ve yılların 1964 ilkokul mezunudur. Öğretmeni Mazgirt ilçesine bağlı Dirban köyünde merhum Mustafa Salman idi.

İlkokuldan mezun olduğu aynı yıl Karakoçan’da ortaokul eğitimini görmeye başlar. Topraklı evlerin, gaz lambaları ışığında ders çalışıldığı, katık ve ekmeğin dahi çoğu zaman ailelerin köylülere verilerek öğrencilere gönderildiği, odun sobaların kullanıldığı, deyim yerinde ise fakirlik ve zaruriyetin olduğu yıllardır.

Ortaokulu takıntısız bitirerek Tunceli Öğretmen Okulu’nun sınavlarını kazanarak eğitimini Tunceli Yatılı Öğretmen Okulu’nda sürdürüyor. 1970 yılında mezun olup ilk görev yeri Zonguldak olur. 3 yıl süre ile orada görevini sürdürür.

1976 yılında kendi köyünde öğretmenlik yapan Çemişgezekli Fatma Hanım ile evlenir. Bu evlilik o zamanlar adeta bir devrim niteliğinde idi. Bir öğretmenin kendi mesleğinde bir bayan memurla evlenmesi oldu. Bu da köyde bir ilk idi.

O yıllar siyasi akımların dünyada ve Latin Amerika’daki gelişen olaylar, iki kutuplu blok, soğuk savaş güç dengeleri… Türkiye’nin genelinde bu olaylardan çok etkilenmiş, siyasi bu hareketler çok aktifti. 1968 Sol Devrimci ve gençlik hareketi, Milliyetçi akımlar, Ülkücü hareketi, çeşitli isimler adı altında dindar ve muhafazakâr gençlik, işçi hareketlerinin örgütlenmiş yapıları…

Ali Rıza Bey İstanbul’da öğretmenlik mesleğini sürdürürken Afyonkarahisar’a sürgün ediliyor. Eşi Fatma Hanım İstanbul Derbent’te, Ali Rıza Bey Afyon’da mesleğini ifa ediyor. Eskiden bu cezalandırma ve tayin etme şekilleri mevcuttu.

1980’de yaşanan Askerî Darbe Türkiye genelinde adeta silindir gibi birçok kesimleri ezdi. Sorup sorgulamalar, soruşturmalar, tutuklamalar, görevlerden almalar, mesleğinden durdurmak gibi… Hem sağda hem solda tüm siyasi akımlar bundan nasibini aldı.

Ali Rıza da bu talihsizliğin ve bir ihbarın mağduru oldu. Birkaç hafta kısa bir cezaevi hayatını yaşadı. Sonra mahkemece serbest bırakılarak öğretmenlik mesleğine devam etti.

Şimdilik eşi Fatma Hanım’la emekli olmuş, İstanbul’da yaşıyorlar. Baba ve anne ikisi de öğretmen ve eğitimci olunca çocuklarını da okutarak güzel mesleklerden istikbale taşımışlardır.

Ali Rıza ve eşi Fatma Hanım’a sağlıklı, mutluluklar, güzel bir yaşam dileriz.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 27 Kasım 2024
Yazan: Efendi Güneş

Bir zamanlar köylerde muhtar, köyün bekçisi, köyün imamı dahil ücretlerini köylüler karşılarlardı.

Bekçi ile muhtarın ücreti daha çok buğday verilerek karşılanırdı. Bu da köydeki hane (ev) başı belirlenmiş olan buğday miktarını ya da parayı ödemek kaydı ile yerine getirilirdi. Çok az kimseler para öderdi.

Köy bekçisi… Muhtarın söylediklerini yerine getirmek zorunda. Gitmesi gereken yerlere gönderiliyor. Köylülerin toplantı, istişare gibi konularda bazen bekçi bir dama çıkar, bağırarak toplantıyı köylülere duyuruyordu. Bazen de ev ev dolaşır, aile reislerini bilgilendirirdi. Galiba şimdi köy bekçileri artık yoktur.

İmamın biraz daha farklı idi. Halk, sürü sahipleri davarlarının zekâtını imama verirlerdi. Ya da yine hane başı belirlenmiş olan buğday miktarı veya para öderdi.

Ayrıca harman zamanı hasat kaldırılınca köydeki fakir olan ailelere buğday zekâtını verirlerdi. Örnek, bir aile 40 ölçek buğdaya sahip olunca fakir ailelere bir ölçek, yaklaşık 40 kilo, fakirin hakkıdır; onu verirlerdi. Bu miktar örnektir.

Ben şahsen fakir olan ailelere harman zamanı buğday sırtlayarak götürdüğümü hatırlıyorum. O fakir aileye “Gel zekâtını al” denilmezdi. Çünkü zekâtı alanın gururu kırılır ya da bundan incinir diye de zekât sahibi kendisi götürüp fakir ve ihtiyaç sahibi ailelere zekâtını götürüp teslim ederdi.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 14 Ağustos 2022
Yazan: Efendi Güneş

KARADAĞ. Karakoçan Hemzeliyan köyünde yaşamış, adı sanı çok konuşulan cesur ve keskin bir avcıydı. Yaşadığı ömür sermayesi içinde olağanüstü olaylar ile iç içe yaşamış. Yaşadığı olaylar halk arasında hep anlatıla günümüze kadar gelmiştir. Bugünkü nesil fazla bilgi sahibi değil. Daha çok 50 veya 60 yaşındakiler onun hakkında anlatılanları çokça duymuş ve bilirler.

Yaşamış olan en önemli olaylardan biri yıllar önce bizatihi oğlu Mahmut Karadağ tarafından dinlemiştim. Hatta aynı olayı başkaları da anlatırken dinlemeye çok defa şahit oldum.

Vaktiyle Dersim’in bir köyünde bir ayı insanlara zarar veriyormuş. Köyden insanlar bu ayıdan kurtulmak isterler. Hüsnü amcanın ismini, avcılığını bilmiş olacaklar ki birkaç kişi Kızılca köyünde Şükrü Polat’ın yanına giderek olayı ona anlatırlar. Merhum ŞÖKİ RİZGO, yörede öyle tanınır. Bahri Polat’ın akrabaları.

Şükrü Emi Hemzeliyan’da Hüsnü Emi’yi çağırarak olayı kendisine izah eder. Sonra pazarlıklar yapılır. Hüsnü amca ayıyı öldürürse 50 lira + bir çuval buğday kendisine ödenecektir. O şekilde anlaşıyorlar.

Dersim’den gelen o köylüler ile beraber köye giderler. Köyde önemli bir ağırlığı olan kanaat önderi Seyyid (Dede) onu ağırlar. Seyit onun yanına birkaç kişi vererek yardım etmeleri konusunda eşlik ederler.

Hüsnü Emi Seyit Hazretlerine sorar: “Bu benimle gelenlerin nişan ve avcılık durumları nasıldır?” Seyit Hüsnü amcaya cevaben, önemli kimseler olarak bilinir, “500 metrede kekliği kafasından vururlar” şeklinde aralarında hoş bir sohbet ve diyalog geçiyor.

Hüsnü Emmi bunlar ile ayının bulunduğu kayalığa giderler. Köydeki adamlar, “İşte ayı ini, yuvası budur” diye ayının olduğu ini gösterirler.

Hüsnü Emi onları çapraz aralıklarla mevzilere yerleştirir, ayının yuvası çevresinde. Kendilerine, “Ben içeri girip ayıyı dışarı çıkaracağım. Ayı 50 metre uzaklaşmadan sakın ateş etmeyiniz. Yoksa ayı döner, beni içeride parçalar.” Bu püf olan noktayı kendilerine sıkça tekrarlar. O adamlarla öylece anlaşıyorlar.

Hüsnü Emmi elbiselerini çıkarır, ayının yuvasına çırılçıplak, anadan doğma üryan bir şekilde girer. İnin, yuvanın sonunda ayıyı uzanmış halde görüyor. Ayı ini biraz uzun, oldukça karanlıktır. Giderken yuvanın içeri girişinde tüfek ile elektriğini saklıyor.

Çırılçıplak ayının arkasında durur. Ayakları ile ayıyı dürtüyor. “Hörce here ez xeresim şune bide min…” Ayı, bura soğuk, üşüyorum, bana yer ver… Bu şekilde yavaş yavaş ayıya dürte dürte, fısıltı şekilde konuşarak ayıyı inin, yuvanın dışına çıkarır.

Ayı dışarıya adım atar atmaz dışarıdaki adamlardan biri heyecana gelerek ayıya ateş açar. Ayı homurdanarak yuvaya öfke ile döner. Hüsnü Emmi tüfek elinde ayı ile yuvanın ağzında karşı karşıya geliyor. Tüfeği ayının ağzına koyuyor. İn yani yuva karanlık olduğu için tüfeğin nasıl ağzına girdiğini kestiremiyor. Bir elinde tüfeği ayının ağzına koyarken diğer yanda elektriği arıyor. Nihayet elektriği buluyor. Sonra ışığı tutunca namlunun dik olarak ayının ağzında olduğunu görüyor. Tetiği o zaman çeker. Ayı yuvanın kapısında yığılıp kalıyor.

Tüfek tek atımlık mermili olduğu için o mermiyi isabetli kullanması gerekiyordu. Nitekim tetiği çekince kafatasında patlar. Ayı inin ağzında yığılmış, yuvasını da kapatmış şekilde kalıyor.

Oradakileri çağırıyor: “Geliniz ayıyı çekin, ben de buradan çıkayım.” Dışarıdakiler geliyor. Ayının ayağına ellerini verince ayı daha can vermediği için doğal olarak ayağını, bacağını salıyor. Bunun karşısında bunlar panik yaparak kaçarlar.

Biraz bekleyip tekrardan geriye dönerek ayıyı inden çıkarırlar. Dışarıdakiler kendi aralarında herkes başladı “Ben ayıyı vurdum” demeye. Bu yaygara dışarıda bekleyenlerin arasında tartışma başlıyor.

Ayıyı çekip köyün meydanına getirirler. Seyit geliyor, herkes toplanmış, olayı merak ediyor. Seyit soruyor: “Ayı nasıl öldürüldü?” Dışarıda bekleyenlerden bir iki kişi “Biz vurduk” derler.

Seyit Hüsnü Emi’ye sorar. Hüsnü Emi: “Şimdi deriyi soyalım. Eğer ayının vücudunda dışarıda yara varsa onlar vurmuştur. Yok, ağzından kurşun girip kafasının içinde patlamışsa ben vurmuşumdur. Ayının yuvasına girip ayı ile boğuşan bendim.” der.

Sonra derisi yüzülür. Tek kurşunla ağızdan vurulduğu ortaya çıkar. Seyit kendi adamlarına iyi bir fırça atar. “Yapamadığınız işi kendinize mal etmeniz düşkünlüktür.” diyerek öfkesini ortaya koyar. Hüsnü Emi’nin de gönlünü alıyor. Olay da bu şekilde bitiyor.

Olayda bahsi geçen ve olayda bulunan tüm herkese Allah’tan rahmet dileriz. Ayıyı öldürmek övünerek anlatılacak olay, konu değildir. Hayvandır, canlıdır, bir candır. Ancak zarar verir duruma düşerek zararlı olunca mutlaka önlemi alınıyor. Belki olayı bilenler okur, katkılarını bekliyoruz.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 1 Aralık 2025
Yazan: Efendi Güneş

Genel olarak da coğrafyamız oldukça dağlıktır. Önemli dağların mevcudiyetine tüm bölge ve yörede rastlanır.

COBUR Köyü’nün karşısındaki bu dağın adı GİYARE PİR’E, yani yaşlı dağ anlamındadır. Bu dağa yaşlı denilerek nesilden nesile anlatıla gelinerek ismi o şekilde halk arasında kalmıştır.

GİYARE PİR… Bazen yaşlılarımız bu dağa adeta sitem ederek hiçbir marifeti, verimliliği yoktur derlerdi. Biz de sebebini ve neden marifeti yoktur sorduğumuzda o saygın değerli köylülerimiz gerekçeleri anlatarak dağın birçok verimde fakir oluşundan yakınırlardı.

Bilhassa zirvesinde kaynak, pınar suyun olmaması, dağın kısmen taşlık olması, yabani meyve çeşitlerinin bulunmaması… Mor koyunların orada güdülmez, otlatılmaz derlerdi. Büyükbaş hayvanlar hakeza dağın zirvesinden çokça faydalanmaz; böyle gerekçeleri sayarlardı.

Oysa bu dağın eteğinde bir zamanlar zengin yabani meyve çeşitleri bulunurdu. Kızban (Çerdene), Tai (Dardane), Şekok (Ahlat), Gijok (Alıç). Bu meyve çeşitleriyle süslenip bezenmişti. Bizler çokça bu meyve çeşitlerinin olduğunu iyi hatırlıyoruz.

1960’lı ve 70’li yıllarda köylüler bu meyve ağaçlarını ODUN için bilinçsizce keserek Karakoçan’a getirip satarak ufak bir kazanç elde ederlerdi. MEŞE ağaçlarını, odunlarını kesmek YASAK olduğundan meyve ağaçlarının kesilmesine bazı kimseler yöneldiler. Hatta kendi özel mülk ve tarlalarından da meyve ağaçlarını keserek hepsini yok ettiler.

Dağın tam zirvesinde kaynak SU yoktur. Ancak dağın eteğinden ve aşağı kesimlerde bazı kaynak sularına, pınarlara rastlanır.

MOR KOYUNLAR. Büyükbaş hayvanlar için pek ideal yer değildi. Ancak KEÇİLER için oldukça çok elverişliydi. Köylüler bu dağdan oldukça faydalanırdı. DAĞ, BEYDERE, OKÇULAR köyünün mezrası DOLAN olmak üzere üç köyün de ortak bir alanı idi. Dağ Cobur Köyü’nün karşısında olduğu gibi bu iki köyün de karşısındadır, coğrafya yapısı ve oluş itibarı ile.

Dağların en önemli özelliği ise yaratılış itibarıyla dünyanın dengesini sağlar olması. Dağlar yeryüzünde göründükleri uzunluğu ve yüksekliği kadar da yer altından gömülüdür. Yani kazık gibi yerlere çakılmıştır.

Kur’an-ı Kerim’de dağlar ile ilgili ayetler mevcuttur. Aslında dağlar çokça faydalandığımız nimetimiz ve kutsallarımızdır.

GİYARE PİR ya da BEROJİ PİR, Cobur’un en önemli sembolüdür. Nitekim peygamberlere mekân olmuş kutsal olan dağlar da vardır.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 29 Temmuz 2022
Yazan: Efendi Güneş

DEP’E. Yüzlerinde asaletin izleri, derin merhamet ve vicdanlı insanlığın temel değerlerini taşıyanların siması Mezopotamik kültürünün ve uygarlığının sembolü ve figürü… Asaletli insanları kadim toprakların bu şirin ilçedeler.

Eskiden olduğu gibi bu gün de o uygarlık ve medeniyetin mazlum ve kahraman halkımızın umutlarını kaybetmeden çağa kulaç açan bahadır ve yiğit insanlarını görüyoruz. Biraz çehreleri değişmiştir, biraz da zamana, teknolojiye, sanayi ile ilme, bilime ve çağdaşlaşmaya ayak uydurmaya çalışarak köklü asaletlerini kaybetmemişlerdir.

Fırat ile Dicle Havzası’nda esmer ve buğday tenli, kara yağız insanlarımız medeniyetin ve insanlığın aynası olarak yaşıyorlar.

Tarihte nice tufanlar, afetler, nice felaketler görmüş, yaşamış bu topraklar. Peygamberler gelmiş, ihsan eylemiş, doğruluktan, adaletten, hak ile hakikatten kul ile Rab arasında aracı olmuşlardır. Dünya bir imtihan arenası. Yeryüzünün kutsal sofrasının büsbütün nimetlerini hatırlatmışlar.

Burası Mezopotamya, insanlığın ve uygarlığın beşiğidir. Nuh Tufanı, Nemrud zulmü, Hz. İbrahim Peygamber gibi niceleri sirayet etmiştir. Gök kubbe hepten bir şemsiye, şahit olan hikmetlerle süslü, daha keşfedilmemiş üstümüzde mucizeler ile dolu sayfadır.

Mezopotamya’nın köklü ve asil yürekli insanına bin kez selam. Mazlumiyetin timsali Mezopotamya’nın soylu ve kadim mirasçısı olan nesiller, sizlere bin selam. Korkmayınız. Allah’ı kendinize dost biliniz. Dünyanın hiçbir zalimine diz çöküp şükür etmeyiniz. Zillet asla mazimize ve asaletimize bağdaşmaz.

Bu asaletli medeniyetimiz ve uygarlığımızda esaretin yeri yoktur. Hz. İbrahim gibi Allah’a teslim olunuz. Ancak tiran ile despotlara, zalimlere asla el bağlamayınız. Nuh Peygamber’i, tümden peygamberleri, tarih ve mazinizi hatırlayarak kurtuluş ile selametin mutlaka varlığını hatırlayınız.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 12 Ağustos 2024
Yazan: Güneş Efendi

Yıllar geçtikçe anılara ve maziye daha da özlem, ilgi ve alaka duyulur. Geçmiş anılar, vuslat ve hasretin bitmeyen özlem dolu anlarını yaşatır.

Aşağıdaki resim tablosunda beraber yaşayan o öğrencilerin birbirlerine çokça alakadar arkadaşlık, dostluk, beraberlik zamanı ve anıları olmuştur. Zaman zaman keder ile acıları, hüzünlü anları, sevinç ve mutlulukları da birlikte yaşayarak paylaşmışlar.

Gençliğin en doruk ve zirvesinde heyecan dolu duygular ve istikbale giden gençlik yılları, bu basamakların anları, umut ile hayaller bir başkadır. Bu da unutulmaz yıllar… Yıllar geçse de bu gibi tablo ve resimleri gördükçe birçok yaşanmış anlar ve anılar tekrar buram buram tüter, canlanır.

Resim Karakoçan Lise Mezunları sayfasından alıntıdır.
Ülküye Barut Öğretmen’e aittir. Kendisine ve sayfaya teşekkürler.
Karedeki öğrenciler 1987 Matematik Bölümü öğrencileridir.

Güneş Efendi

Yazılış Tarihi: 22 Ağustos 2021
Yazan: Efendi Güneş

Derin bir Özlemin içinde kalmışım .Hayalerim Maziye kayıyor .. Anılarım gözlerimden birer birer tüter…Bu şehir bana sanki bir Efsane gibi olmuş .. Hasretle Ruhumun derinliklerinde vücudum her zerresine kadar acılar içindeyim… Dert keder doluyum .. Geçmişte yaşayıp hayat bulduğum o zaman dilimi içinde mucizelerle dop dolu sitemlerle Yaşanmış geçmiş yilarla ah bu Hayat ..Mazide meskenim olan şehirin bu güzelikleri buram buram gözlerimden yanıp yanıp tütüyor. …Hele hele o Anılar .Ah o Anılarım
….
Hasretle yüreğime sinip sinip. saplanarak o Anılar birer birer gözlerimde tüter tüter canlandilar … Neşe ve sevinçlerim, mutluluk anılarım,Keder ve acılarım. ..Bana yeniden geçmişi hatirlatilar….işte Hayat sana her hali, duygulari tatirir ..Tüm lezizleri acı ve kederleri ….Görüp yaşadıklarım hepsi şimdi bir başkadır.
….
Bir sürpriz yumağı. Bilemezsin asla ne zaman neyi yaşayacağını.. çözemezsin.. Neyi ne zaman bulur yaşarsın asla düşünemezsin. ….Her şey seni vakti gelince bulur o zaman yaşarsın. .,Afaki yaşadığın zaman dilimi kamburun da taşır sin o külfeti . Bir Ömür sermayesi içinde bulur yaşarsın….. ,
..
Eyvahlar eyvah bu şehir bana şimdi çok daha kederli acıları maziyi yaşatıyor. Meyuslandim ,Hüzünlendim, üzüldüm….
…Gençliğim sığmazdi asla engelere nede korku, yeis’e , pes etmeye…Yenilgiyi kabulenmez pes demeyi asla bilmezdim. .Deli dolu duygularım coşkulu korku nedir bilmez .. Kelepce benliğime vurulmaz…Yasaklar beni ırgalamazdi.. Gençliğin heyecanlarla süslü çılgınliklar dolu çağında. . ..Olgunluk tan akilciliktan kemale ermek kamil olmaktan biraz farkli ve uzak .İşte o gençlik..Hayatin bir evresi yaşadıkça zamanla bilirsin anlarsin nedir gençlik ?.???.
….
Yilar yıllı daha önceleri bu şehirden gördüklerim .Bu şehirde yaşadıklarım, tanidiklarim… Kartal misali haşmetli duruşlu insanlar. .Şahin bakışlı Asaletin timsali o Aşina olup sevgi beslediğim tanıdıklar dostlar . O soylu kimseler.. Bize huzur güven cesarete teminat veriyorlardı.. Bizden öncekiler ler ..
.Heyhat Şimdide yaşlanmış lar. Hayat basamaklarını zirvelerine tırmanmışlar…Merdivenin zirvesinde adetta ölümü bekliyorlar.. Çaresizce ve umutsuz lar.. Çoğunun çıkmış kamburlari yüzleri buruşmuş alınları kırışık.Hayat romanları sanki yazılmış yüzlerine . Eleri katmer katmer cizgiler oluşmuş… Ne çok acı gözlerinde adeta okunyor..Artik. canlılık mutluluk sevinc ve ummut yoktur .. Ummutlari sevinçleri uçup gitmiş tir. . Çaresizce. hayatta tutunarak yaşamı sürdüren zavali piri fani yaşlılar.Bu şehirin kanaat önderleri herkesimde insalar Asiler ve soylulari. Şimdide Ummutsuzca zorla gülümseyen yüzleri .. Badem şekerli tatlı dedeler….Allaha ibadet etmeyi çokça sarılarak adetta dört ele ibadete sarılan sanki yola çıkan mazlum ve maznun simalar ..O eşsiz kahraman figürler…..Dünya Misafirhanesinde bekleyen Uzun bir yolun çok meraklıları. Artık. kimsesiz ,sahipsiz terk edilmiş kimseler gibi öksüzler ..
….
Bu şehirde Yaşlı iiken gördüklerim..o sevecan insanlar. ..Bir daha görmeyerek. terk edip kaybettiğim ölmüş merhum kimseler.Toprağa misafir olmuş kabirleri bizlere örnek ve ibret olmuşlardır…..Her biri bir başka acı veriyor.icime .. Yüreğime dokunuyor . .. İç Alemimi Acılar la yakan karartan bu Hasret dolu bir vuslaat. ……..Göçüp giden o güzel nur yüzlü yaşlı o insanlar.Yazik Şimdi aramızda yoklar .. Terk ve unutmuşlar .Eyvah ne kadar acı unutulmuş lar.. Bu şehir bana unutulmuş lari . Maziyi halen yaşlıları ve hepte geçmişin o bildiğimiz Çınar duruşlu insalari ölmüşlerimize rahmet olsun..En çokta onlari ölenleri hatırlatıyor……
…
Güneşe düşen gölgemi görünce hayifladim aslında şaşırdım.. Gölgemde sanki kambur gibiyim.Kalburum çıkmış ..Eyvah demek benimde kamburum çıkmıştır.. Emin olmak için camların önünde geçiyor. Cam aynalarinda Kendimi görmeye çalışıyorum.Evet evet ben Azda olsa kamburum vardır. Tam üzülecektim Kendime aciyacaktim..Aklıma geldi birden. Biz ailece zaten biraz kamburuz Annem ve dayilarimda geçmiş bize.. Gençliğimde zaten kamburdum. Halen dede değilim pir yaşlı olmamaya sevindim ..Çokça sevindim
Sonra aklıma geldi elerime baktım. Nasırlı elerim. buruşmuş. Bir deri gibi yapışmış .çizgiler bin bir alem. O zaman fark ettim. Gençlik çoktan uçup gitmiş Yaşlıların arasına bir müddet sonra bende adayım.. Şayet yaşayıp hayat devam ederse..

GÜNEŞ EFENDİ.

Yazılış Tarihi: 24 Ocak 2025
Yazan: Efendi Güneş

Hüseyin. Merhum ayni zamanda Babamin amcası amcamizdi ..Çanakkale savaşına katılmış uzun yilar Askerlikte kalmış…Bundan böyle köyde pek az kimsenin Türkçe konuştuğu o zamanlar o güzel Türkçe yi bilip konuşuyordu.. Bunuda Askerlikte öğrenmiş olacaktır. Bazen tenefuslerde okulun önüne gelir çocuklar ile konuşur .Kendisinin mizahi yapisi ile ilk okul öğrencileri ile diyaloğa girerdi. Bu mizahi yapisi Babacan özelliği öğrencilerinde çokça hoşuna giderdi. Gördüğümüzde artık 80 yaşını aşmış piri fani çok yaşlı ama dinç biriydi .

Eskiden köy yerlerinde Köy odaları insanların buluşma yerleriydi..Çokça cazip ve elverişli olmalari doğal olarakda önemli sosyal dayanışma merkezleri gibiydi. ….Çünkü Radyonun dahi olmadığı iletişim ve haberleşme gibi imkanların yok olduğu seferberliğin yaşadiğı fakirlik ve sefaletin bitmediği o sefalet dolu yilar. ..Bazen aç kalınır. Yiyecek bile bulunmaz yilar. .
……. .Yine bir gece köylüler bir köy evinde toplanmışlar aralarinda sohbet etmişlerdir.
Orada Bulunan bir çok genç bir birlerine söz vermişler.
Yarın sabah İstanbula gitmek için anlaşmışlar..
Köy dışında bir buluşma noktası nida belirlemiş ler..
Eskiden İstanbula gitmek için. Erzurum guzergahi üzerinden TRABZONA Oradanda gemi ile İstanbula gidilirmiş..
………
Sabah erkende APE HÖS Akşamda belirtilmiş köyün dışından köye yakininda buluşmak noktasina gidip orada bekliyor ,Yer (Zewiya meh Şere) .Uzun bekleyişin sonunda Akşam söz verenlerin hiç birisinin Sabah buluşmak yerine gelmediğini görünce. .
Köye doğru bağırıyor….
…
Göndo, Göndo xevşego. Meğseda ve dema’ke Ezuma. Eji terim istanbole..
..
Hey köy köy gevşek zavallılar Demek sizin maksadınız benmişim. .Bende budur İstanbula gideceğim..Eve ve köye dönmemiş …
O şekilde tek başına yola koyulur. Erzurum sonra Trabzona oradanda Gemi ile İstanbula gider. …
Merhuma Allahtan Rahmet dileriz..
Not resim ALINTI ..
……
GÜNEŞ EFENDİ..

Yazılış Tarihi: 13 Eylül 2022
Yazan: Efendi Güneş

Bu köyün ismi herkes tarafinda rahatça biliniyor .Mutlaka çokça duyulmuş bir köydür. Adakli’ya bağlı Bağlar pınar köyüdür.Eskiden Ağırlıklı olarakda Ermenilerin yaşadığı ve ticaret etiği ticaret merkezli büyük bir köy yerleşim yeriydi…
Yaylalara giden Koçer ler ,,Hezaze Temran’e mintikasini iyi bilirler. Selenk köprüsüne yakin olup bir ikki gölet vardır. O göletlerin içinde ise bol bol sülük bulunurdu. Heci Halil köprüsü Xerbaş suyu üzerinde kurulmuştur. O köprüden geçer geçmez karşıda büyük dağ ve yamaç varki buradada asma üzüm bağlarının kalıntıları görülüyordu. Eskiden üzüm yetiştiği bağcılık yaptıkları anlaşılıyor. .
…
Anlatmak istediğim asıl olay ve konu ise başkadır..Çokça eskiden yaşamış Halk arasında anlatılarak günümüze kadar gelmiş bir olayin hikayesidir..
….
Vaktiyle Temran da MİR varmış. MİR her haliyle en otoriter ve yetkili kimsedir..
İdareci ,yönetici kanundur.Kral ve kraldan çok daha kralcı. .
MİR bir gün her tarafa haber yayarak erkeklerin gelip bir Angarya çekmeleri yani çalıştırmak üzere haber salmış.
Haber saldığı köyden her kes giderek kendilerine düşen görevi yerine getirmişler.
Ancak köylerden birinden. Biri varki aksilik ederek yada önemsemeyerek olaki önemli hayatı bir mesele yüzünde Ağanın işine gitmemiş. Çağrısına icabet etmeyerek Angaryasinda bulunmamıştır.
MİR bu adamın gelmediğini öğrenmiş. Bunu fark edince . . Mir Adamlarını göndermiş onu getirtmeye……………… … Mirin adamları adama giderek haber vermişler. MİR seni istiyor kendisibe bildiriyorlar….

Adam giderayak Hanımına derki . Hanim ben budur Temrana gidiyorum
MİR beni çağırtmış .Ama Hayra Alamet bir iş değildir..
Hanımı Miri ‘n ne kadar zorba biri olduğunu.bildiği halde
Kocasına döner şöyle der.
Sen Temrana gidiyorsun… Eğer idam edilip dönmezsen ve yahut Alı koyularak gelmezsen zaten mesele yoktur.
Yok eğer sağ selim kurtulup dönersen bana bir kırmızı Renkli FİSTAN getir….
. .. ..
Adam mirin konağın,’a gider gitmez. Görür görülmez . Adamı alıp hemen bir hücreye atıyorlar.
Adam artık başına gelecek felaketleri düşünüp merak içinde beklerken.
Hücrenin penceresinde bir anlık.dışarı bakıyor.
O esnada çok güzel bakımlı bir kadın yoldan geçtiğini görüyor.
Kadına baktıkça hevesi arzuları onu kamçılamaya başlar. Şehvetten keyif zevk alıyor ..
Tamda o esnada MİR içeri girerek hidetle seni idam ederim Sinir içinde öfkeyle ve tepki ile yargısız infazı adama sunar.
Adam döner Mirin yüzünü sakin sakin bakarak süzer. Birden başlar gülmeye.Gülmesi kah kah atmaya dönüşür Bu gülüşü mir’i dahada sinirlendiriyor. Çileden çıkarıyor. .Mir kendisine Behey Adam sen ölüm yolcusu iken İdam edilerek ölümü beklerken neden ve nasıl olurda kahkalar la gülüyorsun?.Bu ne cüret sebebi nedir,?Bu kahkah ve gülmenin.
Adam konuş maya başlıyor. MİRE şunu der.
Aklı mire mın.
Aklı jena mın.
Akle sere mın.( Bu son deyim.dahada müstehcen kelime olarak söylemiş tir)Ahlak adaba uymaz yazması..
.
Başlar izah etmeye ….AKLE JENA’MİN…Karima soyledim.. Beni mir çağırmış ferman vermiş emir etmiştir . Ben budur Temrana MİRE
gidiyorum . .
Karım bana döndü dediki .Oraya gidiyorsun .Kurtuldun sa bana mutlaka kırmızı bir kırmızı Entari, Fistan getir
Kurtulmadinsa zaten mesele yoktur…. Ben can derdinde iken ..Karım Entari alma derdinde.
AKLE MİRE MIN. Sen beni sorgu sual etmeden idam hükmü veriyorsun.Buda Adilane ve olacak iş değildir. Birde nicin gelmediğim mi sebebini bana sor. Sorgu sual bile etmedin.. .Bu kararında seni büs bütün çılgın Biri adetta Eşkıya olduğunu gösteriyor .
. AKLE SERE MIN. ..Ben Burada Hücrede ölüm fermanı ve kötü akıbeti belkide hayatimin son anlarını yasarken.Hüzün acı icinde olmeyi beklerken. ..
Tam bu esnada ..Yolda geçen bir Kadıni gördüm . .
Kadina bakarken ona karşı ilgi duyup inanılmaz bir heves ile arzu içinde zevk kaldım. …Buda olacak iş değildir. Can Derdinde iken. Zevklerim arzularım beni kamçıliyor..
Bu üç olay peşi sıra aklıma gelince gülüyorum..Sen , Karım Ve ben ….Biri diğerinden ,Hepimiz bir birinden beteriz. Bunlar beni çıldırtıyor ve güldürtüyor. . ..

GÜNEŞ EFENDİ…

Yazılış Tarihi: 17 Temmuz 2026
Yazan: Efendi Güneş

En çokta gurbetçiler in özlem duydukları ana ocağı, Baba ocağı bir çoğunun Beşiği kendi köyleri dir.
COBUR Köyünün …Diyare Kewre reş mintikasinda bu resim Çekilmiştir….Dep Karakoçan’da halen Kiğı köyleri dediğimiz köylere giden YOLUN güzergahı üzerinde bulunan mintikadir.. ..Ayrıca AKŞİŞ deresi ni geçer geçmez Kumik köyü ve bir çok köyün yoluda buradan geçiyor.
……
İnsanlar bulundukları ve yaşadıkları bilhasa köylerde.
Hiç şüphesiz en çokta toprak ve MERA ile ilgilenip yaşamlarının sürdürürler..
……
Buda başlıca 2 ana neden vardır. 1 cisi. ZİRAAT .Toprak üzerinde her türlü uretimde verim alarak çalışıp çabalayarak RIZİK kapısı ile Yaşamayi sürdürmek.
2 si ise HAYVANCILIK .Hayvan yetiştiriciliği eskiden genel bir geçim kaynağıydi…
Hayvan beslemek yine baslica Rızk kapısı idi.
….
Yabanda en çok rastlanan Hayvanların oluşturdukları yoldur. Merada o kadar davar sürüleri geçmişki meşe kümelerin kaya parçaların arasında davar KARIK.yol güzergahlari oluşturmuştur…..
………
Bir diğer enteresan olay bu geniş. Mera içerisinde meraya 100 lerce isim verilmiştir. Dağlara ,tepelere yamaçlare vadilere su kanalciklarina düz yerlere bile isim koymuşlardır. İsimlendirilmiş tir..

Günümüzde artik eskisi gibi meralar insanlar ile dolup taşımıyor. Hayvancılık BESİ cilik Ahirlara HAN lara haps olmuş…Ziraat ise malum dur .Artık eski özelliklerinin yitirerek .Daha çok dışarıda ithal ile ihtiyaçlar karşılanıyor. Bunlar başlıca ana iki sebeptir. GÖÇ etmekde 3 ci bir nedendir.. Bunlar olunca insanların Toprak ana ile olan esas bağlarını zayıflatmış ve kopma noktasına getirmiştir.. Yabani Hayvanlarin mükemmel korkusuz mekanları olmuş tur. Devran eskilere göre biraz onlara dönmüş tür..
….
Yaz Mevsim toprak anayı yaşlı adeta hüzün ve meyus gösteriyor. Oysa Resim dün çekildiği gibi yenidir. ….

Yazılış Tarihi: 31 Ağustos 2022
Yazan: Efendi Güneş

Hac islamiyetin 5 Farzında biridir.. Şartlara göre bu görevi yerine getirmek tüm müslümanlara farz kılınmıştır..Hac edenlerin en çok ibadetl ile ve yerine getirilmesi getirilen yükümlülük ise KABEDİR . Kabe kesin tarihi bilinmemekle beraber Hz Adem ile başlayıp günümüze kadar gelmiştir.Müslümanların kıblesi olup ibadet edilirken Kabeye doğru durularak ibadet edilir namaz kılınır..
Kabenin bir çok defa saldiriya uğradığı yıkıldığı ve tekrar yapılarak bu günlere kadar geldiğini kutsallığıni korumuş tur.inşallah kıyamete kadarda devam eder.

Aslinda 2018 de Hac farizasini yerine getirmiş olduğum için izlenimlerimi yazıp sizler ile paylaşmak istedim…
Kahire Hava alanına inerken oranın Hava alanı çok eski fakir bir yapısi manzarası vardı.. Ancak hizmet vermekten sıkıntı yoktu .Oysa Dünyanın İlgisini çektiği Antik Tarihi medeniyeti vardir..Mısır Dünya da Turistlerinde ilgi kaynağıdır. Hava alanı dahada modern yapilabilinirdi.
CİDE Hava alani Modern olup hizmet vermelrrinde kusur yoktu.
MEDİNE .En kutsal ve İslam medeniyetinin yaşadığı önemli bir kentir .Güzel yeşil Hurma bahçeleri vardır Bilindiği gibi mescidi Nebevi .Yani peygamber Efendimizin Camisi Medinededir….Modern güzel şekilde büyütülmüş içeride HZ Muhamed Radyalahu an.Aleyhi selamın Kabiri.,Hz Ömere Hz Ebubekirin kabirleri hepsi bir arada bulunur..Camiye yakın mesafede Hz Alinin kızı Fatma’nin evi. Aşağısında Hz Muhamedin gidip dinlendiği sohbet etiği bahçe bulunur .Halen özelliğini koruyor Diğer Halifelerin evleri camiye en fazla 200 yada 3 yüz metre uzaklıktalar . UHUD dağı Uhud savaşının. Yapıldığı yer oldukça tarihi ve anlamlıdır.. Oraya da çok rahatça ziyaret edilir.Hz Hamzanin mezarı yine görülür..Şehir mimarisi ile iyidir.1400 seneden beri islamiyetin sembolü şehir.Etrafa fazla dağılmamış …Yaban doğa kendisini koruyor..Şehir betonla çarpık yapılanma ile zayiat vermemiştir..
Medine de zem zem suyu içilir. ..

MEKKE. .Kabeninde içinde bulunduğu tüm Hac farz ve yükümlülüklerin yerine getirildiği yer KABEDİR..Günümüzde aşağı yukari 4 milyon insanın bir arada bulunarak Hac farzını eda etmektedirler .Çeşitli Milletler ve Halklar. MEKE’de Hac Farzini yerine getirirlerken…Ben şahsen Suudi Arabistan’ Asayişi nin polisleri jandarmasi nin güvenlik birimlerinin kötü ve tasvip edilmez bir olayını hor Hakir şiddet davranışlarını tavırlarını görmedim .Oldukça her konuda yeterliydiler…Kötü durumla karşılaşmadım.. Mekke şehir olarakda yine 1400 senelik HAC ve kuruluşu çok çok eskiye gidilince Hazreti İbrahimin Eşi HACER in. orada oluşu ve H Z Hacer in Hz reti ibrahimi Doğumu esnasinda ..Safa ile Merve tepeleri arasinda SU araması.Sonra Cenabı Allahin kudreti ile Hz ibrahimin bulunduğu yerde doğumu sırasinda Zem zem suyunun çıkıp akmasi..Hacer in Zem Zem Arapcada dur anlaminda suya dur dur demesi.. Suyun durarak ilahi kudretin bir mucizesi olarak kullanılır hale gelmesi.m……KABE nin Hz Ademle ile yapıldığı söyleniliyor. Yani insan oğlunun varlığı ve kabenin oluşu ile kuruluşu akla getiriyor..Ancak kesin tarihi söylemek doğru değildir. Çok eski MABED olan kutsal KABE.
Buna rahmen Kabeden 500 ile 1000 Metrede uzaklıkta Doğaya çıkabilirsin .Evler yapılanma şehirleşme bozulmamış ..Çokça Natürel.. Binalar yapılmamış…Tabii doğal özelliklerini Korumuştur… Çıplak tepeler yaban vardır…Buda en çokta beni etkiledi..Doğayı ve toprağın halen özelliğini koruması .Peygamber Efendimizin Evi takriben 150 metre Kabeye yakındır. Zem zem suyuda yine evinin çokça yakınindadir..
Ancak Kabenin Yani başında yapılmış Binalar.. Gök delen ler kadar yüksek olmasada çokça yüksek binalar yapılmıştır. .Kabenin Bir cephesinde. Bu oldukça üzücü ve inanılmaz bir rahatsızlık insanlara veriyor. O yiksek binalarin Altlarinda iş yeri ticaret gibi yerler vardir… .Uzun uzun binalar in varlığı cephesini oldukça kabenin görünümü estetiğin Mimari si ve yapısını etkiliyor ..(.Sanki kabenin sırtına binmiş gibidir)
Hac farzı kabe’de Arafat’ta Şeytan taşlama ile tamamlanır. Hizmetlerinde kusur fazla görülmüyor.. En çok orada çalışanlar Dükkanlar ve ticaret yapanlar İslam ülkelerinin dışarıda gelen insanlarıdır..
Temizlik yine öyle dışarıdan insanlar orada bu görevi yapmaktalar. Suudileri nerdeyse hiç görülmüyor Bu Hac sezonunda .Buda dışarıda Haca gelenler için dahada kolaylık sağlıyor..

Allah Haca gitmeyi tüm hepinize nasip etsin.. Haca gitmek isteyenlere kolaylık sağlasın Her kese bu kutsal farzi ibadet inşallah. Nasip olur. Nihayet Allahin dediği olur.. …inşallah bir hatam ve yanlışım olmadı.. ..

GÜNEŞ EFENDİ..
.

Yazılış Tarihi: 5 Eylül 2022
Yazan: Efendi Güneş

Dermal bir çoğunuzun bildiği gibi Kız istenirken ..Eskiden kız tarafının Erkek tarafinda istediği ve şart koyduğu Düğün de Ziyafet vermek için yapilan masrafların adı Dermaldir. .Düğünde bu masrafı erkek tarafı yapardı. .
….
DERMALCİ. Kız almaya giden davetlilere Dermali kız evine götürerek davetcilere kiz evinde hizmet veren yemek pişiren oğlan tarafının bir akrabasi yad bir dostu ile yakını olan kimseye Dermalci denir..
….
DERMAL .. Kız tarafının oğlan tarafinda istediği zaruri temel gıda ihtiyaçları olan pirinç Bulgur yağ her hangi bir baş hayvan .Bazen çay ve şeker dahi isteniyordu. .. .Kiz tarafi bu kesilen Dermali düğüne gelen Davetlilere Yada köylülere yemek olarak ziyafet verilirdi.
Bazen her iki taraf bunun üzerinde anlaşmayı sağlama diklari olup yer yer tartışmalar bile yaşanırdı. .Kısacası oğlan tarafı tüm masrafların sorumlusu idi.Kiz tarafı masrafı şart koşuyordu. .
….
DERMALCİ .Bu kesilen Dermali yani Yağ Pirinç ,Bulgur, çay, şeker Tütün. ..Belirlenen Hayvan cinsini Kız evine düğünde bir gün önce götürerek misafirler için hazırlık yapılırdı…
Dermal’ci zavali Kız evinde hizmetkar gibi çalışır yemeği hazırlar.. Varsa yeteneği yemekleri yapar.Yoksa kiz evindekilerine yardım ederek yemek hazırlanır. Hata çeşmeye suya gönderilir. Kimileri bulaşık dahi Dermalciya yikatirlardi..
Gerekirse evin diğer işlerini bile yaptırılır di.. .Yani kız evi Naz evidir .
Birde köylüler yada kızın akrabalari İlginç oyun ve şakalar Dermalçi üzerinde oynarlardi. Kimi kül dökerdi üstüne kimileri su üstüne döktürüyor. Kimi varsa kulahini kaçırıyor. Kış ise kar topuna tuturulurdu. Akla gelen her çeşit şaka ve oyun yapılırdı. .Dermalci iki gün bunları yaşardı.
….
Hata Bizim Kiğı dediğimiz ÇAN Yöresine olan köylerdeki düğünlerde çok ilginç eğlenceli oyunlar oynanir,ldi..Ağır Eğlence ve şakalar yapılırdı. .Başka köylerde gelen o köyde kız isteyerek Köylerine gelin getirenlere, Çok komik ağır şakalar ederlerdi..Bunun en ağırı Trencilik oyunu. Bunu oynarlardi. .Bu oyun bilhasa o Kiğı köylerinde bir kaçında yaşanırdı. Her kesin tahamul etmediği bir oyun çeşididir. Kigi köyleri simdiki karakocana bagli olan Gaz köyleri dir….Her köyün kendine has bazi oyun, kural ile Gelenekleride vardı. .
DERMAL ve DERMALÇİ .Bu halen köylerde yaşanıyor mu acaba?.Galiba gittikçe bu gelenek ortadan kalkmaktadır …Eskiden Bir başka idi Düğünler Eğlenceler. DERMAL ,DERMALÇİ Düğünler, Halaylar, Davul zurnalı eğlenceler günlerce . En az bir hafta sürer di..
….
Güneş Efendi….

Yazılış Tarihi: 12 Ekim 2024
Yazan: Efendi Güneş

Bu gün gelişmiş bir çok teknoloji iç içe yaşıyoruz …Bundan .40 ve 50 yıl önce yaşadığımız köylerde bilhasa Coğrafya ve bölgemizde Elektrik ,radyo ,Televizyonlar , Telefonlar yoktu. Elektrik Amerikada 1750 lerde Benjamin Frankin Buldu. Edison 1880 li yilarda Ampulü icat etmiş. Biz ise Karakoçan köylerinde 1980 yıllarında Elektrik’le tanıştık.2 Yüz yıl sonra ancak elektriğe kavuşabildik ..Radyo ha keza köylerde sayılı şekilde yani çok az Sayıda evlerden Radyo bulunurdu.1960 lı yilara kadar…..Rdyosu olanlar bu kez Pil sıkıntısını çekerlerdi.. . Radyolar pil tasarrufu için her vakit açılmazdı..
….. Televizyon köylere Elektriğin gelmesi ile 1980 li yilarda girmeye başladı…Önceleri siyah beyaz idi.. Bir kaç yıl sonraları renkli televizyonlar yerlerini aldılar ..Telefon 1990 li yilardan sonra yine köylere geldi..
…
.Gazeteler ise köylere bir hafta 1 Ay yada Tesadüfen düşerdi.
Bazen yerlerde buldukları kağıtların üzerinde ki yazıları bile okuyan kimseler olurdu.Takvim yaprakları en elverişli bilgi kaynağıydi…Okuma yazma Bilmeyen kimi meraklilar…Okuma ve yazması olanlara götürüp okutarak manasını ve anlami anlamaya çalışırlardi… ..
İlkokullarda çocukların masal kitapları çok popülerdi.. Bu masalar anne, baba ve aileye onların çocukları tarafinda zaman zaman masal kitapçıklarında masal’ar anlatılır ve okutulur du..
Gurbet ellerde gelen mektupları ise okul okumuş Türkçeye hakim olan kimselere götürülerek mektup okutuluyor .Onlara Cevap yazdırıyorlardi. . O şekilde iletişim Haberleşme sağlanır di..
KÖY odaları her mevsim bilhasa kışları bir buluşma yeriydi . Burada buluşan kimseler bir birlerine anılarını anlatırlar. Bilip duydukları haberleri ve gelişmeleri konuşurlar di. Haber zamani ise Radyo dinlenir di..Belirli sınırlı sayida Köy odaları
Çokça güzel sosyal dayanışma ve buluşma yerleriydi….Köy odaları derken resmi kurumlar değildir..Köyden komşu yada akraba Belirli şahsiyetlerin odarlalariydi….
….
Nerden nerelere geldik.O günden bu güne..Şimdi çokça yenilikler gelişmiş Sanayi ve Teknoloji ,Bilim ve ilim ile iç içe Modern yaşamak tarzıyla yaşıyoruz.Çokça değişim ve yenilikler kazandık……Ancak bir çok kültür ,gelenek ,görenek Sosyal ve insanı köklü değerlerimizi de yitirdik.Aile kurumunun sıcaklığını zayıflatık….Bağımlılık gibi hastakik ortaya çıkarak yaygınlık kazanmıştır..Toplumun en büyük Handikap’ sancılı halidir… insanların giynme tarzlari ise gittikce çığırından çıkıyor..Çılgınlık noktasina gelmiştir..Zaman daha neyi gösteriyor onuda bilemeyiz.50 yada 60 yıl arasında yaşanan bu gelişmeler.
100 yıl sonra gelen nesileri acaba neler bekliyor ??.Kahin ve Kehanet sahibi değiliz ki bilelim..Tahmin etmek bile çokça zordur…..

Güneş Efendi..

Yazılış Tarihi: 16 Mart 2021
Yazan: Efendi Güneş

.KARAKOÇAN.., Karakoçan lisesi 1970 li 1980 yıllarda öğrenci olayların en çok yaşandığı okullardan biriydi. İlçenin Bölgeden stratejik bir yerde olması nedeniyle çok önemli olup Kiğı Yayladere , yoğunluklu Dersim,Mazgirt ,ÇAN köyleri Bingöle bağlı sancak ve Karakoçan BRANLİĞ çevre köylerinde geniş bir yöre den öğrenciler bulunmaktaydı. Karakoçan tüm bu yöre ve yerleşim yerlerin cazibe bir ilçesi olup öğrenciler orada eğitim görürdüler .
…..
… Dünyada yaşanan ve bilinen 1968 işçi öğrenci hareketleri faal ve etkin başlamış .. Siyasi Sol fikir ile ideolojilerin olduğu o dönemler Türkiyenin her yerinde kendini göstermişti. Türkiyede çeşitli Sağ ve Sağcı adlandırılan hareketlerde ortaya çıkmıştı…Karakoçan lisesi bu olaylarin sıkça yaşandığı yerlerden biriydi…Öğrenciler arasında sürekli gerginlikler gruplaşma ideolojik fikirler olup çatışmalar yaşanıyor eylemler olurdu. Sınıflarda tartışmalar,farklı konular üzerinde kamplaşmalar yaşanırdı.. Siyasi görüşün Hakim olduğu sınıflarda marşlar okunur Sloganlar atılıyor.İstediklerinde dersleri kaynatiyor. Tamamen keyfi durumlar zaman zaman yaşanırdı.. Bazen başka yerlerde eylemde vurulmuş olan Siyasi Dava arkadaşlarının anısına saygı duruşları yapılıyor. Hata okullar boykot edilirdi…..Tüm bu eylemler hareket ler ,konuşmalar olup olaylar ve konu tamamen politika zeminine çekilirdi…Dersler bazen hiç işlenmez Öğretmenler bulunmaz .Hep bir keşmekeşlik yaşanırdı. .Öğrenciler böyle kutuplaşmayla ile çalkalanıyor guruplar oluşurdu. . Öğretmen ve idarede bundan geri kalmıyordu. Her kes Mutlaka ya bir siyasi görüşün taraftari.. Yada tarafsiz kalarak sessizliğini koruyordu. Ancak tarafsiz kalmakta oldukça zordu….
….
Yıl 1973 Kasım ayı ortalarında olacak en büyük eylem lisede bulunduğum sınıftan yaşandı.
Lise birinci sınıfta olduğum dönemdi.
O gün Sınıfta olağan üstü bir durum yaşanıyordu..Sol kesim ağırlıklı hem okula ,hemde bizim sınıfta hakimdiler. Öğrenciler o gün fısıltı şekilde bir birileriyle konuşarak küçük gruplar halinde toplanıyor.lar.Diğer görüşlerde olan .kesimlerde kendi konuşmalarını gizliyorlar. Sağ görüşlü öğrencilere çatarak omuz atarak provokasyon larla tahrik ile tavırlarını sergiliyordular. Bakışlar sezişler karşılıklı kin nefret kötülük ve düşmanlık.doluydu. Atmosfer çok korkunçtu.Sol lisede hakim iken ilçe merkezinde ise Sağ daha çok hakimdi..Oda yerli Halktı..
..
Küçük sağcı gurup ise aralarında konuşarak şunu söylediler.
Birazdan Urfa li Yeni gelmiş olan Süleyman Hoca derse girecektir…Kumileri Urfalibdedi kimileri Diyarbakır’lı dediler.. Solcular hazırlıklı olup olay çıkarıp öğretmene saldıracaklar. Bizde bu
öğretmeni koruyalım şeklinde sözleştiler. Toplam Sağ görüşlü ler 8 veya 10 kişiyi sınıfta geçmezdi. Sol militanlar ise 20 üzerinden vardı. Birazda tarafsiz kalan öğrenciler vardı. Sol o dönemde okulla ve sınıfların çoğunda hakimidi..
….
…Nihayet Süleyman hoca sınıfa girdi. Edebiyat öğretmeniydi..Edebiyat Öğretmeni Hüseyin Özbay tayini çıkıp gitmiş. Onun yerine o tayin edilip gelmişti.(Bundan yanılmış olabilirim.) Daha okula yeni tayini çıkmış öğretmen bizim sınıfta ilk dersiydi. Sinifa girer girmez kimileri hiç ayağa kalkmadı.kimileride inanilmaz şekilde ıslık çalarak laf atmaya başladılar. Öğretmen ne olduğu nu şaşırarak şok geçirdi.
Öğretmenin ne oluyor demesiyle beraber .Solcu öğrenciler Öğretmenin üzerine yürüyerek yumruklamaya başladılar. Sağ görüşlü öğrenciler Öğretmenin üzerine kol kanat olup korumaya çalışirlarken ..Öğretmeni sınıftan dışarı çıkardılar… Kapiyi bloke ederek solcularla kavgaya tutuştu lar..Artik Allah ne verdiyse ikki taraf bir birlerine giriştitler.. . Ben kendimi masanin üstünden yaralı buldum. Ayakkabılarımın biri ayağımdan çıkmış. Yüzüm gözüm kan içinde .Beni kolumdan tutup dışarı çıkmasını sağlayan. Cihangir Okcu oğlu oldu.Başka sınıftan gelip olayi yatıştirmaya çalıştı. Bir kaç üst sınıf öğrencisi o şekilde araci olduklarını gördük. Bende Onun sayesinde biraz daha ucuz kurtulmuş oldum.Ama iyi benzetmiş lerdi..Tüm Sağ görüşlü öğrenciler yada benim gibi tarafsiz olup öğretmeni korumaya çalışan lar .Bizim sınıfta güzelce dayak yediler. İsimlerini yazmayayım.Ancak koridora çıktığımda. Sol kesim öfke hidetle bazılarının elerinde zincir, sopa çeşitli saldırı malzemeleri vardı. Sloganlar atarak sağa sola gidip geliyordular…

Not Tarafsızlık ilkesi ve ahlaki esas alinarak olayi hatırladığım ve yaşandığı gibi yazılmıştır… Eger eksiklikler varsada unutmaktan kaynaklidir… Tüm o öğrencileri sağcı görüşlü vede solcu görüşlü öğrencileri yaşayanları selamlar… Ölenlere rahmet dilerim…

GÜNEŞ EFENDİ.

Fotoğraf Abdullah Aydın’a ait
1971/1972 yılları

Yazılış Tarihi: 15 Mart 2022
Yazan: Efendi Güneş

Bölgede ve yörede Karakoçan’da oldukça ismi duyulan bir Doktor idi. 1927 Tunceli PERİ doğumlu.Bu bilgi Palu nüfus kayıtlarına dayanır . Yalniz KİĞI nin TEMRAN köyü karşısında. (MEZRA TUMIK)orada olduğu kesindir. O dönem Bölge tanımı Peri Ve Tunceli olarak geçe bilir .. . Ankara Tıp Fakültesi mezunu olup Bingöl Verem Dispanseri Dahiliye mutahisi olarak Bingöl de görev yapmıştır. Kisaca Biyografisine bakarsak.1961ve 1965 yılari arasında YTP.Yeni Türkiye partisinde Bingöl Milletvekili seçilerek 13 ci dönem 4 yıl milletvekilliği yapmıştır .Daha sonra Adalet partisine katılarak siyasi ilişkileri devam etmiştir..
…..
Dr.Halit.Ünal görev yaptığı yer Bingöl ilidir Karakoçanda ise Haftanın belirli bir ve iki günü bulunurdu. Daha sonraları PERİ Vadisi içindeki Delik taş köyünü ekleyerek .Belirli zamanlarda o köyde Kiğı Yayla dere ve Peri nehiri çevresindeki köylerden getirilen hasta ve sağlık kontrolü için gelen kimseler için de Hizmet veriyordu..Bingöl, Karakoçan Kiğı, Yayladere Yakın köylerde ki Nazmiye ,ve Mazgirt tüm bu yörelerdeki insanlar ve Hastalara Hizmet vererek Dr luk görevini yapmaktaydi..
….
Eski Danış palas oteli bitişiğinde orada muhayane yeri ve yakında bir de Eczanesi vardı..Ünal Eczanesi KOCETLİ Mehmet iri yarı uzun boylu sarışın bir zaat o Eczaneye bakardı.Mehmet Eczaneye ortakmiydi yoksa işçi olarak çalışıyordu onu hatırlamıyoruz.
. ..
O yilar oldukça sancılı yilar denile bilinir .Bilhasa köylerde ulaşım yoktu.Acil Hastalar Köylerden hayvanlar ulaşımda kullanılırdı.At ,katır ,Merkep gibi hayvanlar ile sağlanır di..Kışın ise kızak ile hastayı Doktora Ulaştırmaya çalışılır di..Yeterince araba olmadığı gibi telefon ve iletişim araçları ise Köylerden hiç yoktu..
.. .
Getirilen Hastaların tedavisi o günün şartlarında yinede çok güzel oldukça isabetli uygun teşhisi koyabiliyordu. Laboratuvar KAN tahlili ve testler yapmadan yeteri kadar Tıbbi teknik malzemeleri olmadan insanlara güzel teşhisler koyar..Şifa ve çare olabiliyordu .Yoğun bir hasta potansiyeli vardı. Yilarca Hastalarla ile kazandığı deneyim onu büyük bir ihtisas bilgi ve birikim sahibi etmişti.Bazen içeri giren hastanın rengine bakarak durumunu anlardi..Hastalığına teşhis koya bilorordu..Hastaya ilaç yazardı .. İğne yapmak ilk müdahale etmeyi..Bilhasa yanında bulunan SİHİYA’Cİ kimseler yapardı . KULUNDERE Köyünde Rahmetlik YAŞAR onun yanında uzun zaman çalıştı. Dr Halit Beyin bir de yanında oğlu vardı.Tam sağlıklı biride değildi.Biraz sağlık sorunları vardı. O da Hastalar ile ilgilenirdi….Babasina yardımcı oluyor du. İğneleri SAĞLIK OCAĞI yada Ebelere veya yanında İğne kullanılmasını bilen o sihiyaci sağlık çalışanı yapardi ..Sonra yapılması gereken iğneleri ücret karşılığında hastalara yapılırdı (Galiba oğlu hastalara İğne yapmasını bilirdi).

Köydeki olan Hastalar ise ignelerini Sağlık ocağında ve varsa Hemşire yada Ebe’ye onlara yaparlardı. Askerde SİHİYA’Cİ olup İğne kullanmasını bilenler köylerde gönülü olarak bu iğneyi hastalara yaparlardı .Riziko ve yasak olduğu halde… Yinede Askerde sihiyaci olup İğne yapmasını bilen kimseler köydlerden Hastalara İğne yaparlardı. ..
….
…Halkin sağlık konusunda ona karşı bazi konularda şikayetleride çoktu 1.En başta ücret konusu. Halk fakir olduğunda belkide ücret için bundan dolayı yakinirdi 2 .cisi Hastayı ikinci defa tekrar muhayane ye çağırması .Bunada Halk rahatsiz idi ..Aslinda ikinci defa çağrılması doğal normal bir sebeptir .
3.Çok ilaç yazardı. Bunu Halk sömürü olarak algılardi.Karakoçanda Fazla alternatif olmadığı için Hasta mutlaka ona gitmek zorundaydı. DR.Halit Rıza. Müdahale edebildiği Hastalari kendisi tedavi eder .Onlara hizmet veriyordu.
Ağır ve Ameliyat gerekenleri ise ELAZIĞ’A oradaki Hastanelere sevk ederdi. Halk onun Doktorluk teşhisinde memnun ve güven dolu idi .Bazen Hasta olanlar onu tercihen Bingöle kadar ona giderek tedavi ve muhayane olurlardı.Bingöl Karakoçan ve tüm etraftaki geniş çevrelerde uzun yilar Bölgede ve yörede hizmette etti
. ……..
..CHARLETO güzel arabası vardı. Mesleğinin karizmatik sahibi ummut verici tavır ve davranışları ile oldukça ilgi çekiciydi..Halka insanlara ,insanlığa Bölgeye ve yöreye büyük hizmeti olmuştur. 1996 yılında Hakkın Rahmetine kavuşmuştur. Kendisine Cenabı Allahtan Rahmet dileriz.
…
Not .Bu konuda Dr Rıza Ünal hakinda bilgisi olanların yorumlarını bekleriz.Buna Katki sağlamak insanı ve insancıl bir görevdir. Herkese sağlık esenlik Sıhhat iyilik güzelikler dolu uzun ömürler dileriz..

GÜNEŞ EFENDİ .

Yazılış Tarihi: 10 Ekim 2022
Yazan: Efendi Güneş

Her günün bir Hayat türküsü ,her anın bir şarkısı ve söyleyişi olmalıdır .. Sesiz ve derin gecelerin muhteşem seyrini yazan Duygular yüklü olan Kelam ve. sözlerim.. Tıpkı Ay’ın parlak yüzü Dolunay gibi . ışık ve ümit saçıyor …
Aşıkların mehtapli gecelere düşmüş sevdaları kulaklardan mırıldanan adetta Kara sevda sevgi, naz dolu fısıltilari ruhlari okşayan Nadide ses derin bir nefestir. .
Geceler sesiz ve çokça derin.. Sabahları ağrır Tan sonra Seher ,Güneş ,gün hepsi doğar merhale merhale bulur tamamlar kendi vaktlerini.
Aşıkların Besteleri nağmeleri Vuslaat dolu dur. söylemleri hisleri güne sevdasını verir ,Hayat ta anılar ve aşkların Hikayesini bulur …
En güzel duygular mustesna sözler keşif edilmemiş sır yüklü kutsal duygular Hazine varlığında yaşama Sevda ile aşka güç verir.
…
Hayat tıpkı bir NESİBE benzetmesi onun özü ve türküsü ulvi Guzide sade bir aşktir.
Nesibe ,Aslında Güzelik ,Soyluluk Asalet soy ve köklü değerlerin tanımı ile anlamıdır ..Kelebek kadar hafif özgürce uçan yaşamdır, tutkudur, Dua ile dilektir. .
Kalbe binmiş Güzide duyguların kalpten dışa vurmasının derin ifadesidir..Kalbe mekan tutar dinlenir, Dilerde hece hece söylenir. Hayal etiği güzeliğin rengini canan’nın ruhunu sevdirir. Acıların tadını kaldığı yerde perde çeker tatlı ve lezzet verdirir .Mazide tortu tortu biriken tüm kötülükleri ortadan kaldırır. .
Sabrın meyvesinin sana şerbetini içirir .Bedeni Ruha Ruhu ise bedenle bir ederek Hayat ve Umuda tutkuya sevdaya güzelik ile güç verir
Kesilmesin Hayatin lezzeti, Nefesi NESİBE kadar anlamlı Soylu değerler olsun
Kendimi Hasbihal eyledim.içimdeki kopan sevda sevgi arzu ile ummudu Hayaleri birer birer söyledim.
Güneşin doğuşu Güne başlangıçtır .Hayata Umuda tutunmak kaçınılmaz güç ile güzelik tir.
Aşk ile sevdaya benziyor. Gök kuşağı renga renktir. Varlığımız Nefesimiz ruhumuz her şeyimiz Hayattır lezzetir sevinctir neşe dir.
Heyecan dolu tıpkı Hayat veren,bir NESİBE
Sevdadır yüreğe yüklenmiş Her şey vuruyor kalbe. .
Bir kara sevda çözülmez Aşk yumağı. Ne oluyor ödünç, Nede verilen bir bağış ile Hibe.
Güne Türkü ile guzelikler le başlasın Mucizevi sırlarla saklı insanın Dünyası. Kurumasın Hayat yaşasın tüm güzel duygular. Bu Eşsiz sevda..Yarınlara Mutluluklar saddet dolu güzelikler meyvesini versin..
Bu Türkü Hayat sürdükçe hepte yaşasın..
…..Eyvah Çok yilar yaşadım Yaşadıkça Ruhum yorgun .Vakur Kemale Ermiş Kamil olmuş bir o kadarda olgunum.
Sen..Gençliğin güzeliğınin cazibesini yaşayan Hayat dolu Berak Akan saf Su pak temiz pınar gibisin .
Yaşayan bükülmez Naizkce fidan.Gençliğin Volkanik kızgın duyguların senin Aklini karıştır mış. Asil ruhunu sade sade tekleştirir senden koparıyor. .Gururun birazda seni sana Aşık ettirmiş . .Masumane Nazenin Gül gibisin.
Ben üzüm asamasında Kurumuş dal gibiyim.Sen Üzüm Aşamasında Gök kuşağı renk renk saçarak dalinda sarkan bir Salkım Üzüm gibisin…
Mısraları duyguları sevdaları yazan Şair kimdir.Merak edip soranlara Heyecan duyup kimse sormasın. Kimseler bu Aşık şairi hiç aramasin ..
Her insan kendi Hayat türküsünü bilen söyleyen yazan Yazarıdır. .Kendi Duyguların Şairi bir mucize Bestekardir.

GÜNEŞ EFENDİ .

Yazılış Tarihi: 27 Ocak 2022
Yazan: Efendi Güneş

Her kesten ve gözlerden ırak. Tabiatın güzellikleri ile baş başa yaşamak. Tüm güzellikleri içinde kendini görüp his etmek sevmek..illahi Kudrettin nimetlerini anlamak..
Kalbin duygulara bezenmiş güzelliği ni Hikmetini görüp Maneviyatını bilerek yaşamak. Hayatın.,ve Dünyanın seyrine bakıp.o şuur akıl içinde Ahiret Alemi bu Fani Dünyanın tarlası ve bir geçiş yeri olduğunu idrak etmek…Kul olmak Kuluk görevini yaratana karşı bilerek yaşamak.Kader ve Tevekkülü bilmek sevmek….Tüm bunlar ruhun adeta birer vaz gecilmeyen melodisi vede vaz geçilmez doğru olan güzellikleridir.. HAYAT Iste..Öylesine bir dalmışım ki.
Sır Dünyasına .Adetta Kendimi keşfet etmeye çalışmışım. . Bir zamanlar Cıvıl cıvıl eksilmezdi kuş sesleri. Sevda melodilerini öter dururlardi. .Bazen korku verirdi yalnızlıklar bana .Bir Allemdir insanoğlu. .Hem güzellikleri Hayatin içinde yaşar .Hemde Mutluluk, Saddet, Refah ,Huzur bulur .Yada bu duygularla yaşarsın..Tüm bu ve güzel duyguları hayatı özler zaman zaman yaşarsın. .. .Birde insan oğlunun kirli ihtirasları arzulari çokça korkunçtur..Belkide dağlara sığınmış ormanlardaki vahşi hayvanlardanda beterdir…Korkunç cinayetler, amansiz felaketleri kendi elleriyle hazırlar…Silahlar yaparlar, savaşlar çıkarı. Ölüm ile öldürmeyi esas alırlar. Kan dökerler..Dünyayıi insan oğluna yaşamaz hale getiren Felaketlerin gönüllü sorumlusu olurlar.Bunlari çabalarıyla yaparak bela ve çirkinliklerin kanlı olayların birer neferi kötü yolların bedbaht yolcusu olup bu yolda seferber olurlar.
…. Allah insanlari yaratirken Hep suhuflar kitaplar Nebiler peygamberler göndereip kulluk vazifesini hatırlatarak insan oğlunun sorumlu tutarak yapmalari gerekeni bildirmiştir. Peygamberler tatbik etmiştir..
Hayat böylece sürer gider . Bilmezsin ömrün neresindesin ?.Ama yaşamaya tutunursun .Yaşamak zorundasın.İnsan kaynağının zenginliği inancin iman etmenin yani sıra tümden Ummuttur ., Tevekuldur.
Buda hep vardır. Ummut asla bitmez .Hayalere güzelliklere yaşama eşlik eder.En büyük gücü verir Hayat işte çok acımasızda olur. Bazen acı çeker hüzünlenirsin. Kalbine dökersin göz yaşlarını gizlemek istersin .Sesizce için içine ağlarsın…. Insan oğlun arzuları heveslerini istemlerini bulunca’da sevinçten uçar çocuk gibi olur .O güzel dugularini yaşar….Dünyada asla hic bir zenginlik ..Duygularin ,hisler in Mutluluğun zevkini huzurunu bu güzeliğin yerini almaz..Ancak kimler bunu yaşayabilir.insan oglu mutlaka bir haliyle bunlari yaşar..İnsan Mutlu oldugu gibi çokça mutsuzluğuda yaşar . Dünyada her olayin varlığın zıttı vardir….Huzur huşu Aramakla bulunurmu,,,? Buda Yaradana teslim olmak Sabretmesi ni bilip şükür, Fikir ,Zikir kanaat etmek en büyük ve sarsılmaz bir güvendir. Yaradana teslim. ..Dünyada hiç bir olgu zerre varlık sebepsiz değildir..
Sevginin Mutluluğun her şeyin mutlaka bir hikmeti vardır. Sevmenin, Sevginin Tüm her olgunun karşılığının meyvesi çaba , Emektir.
Hayat ömür sürer gider Zaman kendi Devraninda asla şaşmaz.Düzenli olarak dakikalar saat, gün Ay ve yilari meydana getirir. Ona bağlı Hayattin kanunu bunu yaşar sin…Gece ile Gündüz birer zaman birimidir..Ömrün kurulmuş bir Takvimidir.. Takvimdeki yapraklar ,yaprak birer birer düşerek Senin Dünyadaki ömrünün seyrini tamamlar
…Hayat bir AhseniTakvim dir ….Cenabı Allah And olsunki biz insanı en güzel şekilde yaratık
….Der… Onun mülkü ve kulusun bu Dünya imtihan yeridir mutlaka ona Ebediyette döneceksin.
İşte o son yaprak düşünce . Buda Dünyada son nefesin olur ….Azrail ise artık görevini sana karşı tamamlamış olur.

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 22 Haziran 2024
Yazan: Efendi Güneş

Karakoçan’a yakın ve bağlı olan Delıkan,üçbudak Köyündedir.
Baba adı.
Süleyman
Anne adı Fatma.
0/ 1/07/1923 ,Yılında Delekan’da Dünya gelmiştir.
Köy aynı zamanda ,pir Abdal ,Şah Delil Berxecan Ziyaretleri ile tanınıyor.
PİR Cemal Abdal yanında Şah PİR Behlli Canla bir aradalar..
Rivayet ediliyorki 1130 yılında köye yerleşmişlerdir. Aşağı yukari 900 yıl önce bu Ocağın olmasından ilkler dir..
..
Merhum Zülfü Dede. Yörede ve çevrede Saygın kişiliği ile tanınıyor. Aynı zamanda Dedelik ocağının mensupları olarakda Halk arasında güven itibar saygınlık sahibiydi..Ayrica tüm Doğan ailesi nin böyle köklü ve soylu varlığı mevcuttu.
Dede’nin geçmişte oldukça hareketli bir siyasi maziside vardır.
Adnan Menderesin partisi olan Demokrat partiden ilçe başkanı olup secimlerde Elazığ İl Encümeni olarak seçilmiş. Orada bu görevi hizmeti yapmıştır. Buda 1950li ve 1960 li yilar arasındadır..

GÜNEŞ EFENDİ
Son zamanlarda ise ,
Merhum Abdulselam Çiçek karşısında Belediye Başkanlığı için adaylığını bırakmış .Ancak seçilme miş.Siyasetin ve çekişmelerin çok aktif olup Zıt olan fikir ideolojilerin( İnanç larin) bu döneminde seçimi kaybettiği halde .Selam Çiçek başta olmak üzere Halk ile çok Mütevazi ve hoş görü duruş sergilemiş. Birlik beraberlik ruhunu sağlamış. Asla tefrika ayrıştırıcı yol ve yöntemlere meyil etmemiş. Kötülüğe yol vermemiş tir…
Merhum Zülfü Dede ‘nin 6 si oğlan 3 kız toplam 9 Evlat sahibi…
Geçmişinde ticaret ile uğraşirdi .Mermer cilik Sanati ihracat işini yapmaktaydi.
Oğlu Cemal Baba mesleğini sürdürüyor
Çocuklarına sağlık sihat dileriz.
Merhum Z..DEDE
2005 yılında 82 yaşında iken Vefat etmiştir.
Kendisine Allahtan Rahmet diler Mekani Cenet olsun.
Yöremizin ve Dep Karakoçan ilçesinin büyük bir değeriydi. Rahmet ile anıyoruz.

Güneş Efendi..

Yazılış Tarihi: 26 Nisan 2026
Yazan: Efendi Güneş

1972 lerde Karakoçan lisesinde Matematik öğretmenliği yaptı.
Aslen İzmir li olduğunu biliyoruz. Birde Fen derslerine gelen SERA ÖZLÜ Arkadaşı Hanımefendi vardı. İki Hoca Hanım efendiler bir birinde ayrılmaz arkadaşlardı.Yanilmiyorsam aynı evde kalirlardi.
Ikiside o dönemlerde oldukça disiplin li olup prensip sahibi Hoca hanimlardi..

Derslerine girdikleri sınıflarda maddi durumları iyi olmayan öğrencileri tespit ederek kendilerine giyecek elbise aldılar.
Onlardan biride ben idim. Banada çok güzel bir palto aldıklarını her zaman hatırladım. Hiç unutmadım
Bir kaç sınıfta bu öğrencileri tespit etmişlerdi. O maddi durumulari iyi olmayan öğrencilere giyecek Elbise yardim ettiler..Allah Hayirlarini kabul etsin.
…….
1 yil önce Karakoçan lisesi mezunları sayfasında Edebiyat öğretmeni sn HÜSEYİN ÖZBAY hakinda paylaşım yapmıştım..SERA ÖZLÜ Hanim efendi ile Hüseyin Ozbay Beyefendi bu paylaşımın altinda yorumlar da bulundular . Oldukça etkiledindim ve çokça duygulandım..Yilar sonra maziyi hatırlamak Nostaljik vuslatı yaşamak..
Ayrıca Hemşehrimiz sayın Başkan Ali Haydar Özcan onlar hakinda yorumlarıyla epeyce bilgi vermişti..Umarız buradanda paylaşımı görerek katkı sağlar..Yada tanıyıp hatırlayanlarin yorumunu bekliyoruz..

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 19 Haziran 2023
Yazan: Efendi Güneş

Tam 47 yıl oldu aramızda ayrılalı. Dün Emekli öğretmen Yusuf Abemde ani bir telefon aldım.Akşam saat 20 de Elazığ 23 Televizyon kanal’inda Namık Bey ile ilgili belgesel yayınlanacak ..Hey hat demek ki büyük değerlerin sahipleri ölmez değer ve emekleriyle Hep gönüllerde mazide Kültür ve toplumun yaşayan unutulmaz bir değeri olarak yaşanır miş. Tam 47 yıl sonra Bende o belgeseli o gün o kazayı yaşarmış gibi tekrar acısını burukluk.icinde kanal 23 tv de seyrettim.ve dinledim….
NAMIK . ÇİTÇİ. Doğum 1942 Elazığ in köklü ailelerinden olup eski millet vekili Saim Hazardağ’inda Akrabası dir..
1959 Elazığ imam Hatip okulunun ilk mezunlarındandir.
Yüksek Eğitimini ..O dönem Tek islam Entitisünün bulunduğu il Konya dir . Orada 4 yıllık eğitimini tamamladıktan sonra .Mezun olduğu Elazığ imam Hatip okulun,a idari görevlisi olarak göreve başlar.
Erken yaşta Amcasının kızı IŞIK Hanımla evlenir .Ayrica Elazığ Belediye Başkan yardımcılığı görevini yapmakta olup bundanda başarısını göstermiştir. OKU dergisinde yazı ve makale yazmış. Şair Necip Fazıl kısa kürek ile dostluğu olup güzel şiir okuma yetenekli olduğunda.. Necip Fazıl Elazığ geldiğinde mutlaka buluşur lar miş.Elazığ Halki ile iyi sosyal ilişkileri olup Halk tarafinda sevilip güven duyan sempatik iyilik sever inançlı Ender değeri takdire şayan biriydi.Bu olacak ki Kanal 23 bundan böyle 47 yıl sonra uzun bir Belgeselini yayınladı.
3 kız çocuk sahibi idi..
AZİZ GÜNEŞ .Aileden 7 Erkek kardeşin 3 cisi idi.1947 doğumlu.
İlkokulu bitirdikten sonra .Yörede bir kaç kişiyle birlikten Suriye’de Bıne xete adlandirilan yerde ŞEX İZZETTİN ‘nin Dergahinda Medrese eğitimini bir kaç yıl. görmüş tü..Onlardan biride Molla Süleyman Aktaş Beydere köyünde olup kulubaba mahlesinde Emekli imam idi.Ayrica Eniştemiz olup.Ablam ile evlidir ..
Merhum Abem Aziz Medrese tahsilinde sonra Elazığ imam Hatip okuluna yazıldı.Okul 4 yılık idi…Ancak okulu devam ederken bir üst sınıfın derslerinide dışarıda sınav vererek okulu 2 yil gibi kısa zamanda bitirdi.
Puan sistemi ile Erzurum Yüksek islam Entitisü okulunu kazanmıştı.
Ailede ben ve öğretmen olan Abemde öğrenci olup eğitim gördüğümüzde Ailenin buna maddi olarak güç getirmeyince.
Merhum Namık Bey İle öğretmen öğrencilik ilişkileri olup mutlaka Erzurumda okumalısın diyerek kendisine Namik Bey yardım etmek yollarını arar ..
Sonunda güzel mesleği Yüksek memur kariyerinde bulunan Amca’sının Abeme yardım ederek destek etmesini sağlar..Amcasinda Ağabeyimin okutmasi desteğini bulur..
4 yıl boyunca okul masrafınlarini üstlenir Okutup destek sağlayan Merhum .NECIP ÇİTÇİ..
Okulu bitirmeyinceye kadar Abem ile karşılamak istememiş Amcası Necip Bey. Olak ki AZİZ beni görürse Eziklik his eder diyerek . Bunu ilke ve prensip yapmış .
Ağabeyim Erzurum Yüksek islam Entitisü ni bitirerek Mezun olduktan sonra bir birlerini tanıyıp karşı karşıya gelmişlerdi .Merhum Aziz Okulda mezun olup o yıl oda okuduğu Elazığ imam Hatip okuluna tayini çıkıp o okulda öğretmen olarak göreve başladı.
Aynı yıl içinde Evlendi.
YIĞ Köyünde ikamet eden Bölgenin Kanat önderi MOLLA BAHRİ TUNÇ ün kızı Zeynep Hanımla evlenmişti..
AZIZ ve NAMIK Bey Kardeş Abe Hukuku aralarında vardı.
Namık Bey Sivrice kazasına Bacanağı nin ziyaretine Aziz ile birlikte gidiyorlar.
Merhum Namık Bey ,Aziz ikiside Ailece ,Namık Beyin kullandığı araba ile yolculuk yaparlar.
SİVRİCE den Dönüşte büyük kaza felaketini yaşıyorlar.
Arkadan arabaya kamyon çarpıyor..Çokta Yüksek dağlık engebeli bir yerde .Araba takla atarak şarampole düşüp yanıyor. Arabanin Pencere sini daha önce açıp hava almak isteyen yalnızca o kız kurtuluyor.O da araba takla atarken pencereden fırlayıp kurtulmuştu .
NAMIK BEY..Hanımı IŞIK ve 2 kızı çocuğu ile Merhum AZİZ Hanımı Merhume ZEYNEP 6 Kişi feci sekilde yanarak Hakkın Rahmetine kavuştular Namık Beyin tek kızı SEDA kurtuldu. Kızına Allah selamet versin.O Acıyı Travmi hayatı boyunca yaşadı .Namik Bey’in adını .Elazığ da Namık Çitçi bir cadenin ismine verilmiş…Galiba okuyup sonrada görev yaptığı okula yakın bir cadde olsa gerek.
Namık Bey ölürken. 34
Aziz oda 29 yaşında
Hanımları aşağı yukarı onlarin yaşıtları
Namik Beyin 2 Küçük kızları vardı..
6 kişi yanarak Ebediyete Cenabi Allahin sonsuz Kudretti Alemine intikal ettiler.
Sadece o an Hayata kalarak kurtulan SEDA Namık Beyin kızı olmuştu..

Kazanin yasadigi Tarih 18 HAZİRAN 1976 .
Cenaze merasimi Mahşeri kalabalık ti Tümünü Elazığ ASRİ mezarlığına gömdüler .
Kendilerine Allahtan Rahmet diler. Mekanları Cenet olsun …
NOT. Sağda beyaz gömlekli siyah ceket ve siyah kravatlı olan ..AZIZ GÜNEŞ. .

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 26 Ekim 2022
Yazan: Efendi Güneş

Bulgur halen çokça tükettiğimiz başlıca gıda kaynaklarımızdan biridir .Resimdede görüldüğü gibi eskiden Büyük. sitil ve kazanlarda Ateş üzerinde SU ile iyice kaynatılarak kıvamına geldiğinde onu kepçe ile Bakraclara doldururup daha önceden hazırlanan Çular veya naylon gibi malzemeler üzerinde serilerek kurutmaya tutulur du.
Bulgur sadece bir çeşit Buğday cinsinden yapılırdı.Yada o cins daha çok tercih edilirdi. Buğday çeşitleri aklımızda kalanlar şunlardır. MENCi Ki,TOP Kİ, AŞURE KOSE, CEH (ARPA) Bunlar başlıca bilinen Buğday cinsleridir .Birde ilk Baharda ekilen BAHARE .ismi ile bu ismi Bahardan alınan Buğday cinsi BAHARE vardı..
Buğday cinsleri arasında en çok tercih edilen bir cins Buğday vardi. . Yanılmıyorsam oda AŞURE Cinsi idi .Bu kabuğu sert Buğday türü idi ..
…BULGUR genelikle Ağustos ayının sonlarına doğru yapılırdi. Harmanlarin vasat bitiminde sonra olurdu BULGUR kaynatilip bilhasa Damlarda çulara serilip En az 3 gün güneşte tutularak iyicine kurtulurdu.. DÖGME kıvamına gelecek şekilde kuruyunca. O zaman toplatilarak müsait bir dönemden .SİNDİR denilen özel geniş delik açılmış taşa boşaltılır.. Hafif su ile islatilarak Ağaç tokmaklarla bir kaç kimse dövülerek tüm kabuğu soyulur hale getirilirdi..Tekrar 1 veya 2 gün kurutmaya tutulurdu..Toplanıp müsait bir zamanda DİSTAR olarak adlandırılan öğütme aracı ile öğütülürdü… DİSTAR özel altli üstlü taştan yapılan ağaçtan kulpu olan tabiri caizse bu aygıt minik birb el değirmeniydi. Iki kişi tarafinda agactaki kulpundan tutup çevrilerek bulgur öğütürdi .Bunun ayarlama şekli vardır. DISTAR’A ayar verilerek köftelik pilavlık ve çorbalik gibi öğütülerek bulgur meydana getirilirdi .
Bulgur daha cok Ailenin nüfus sayımı ve kalabalığı göz önünde bulundurularak hazırlanırdi. Bu bazen en az üç ölçeğe çıkarılarak 120 kiloyu bulurdu Çokça tüketilen bir gida maddesiydi .Ayrica bayağı Emek isteyen zahmetli işti ..Bulgur kaynatmak onu hazırlamak köyde bir birlerine yardım ederek adetta imece usulü gibi yapılıyordu Bilhasa Genç kızlar Bayan ve Hanımlar bu işi yaparlardı Bulgur öğütmek tamamen Kadın ve genç kızların görevi olup komşular bir birileriyle yardım ederek yaparlardı.
Bulgur . Halen belki bazı yerlerde bu şekilde yapılır. Bulgur kaynatılarak Güneş ten 2 veya 3 tutup kurutmasi Bulgurun Güneş enerjisi alması çok faydalı ve sağlıklıdır. Günümüzde elbete Bulgur halen vardır Daha çok fabrikasyon cesitleri…Tabi Onun hazırlanış şeklini bilemeyiz .
Artık bu tür doğal olarak hazırlanan BULGUR DÖGME,( D A N) gibi Mutfak gida malzemeleri eskisi gibi hazianmiyor. Bunlar artik değişik Alternatif yöntemler ile meydana getirilerek tüketime sunuluyor..

GÜNEŞ EFENDİ ..

Yazılış Tarihi: 13 Mart 2024
Yazan: Efendi Güneş

Merhum.Doktor Halit Rıza ‘ya aiit olan Arabası. İnsanları ve Hastalari Muhayene eden tanıtım Tablosu.
Tabelede..Dahiliye Hastalıklar mutehasisi..Röntgen olarak yazılıyor .
Oysa Merhum her türden hastalığa karşı bilgili birikimli teşhis koymakta idi.Kabilyetini aşan Hastalık ve hastalari ise Elazığ ,Bingöl Hastane yada sağlık birimleri ile ilgili yerlere sevk ederdi… Aynı zamanda ilk yardım Acil durum kutsal bu göreve Amade idi..Doktorlarin piri Hekimi Lokmanin iyi bir talebesi idi.
Bu Sayfada Hayatı ve Biyografisini yilar önce yazmıştım. Çok yoğun ilgi ve alaka görmüş. Bir takipçinin kendi yorumunda ismini Karakoçan da bir yerlere vermesini yazmıştı..
O takipçinin yorumunu ile beraber ikinci defa yazarak ..Karakoçan Nostalji ve Bingöl ün bazi sosyal Medya sayfalarında paylaşmıştık..
Burada tekrar hatirlatmada faydalı buluyoruz. .Görev yapıp hizmet ederek emek verdiği Bingöl yada Karakoçanda isminin bir yerlere vermesini talep ediyoruz.
Tekrardan Kendisine Allahtan Rahmet dileriz
Not Resim .Torunu Deniz Yasemin Ünal Hanım Efendi ‘nin sayfasında alıntı dir…

GÜNEŞ EFENDİ..

Yazılış Tarihi: 27 Mayıs 2023
Yazan: Efendi Güneş

1969 yılında yapımına başlanan Baraj yaklaşık 5 yılda tamamlanmış tir.Sulama amaçlı yapılmış olan Barajın Karakoçan Ovasınnin verimli toprağına Hayat verip Ziraat ve Tarıma üretime büyük katkı sağlamıştir . Balık üretiminde ise yine önemli rol oynar …BARAJ. Sular altında kalan eski köyün yerleşim yeri oldukça bir güzelliğe sahipti .Köy yeri evler bitişik klasik yapılanma Toprak ve taş evler idi.Tıpkı Karakoçan nin diğer köylerden farklı değildi.
Köyün ön tarafinda mevcut olan bir takım tarlalar vardı..Tarlalar koruma amaçlı Taş ve SUR lar ile ÇEPER ve setler ile çevriliydi.Daracik bir yol ile köyün karakocan giden yöne çıkılırdi. Hemen 500 metre ilerisinde kalecik çayı ve bir de Değirmen bulunurdu. .çay karakocan’na giden yolda geniş ti. O çay toplanan mevcut olan Baraj suyudur..
O çayın üzerinde köprü olduğu nu. hatirlamiyorum.Mutlaka köylüler çayı geçmek için epey Zahmet çekmişlerdir .. .GİRBO Köyünün alt kisimlarinda o guzergahta ÇAY ağzında güzel kavak ve söğüt Bahçe leri ile bir takım çayır lar mevcutu. Dar ve uzun bir alanı kaplardi..
Köy Arazi olarak fazla bir arazisi yoktu Ancak olan Araziyide Devlet istimlak ederek beli miktarda değer biçilerek Arazi sahiplerine ve evlere köyün Halkına para ödedi. .Çocukluğumdan sıkça kalecik köyüne giderdim.
Ablam o köyde evli olduğundan dolayı gitmişimdir..
Kalecik köylüleri İstanbula çalışmak için Gurbet Hayatı yaşayan karakocan’nin başlıca ve akla gelen hemen hemen o köyü dür.
Bilhasa Üsküdar’da ve çevresinde yoğun olarak kaldıkları semt lerden biriydi. İskelede limanda Gemiler ile gelen yük boşaltma da yaygın yoğun çalışırlardi .
Karakoçan yakın olduğunda orta okul lise de öğrencileri vardı..
Futbol ve Top oynamakta epeyce ileri düzeyde sayılırdı. .
Bu günkü Kalecik köyünü tarif etmeye gerek yoktur. Yurt dışına en büyük kitlesi Holanda da kismen Belcikada yaşıyor..Bir çokları iş veren konumundadır….
Turkiye içinde göç vermiş se malum İstanbula göçü vermiştir.
Halkı oldukça çalışkan Emekçi çalışmakta çokta maharetli dir. Bir çok yönüyle bunu ispat etmişlerdir..Buda çok eskilere dayanan işçilik geleneğinde kaynaklıdır..
….Belki kendi köylerinin tanıtımı için kitap ve eserler bile yapmışlardır. Bundan haberimiz yoktur.
Yazdıklarım kısaca Köy hakinda bildiklerimdir .Eksik ve yanlışım olabilir. Bir çok bilgilerde .. 7 yada 10 yaşında olduğum zaman ve dönemine aiitir
Kalecik Baraji Karakocanin önemli bir zenginlik ve sembol varlığı sayılır.Bundan dolayi Baraj ve köyün kısa bir tanıtımı yaptım…
Köy hakinda Bilgi ve tanıtımı yapmak isteyen varsa yazıp gönderirse yayinlariz.
Tüm her kese Selam saygı ve sevgilerle ….
…
GÜNEŞ EFENDİ..

Yazılış Tarihi: 10 Mayıs 2022
Yazan: Efendi Güneş

Karakoçana yerleşmiş olanların en eski ailelerden bir ailedir..Babası ismail’in vefatından sonra Amcaları ile beraber Çan’a yerleşmişlerdir. Aslen (Bahçecik halen akrabalari Golpar da vardır. Bu akrabalari Polat ve Demir soyadlarını taşıyorlar.Sıddık uzun yilar Encumenlik yapmis olup deger nami Sıddık Başkan )Babasi İsmail o dönemde mevcut Hamidiye Alaylari’nda korucu ve önemli görevlerden bulunduğu için ÇAN da iken onlara yerleşmeleri için 4 köy öneriliyor. Bir nevi mükafat olarakda bu ona öneriliyor. O bu 4 köy içerisinde (Q) KÖLİKAN (Pilav tepe ) köyünü tercih ediyor. Ormanlık olduğunda Davar beslemek için bu köyü beğenip yerleşiyor..Kahveci sofi olarak bilinen Resul Akdaiğın Halası ile evleniyor .Üç erkek çocuk Dünyaya gelmiştir Heci köliki Ali ve İsmail. .
. ….
HECI (Q )KÖLİKİ .ilk eşi Mezra Çelebi köyünde Ayşe Hanım… Onda bir kızı var adı Fidan..Ayşe Hanımla yıldızı pek barışmamiş olduğunda Köyü terk ederek 1928 yılında İstanbula gidiyor .İstanbul Belediyesinde işçi olarak çalışmaya başlar. Harf inkılabı olan o yıl içerisinde Latin Harfleti ile Türkçeyi öğrenir.( Bu şekilde okur yazarlık Belgesini alır).Bu günkü diploma gibi belge .Bir kaç yıl aradan sonra köye dönüş yapar.Beraberinde getirdiği Gramafoni bir gün köy meydanında çalar. Bu alete ve sese çok yabancı olan köylüler Köyde korte yeri denilen o tarafa dağa doğru koşuşurlar. Heci seslenir .Gelin içinde insan vede kimse yok.Bu bir sestir.Bir Alet Korkmayın korkmayın.Köylüleri yatıştırır Buda insanların o dönem yeniliklere ve icatlar çok yabancı olduklarını gösteriyor.. kısa müddet sonra koyden ayrılarak tekrar İstanbula döner ..Bazi yerlerde köşklerde bakicilik yapar En son Fatih semtinde köşk bakıcılığı yaptığı sırada. O Evin Hanımı kızını Heci köliki yani Heci onura eş olarak verirler..Eşinin ismi EYMEN Hanım olup Heci onun ile evlenir .ilk oğlu BAKİ Onur.istanbul doğumlu.Sebahat Yaşar Nejla Karakoçan doğumlular. Köye dönünce ilk Eşi Ayşe onu terk ederek Baba evine döner..İstanbul daki Eşi Eymen köyde KÖLİK’anda Kürtce bilmediğinden tarım ve Hayvancılık gibi işlere alışık olmadiginda Heci mecburen Karakoçana yerleşiyor. O dönem DEPE Karakoçan daha Nahiye imiş .Bir kac yıl sonra ise ilçe olmuştur. 1936..
O dönem in Kaymakam mı diploması okur yazar için birilerini arıyor araştırıyor. HECİ tüm bu vasıflara sahip olduğu için. 4 dil bildiğinde bu diler.Rumca Türkçe, Zazaca ve Kürtce. Türkçede ise okur yazar Belgesine sahip.Kaymamlik Hapishaneye Gardiyan olarak gorevlendiriyor Ayrica tercümanlık görevini yerine getiriyor .O zaman lar Halkın büyük çoğunluğu Türkçe konuşmayı bilmez. 16 yıl boyunca Gardiyanlik görevinde bulunmuştur…
…
BAKİ ONUR . Heci köliki nin oğlu Baki Karakocanda Tablacilik yaparak Mahalelerde saticilik yapmış Bunu fark eden Devlet Erkanı bir kaç kimse Heci ye oğlu için bir dükkan açması için tavsiyelerde bulunmuşlardır ..Oğlunuz ticareti başarır güvenini verince .Heci ona Dükkan açar..Bir müddet sonra Askere giden BAKİ Heci ye dukani birakir . Ancak iflas ediyor.
BAKİ askerden dönünce yeniden büyük bir market açıyor. Danış palasin yakınında açılan Market zengin Elektronik ve PHİLİPS bayisi olup güzel iş yapmaya başlar. Çok Radyo plak gibi Phlips malzemeleri satınca İstanbul Tarabya otelinde gün düzenlenir 1960 li 68 veya 1969 yillarin sonu.
Konuk sanatçı NURİ SESI GUZEL ve AJDA PEKAN bu etkinliğe sanatçı olarak bulunmuştur .BAKİ ONUR. Philips ödülüne layık görülerek. Ödüllendiriliyor…Bir müddet sonra çok vergi gelmeye başlamış. İşler tekrar tersine dönmüş. Borçlanmaya başlamış. Ingilterede bulunan Amcasi oğlu Nurettin nin daveti üzerine ingiltereye gitmiş. 2 yıl ingilterede kalan BAKİ. Almanya’daki yine amcasının oğlu olan Aziz zin yanına gelerek ULM şehrine yerleşmiş orada çalışmıştır. 2000 Bin yılında Almanya’da emekli olup Karakoçan’da Hayatını sürdürür ve . 2007 yılında Vefat eder.
HECİ KÖLİK’İ 1995 yilinda vefat etmiştir.
isimlerini yad ettiklerimiz tüm o insanlara Cenabı Allahtan Rahmet dileriz ..

Not Ailenin tanıtımında rol alan BAKİ nin oğlu. REMZİ ONUR.a teşekkür eder .Halen aile hakinda bu kadar bilgi sahibi olup anlatımı takdire şayandır.

GÜNEŞ EFENDİ.

Yazılış Tarihi: 18 Kasım 2022
Yazan: Efendi Güneş

Holanda da Coburlu iş adamlarından Abdurahman Akbulut ..Allah kendisine selamet versin.Geçenlerde bir taziyede kısa bir sohbetimiz oldu.
…..
Sohbet esnasında dediki. Karakocanda Ebu. Dut Tarikatı kurulmuş…Haberiniz varmi .?Bende gerçekten böyle bir tarikatin kurulmuş olduğuna inandım. Hayret icinde kalarak Kimlerdir ?Kendisinin sordum… Kürtçe Toooov dedi nasıl bilmezsin . Bir an durakladim ..
O an Aklımda Nakşibendi ve Kadiri tarikatları geçti…Meğerse Abdurahman bu resimde bulunanlara şaka ve mizah ile onlara EBU DUT TARİKATI ismini vermişti.
…..
Resimdekiler bazısı Hayata yoklar . Oda bu mekani, yeri oraya gelenleri ima etmişti..Uzun yilardir buraya Dut ağacının gölgesinde oturup bol bol sohbet ediyorlar..Karakoçan’lilar bu manzarayı tabloyu sık ,sık görmüş olacaklar ..
Bu tür Dukan önlerinde yada musaitse içeride oturmak sohbet etmek Turkiyenin belirli yerlerinde ve Karakoçan kültürünün adetta bir parçasıdır…
…
Resimde görünenlerin kısaca adları ve tanımını yapmak isterim.
Resime sağdan tanitmaya başlamak zorundayiz .Bunlar Ebu Dut Tarikatinda olduğundan Sağda tanitmaya başlamak zorundayım. içlerinde Hakkın Rahmetine kavuşanlarda vardır .. Kendilerine Cenabı Allahtan Rahmet dileriz.

Sağda ilk başta . 1 Süleyman Güneş ..Dukan Sahibidir.uzun yilar Esnaflik etmektedir.Halende Esnaftir.. Galiba turşu kuranlar iyi tanırlar ..Kendisinde turşu Bidonu almışlardır.
……2.Mehmet Sarı. Gençliğin de köyde İstanbula gidenlerden biriydi.O zamanlar mükemmel Türkçe konuşurdu. Galata sarayin guzel bir taraftarı. Çok güzel sosyal bir yanı vardı.Her kesle çabuk arkadaş olur diyalog içine girerdi.Sempatik biriydi.
Istanbulda Emekli değerli şahsiyetli öğretmen Ali Rıza sarı ‘nin Ağabeyidir .
Çocukları Belcika’da iş veren çevreleridir .. Kendisine Allahtan Rahmet dileriz
…….3. Cemal Akbulut. Güzel bir duvar ustası idi.Ken disine has güzel mizaç sahibi biriydi.Yaşıtları ile çok şakalaşırken hep gülerdi. Kendisinin özel sakin bir duruş ve yapısı vardı ..Olaylara karşı duyarlı idi.Bir kaç yıl önce amansız hastalık sonucu vefat eti Allahtan Rahmet dileriz .
………4 .Bahri Yılmaz…Kolsuz gömlekli ve gözlüklü olan.Bir zaman lar Karakoçan’da Eczane’de çalış ti.Mutlaka o dönemi hatırlayanlar var .Askerlikte Sihiye ci olup iğne kulanma becerisi vardı.Doktor ve hemşire ler olmadığında Köyde Ve civar köylerdeki hastalara iğne yaparak bir çok kimsenin duasını kazanmıştır.Güler yüzlü çokça mizahi bir yapısı var.Allah selamet versin kendisine.
.. ….5 .Ramazan Güneş. (Sofi) Cobur da kalıyor.Taş duvar ustasi idi.Gençliğinde Gurbet yaşamış Ailemde kardeşler arasında 5 incisi.
İki sakalı Ağabeylerim Dut tarikatinin başın dakilerdir. Sakali Sofiler..Allah selamet versin. Suleyman Kaya Allah Rahmet etsin oda bu karenin hep içindeydi ..
…….
Cobur köyü üç kabile den mevcuttur. Bu üç kabilenin insanları bir arada bu karede bulunuyorlar…
Ebi Dut Tarikati mizah yönü ..Bu yazıyı Onlardan habersiz yazdim .Haklarini helal etsinler inşallah Köylülerim olduklarında birazda nazım geçti.
Ölenlere Allahtan Rahmet diler. Yaşayanlar ise saglik ve vefa dolub Hayırlı bir ömür dileriz….

GÜNEŞ EFENDİ..

Yazılış Tarihi: 28 Şubat 2021
Yazan: Efendi Güneş

Ah o geçmiş yıllar yaşanmış anılar. Zaman akıp hızla devranında geçip gidiyor. Mazide kalan vefa ile vefasız yaşanmış anılar Anilarda yaşanan olaylar, zaman ve zaman içinde geçmiş yıllar. Hayatımızda sır ve miras kalır. Anılar beleklerimizde kaybolmaz yaşarlar
…Yada tuttulmuş hatıra defterlerin eskiyen sayfalari arasinda bir miras ve Mucizeler unutulmaz değerleri gibi kalır.
….
.Nehir Çok Uzunca yer yer daralan yer yer geniş olup bir cok kesimi Asi bir vadinin içinde dir ..Hemen hemen tüm. yatağı vadi içinde yükseklikler bulunur…Engin dağlarında aldığı dere ve çay sularıyla eskiden büyük muhteşem bir azgın ve mevsimine göre taşkın olup korkunç görünen Nehirdi.
Bilhasa İlk baharda akar çokça öfkeli ve taşkındi. ..Yazın ise sakin berak güzellik içeren durgun sessizce akardı.
…..Su Yaşamdır, Hayatin ve tümden canlıların hayat kaynağıdır. Tıpkı Güneş Ay,, yıldızlar misali.Suda yaşama hayata nefes veren Hayatin kaynağı oksijen ve Karbon dioksit kadar Ulvi bir nimettir. Tüm canlıların temel ve yaşama can veren ilahi bir nimettir.
….
Gözlerimi ayıramıyorumdum Nehirin bunca sihirli güzelliğine. Yazın sıcağında serinlemek için yüzen Afacan ele ayağa sığmayan coşkulu çocuklar. Sesleri cıvıl cıvıl hayat ve neşe dolu. Nehirin içinde yüzerlerken tıpkı Aynalı sazan balıklarına benzerlerdi ….Peri nehiri ve bu vadinin sen şakrak çocukları..
…Neşelere boğulmuş sevinç çığlıkları içinde kalmış niniler herkes bir ağızdan ayni Türküyü söylerdiler. Fırat kenarında yüzen kayıklar türküsü tamda onlarin yüzmek ritimlerine o anlara uyuyordu… .Bu Türkünün sözleri beni bir an hayalimle Frat, Murat nehirlerine kadar götürdü. .O güzelim nehirleride bir bir hatirlati. .
….Çocukların Yüzlerinde mutluluk sevinç vardı .Kaygı tasa bulamazdın ..Baharda açılan badem çiçekleri kadar güzel olup renk renktiler.
Yüzlerine ummut tomurcukları ekilmiş ,Gözleri suya düşen güneşin parıltılı kadar parlak ve aydınlık.Yarının acılarından ,kederlerinde Dünyanın bin bir çeşit dert ile belalardan çok çok uzaklardi.Gamsiz ve kadersiz.. Masumiyet leri ve güzellikler yüzlerinde okunurdu .. Suyun içinde sevinç ve neşelerle kahkaha tutulmuş Peri suyunun Asil yürekli Gonca güleri ve badem çiçekleri çocuklardı..Suda yüzüp eğleniyorlar di.
….
İçimden derin bir vuslaat özlem geçirdim .Bu güzellikler hep yaşanır mı, acaba .?Peri seni bir daha böyle güzel bulurmuyum Hayalerim biri geliyor diğeri bitiyordu.Bu cazibe guzelik karşısında.. Çocukların Dunyasina dalıp gitmiştim. Aniden irkildim. Tembel Ağustos böceğinin cir cir anlaşılmaz tembel sesiyle.
……Peri Asi nehir .Mevsimine göre bir başkadır… Şimdide çok güzel sakin ve durgundur .Bazen coşar akar taşar durgun kalır değişir .Ancak değişmeyen Kömür gözlü ,Siyah saçlı, Esmer tenli bu vadide Yaşayan çocukların umutları hayalleri gülüşleri Türküleri Neşeli bitmez anılaridir…
Anılar ah o anılar Mutlaka bir gün hasret özlem ile sana döner tekrar ,tekrar yaşanır.
…….Bu satirlari o zaman yazarken ,Ayni duyguları Şimdide ANI defterinden okurken yaşıyorum. Hüzünlü kalbim acılara gark olmuş. , Nemli gözlerim adetta ıslandı. Hiç alışık olmadığım çok derin bir hasret ,bitmeyen özlem içinde kalmıştım.
…Ah ylar yılı o yıllar geçmiş yilar . O günden yazılan anilar o güzel cıvıl cıvıl Yaşayan çocuklar. Akla hayale sığmaz olan Peri nehiri ile vadisinin sihirli güzeliği..
Şimdi çok sesiz sakin bir çok yeride insansız kalarak büyük zorunlu göçler alarak terk edilmişlik yaşanmıştır..
Öfkesi taşkınlığı yok .Cıvıl cıvıl sesler bitmiş,Öksüz sesiz bir vadi. Taşkınlığı öfkesi duyulmaz sanki uçmuş kaybolmuştur. Şimdi üzerinde yapılmış bir dizi barajlar. …Sihiri bozulan Sakin sesiz, kimsesiz kalmış bir Vadi ,..

GÜNEŞ EFENDİ.
28/ 0/2/ 2021.

Yazılış Tarihi: 27 Eylül 2021
Yazan: Efendi Güneş

Hüsrana uğramaz iman dolu çelikten bir irade.
Hakka tutkunsa ,Hür ve Adil vijdan, asla sürünmez yerde .
Güneş,Ay ,Galaksiler ilahi kudrettin nişanesi , Dünya sade Devrandir.
Kudretti görmeyen göz vurmayan,kalp, o ruh hasta ve Hicrandir.
……
Kainata Misafiriz,Mutlaka yolcuyuz, zengin olan Handa..
Nefsimiz ile imtihandayiz ,Vuslaat doluyuz Fani Dünyada
Arayış içinde kendimizi bilemiyoruz sihirli aynada..
Aslinda şafak kaç sayarız sanki habersiz bunda..
. ..
Zaman öyle bir akar ki,Ebediyette bir gün mutlaka yolcusun
Ey nefis eyleme kibir ,Sen hiçsin, yaratanın kulusun.
Guzel varsa Amel ile sermayen ,okursun ölüme Ferman.
Boş kalmışsa ise Amel defterin, o zaman halin dumandir, yamanmi yaman……

GÜNEŞ EFENDİ ..

Yazılış Tarihi: 21 Şubat 2021
Yazan: Efendi Güneş

Denizciğim yegane aşkım bu Satırları hasret özlem ile yazıyorum. Zaman çok hızla akıp giderken günler ardı sıra bir birinini kovalamakta.. Senin Yokluğun senden uzakta kalmanın talihsizliği ni yaşamakta sende bilirsin ki kolay değildir.Tasavur edebildiğin kadar zordur.Bazen kabus gibidir. Ama direniyorum, göğüs gererek hayata tutunuyorum..
Görevimin ve mesleğin bana yüklediği sorumluluğu yerine getirmeye çok özen göstermektekteyim..Bunu çok zor şartlarda olsa çaba ediyorum..
AŞKIM .Gecenin bilinmez saatlerinden kapi çalınıyor. Hic görmediğin tanımadığın birileriyle karşılaşınca oldukça korkutucu oluyor.Bende gelenlere Muhtari çağırın diyerek Muhtar gelip güven verince o şekilde gidip hastaya yardımcı oluyorum..
Bu görevi sevinerek yapıyorum. Dünya ya gözlerini yeni gelen çocuğun sesini duymak.Annenin mutluluğu. Ailenin sevinci çok güzel duygulu anlardır.
Görevim yaptığım köy Karakoçana bağlı bir dağ köyü olup ayrica 4 civar köye bakmakla sorumluyum.
.. Köy Halkı inançlı gelenek görenek lerine çokça bağlıdırlar.. Misafirperver iyilik sever olup yabancılara karşıda sıcaklar ..Bu insanların yürekleri sevgi doludur.
Bizler İzmirdeyken anlattıkları gibi ve duyduklarimiz gibi değildir .Olaylari farkli biliyorduk..
Ayrica izah edeyim.Burada insanlar arkadaşlık ettiklerim kalpleri sevgi ile dolu masumane insanlardır.Firil fırıldak bilmez yapmazlar.
Bizim o tür arkadaşlarımız izmirde bulunuyordu sende bilirsin.
…..Buranin düğünleri günlerce sürer. Kürt’ce Halaylar çekerler Davul zurna ile çok neşeli olup tüm köy halkı bazende çevredeki köylerden de davetiye üzeri gelenler oluyor. Bol bol ziyafetler veriyorlar. Burada geçim kaynakları hayvancılık olup tarım ve ziraatlada uğraşırlar. Dışarı gidip çalışanlarda yoğunluklu insanlari vardır. .
……Köyde bana sürekli katık getirirler .Taze yağ yumurta süt gibi ürünler..Karşılık beklemeden bir şey almadan bunlari yaparlar. İnanki büyük bir eziklik içinde kalarak bu duruma Utanıyorum bunca iyilik yapmalarına..
AŞKIM .Burada her mevsimde Gök yüzünde yıldızları Ay zamanında Ayı bulabilirsin.
Güneş berrak doğar.Mevsimine göre yakıcı dir.
Burada beslenme düzensiz.Ancak yinede sağlıklı insanlardır..Galiba eksik vitaminlerini bu güzel Güneş, Hava ile kaynak Sularında alıyorlar.
…..Canim .bu yıl okulun bitince hayırlısıyla düğünümüze yaz aylari içinde yaparız.
Benim tayi nimi isteme durumumda vardır. Ummarim bu gerçekleşir. O zamanda bir arada yaşamanın koşulları oluşuyor.
Beni merak ve endişe etme.Mektup gönder. Mektupların gecikmesin .En büyük ummut ve sevinç kaynağım gelen mektupta satırlarını okuyarak seni hatırlamaktır.
Ben yalnız sayılmam.Köyün kızları sürekli yanımda olurlar.Bazen kıra çıkar gezeriz.kızlar papatya falı atarken.Bende artik fal atmayı çok seviyorum.Ama aşkımız için değil.Ilerde hayırlısı ile doğacak Çocuğumuz içindir. Çocuğumuz kızmı erkekmi.?Birazda o kızlara arkadaşlık için bu fal atmayı yaparım.. Onlarla bunun adetta mutluluğunu yaşıyorum.
…..Satirlarima son verirken derin sevgilerimle Selamlarım.. Allaha emanet olun banada duacı olunuz.AŞKIN …GÖKÇE KIZ…
GÜNEŞ. EFENDİ

Yazılış Tarihi: 17 Eylül 2021
Yazan: Efendi Güneş

Tabiat solgundur.. Göçmen kuşlara ve bazi hayvanlarin göç etmesi Tabiatın adeta yorgun solgun bir halidir.Gocmen kuslar bu mevsimde Göçerler…Ağaçlar yapraklarını dökerler. Yaprak dökümü…Otlar hepten kurumuş. Kendini esen ruzgarlara yağmurlara selere bırakırlar ..Hiç bilinmez yerlere savrulup mekan tutarlar..Toprak ananın can damarları kurumuş bitkilerinTabiatin ,Ormanların doğal hali sonbahar mevsiminden renk değiştiriyor. . .Yer yüzü Gök yüzü bir başka olur. Renge renk. renklere bürünür..Bu mevsim kış ile yaz arasında serin solgun sanki bitkin ve yorgundur .. Kısa günleri çabuk geçer .Bu mevsim çokça kısadır .Bir o kadar hüzün dolu sararmış rengi his ediliyor. .Kendini öyle gosteriyor..Yazının kızgın güneşi yerine Serin havaya terk ediyor.. .. Güneş kızgın sıcaklığını öfkesini sonbaharda kaybeder… Ilık ve serinlik vardır. Güneş serin bir Atmosfer içindedir..
….
Eskiden Yöremizde Sonbahar mevsiminde bir telaş kaygı koşuşturma vardı ve yaşanırdı..Kış için hazırlıklar başlardı.. İnsanların kendi geçimlerini ve rızikları için.. Hemde beslediklerin evcil hayvanlara kış için Ot ,Arpa ,saman gibi gıdalar yemler satın alınarak kışa hazırlık yapılırdı.. Bu günde kismen var .Hiç bir şeyin eskisi gibi olmadığı aşikardır..Zorlu geçen kış mevsimi için hummali bir hareketlilik çalışma heyecan ve telaş vardı.
….
…..Bu mevsimde önemli değişiklikler yaşanırdı. .Yabani hayvanlar başlardilar göç etmeye. Daha Sıcak rahat bir yaşam için başka diyarlara göçerlerken bizlere ise Hayatin içinde Yaşamanın sorumluluğunu birer canli örnekleriydik.. Yaşamak ve zorluklara karşı direnmek şarttır.. Göç eden Hayvanlar…Bizlerden kopup Adana ,Urfa Ta Afrikalara kadar bir yaşam serüveni içinde idiler.. .Yeni yurt ve sıcak olan mekanlara yerlere giderlerdi…. Yerli olan bu Hayvanlar Göçer misafir gibi uzak diyarlara seyahat ederek geçici Yurtlarında kalırlar di..
…
Bilhasa bazi göçmen kuşlar.Mevsimin habercileriydi ….Bir duygusal kopuştu onlarla aramızda. . Dönünce o göçmen kuşlar .Bizlere sevinç ve neşe verirlerdi. Baharın kokusunu getirirlerdi. Bahara renk ile canlılık katarlardi..
Bu mevsim hepte nazik bir hüzündür .
Bizlere fani hayatın nasıl bir Hakkikat yol yaşam olduğunu ibret dop dolu gösterir .
Aslında Dünyada olup biten tüm olaylar bizlere birer örnektir …Sonbaharda duygusal hüzün dolu en güzel mevsimlerden biridir..
…..
4 Mevsim.insan Ömrüne yaşamına çok benzer.
İnsanda 4 Evreden geçer.Tipki 4 mevsime benzer
1 çocukluk.2 Gençlik 3 olgunluk.4 Yaşlılık Mevsimler yilari tamamlarken .İnsan oğlu da mevsimleri yaşayarak ömür sermayesini tamamlıyor…
GÜNEŞ EFENDİ ..
.

Yazılış Tarihi: 17 Ağustos 2021
Yazan: Efendi Güneş

Toplumlarin kendine göre inançlari yaşama tarzı gelenek ve görenekleri sanat Kültür ile o toplumun değerleri kök salarak varlik ve vücut bulduğu ..Çokça köklü insani değerleri bizlere miras olarak kalmıştır.
… .
Karakoçan ve yakın çevrelerinin o bölgede tüm bu ortak özelikler mevcuttur. Öyle köklü gelenekler vardır ki asırlara Bin yilara uzanan aşınmadan değerlerini kaybetmeden günümüze kadar süre gelmiştir. …
Bunlar insanların inanc ve Manevi yapısı ,Sosyal kültürel geleneksel aile yapısı. Toplumun şekilenerek ahlaki ve görgü kuralari ve kültürüdür. . İnsanlığın mirasi yaşanan toplum ile yörenin temel değerleri toplumu kaynaştırmakta bir arada yaşanmakta en etkin temel faktörleri dir….
…
Bölgeye o coğrafya ,Tarihsel boyutuna bakıldığında MEZAPOTAMYA , insanlığın uygarlığı ve ilk beşiği olup .Medeniyet ve uygarlıkların yaşandığı topraklardir. Dünyaca boyle taninir..İnsanlığın ilk beşiğidir ..Nuh peygamberle başlayan insan’oğlunun yeniden doğuşun bir simgesi olan Cudi yada Ağrı dağı… Yani insanlık burada yeniden vücut bularak şekilenip yer yüzü ne ve kıtalara dağılmışlar ..Yazının icadı, kanunların yapılması, Ziraat ve tarımın işlenmesi ..Kültür Sanat tümden yeni icatlar yenilikler burada olmuş gelişerek yaşamıştır .
.Frat ile Dijle nehirleri arasında insanlık yoğrulur şekilde medeniyet ve uygarlıklar yaşamıştır. .
Bilindiği gibi yer yüzündeki bir çok peygamberlerin burada tebliğe başladığı ve dinlerin burada vücut bulduğu gerçektir.
…….
Tüm bu oluşan ve gelişen o medeniyetlerin bıraktıkları mirası ve çok özelliği halen bölge ve yörelerde kök salmıştır…
O değerler ile insanlik kendilerine esas alarak bunlarla yaşamaktadır.

Dep ,Karakoçan da tüm coğrafyanın içinde bu medeniyetlere has tüm özelliklere sahip bir yerdir. …Antik Uygarlığın yaşanmış medeniyetlerin bir dalıdır.
Çocukluğumuzda bile oynadığımiz bir çok çocukluk oyunları ve gelenekler dahil değişik millet ve ulusların
geçmişte yaşanan o Medeniyetlerin bizlere kalmış olan miraslaridir . …
. … .
Bölge eskiden bir çok tarihi güzel değerlere sahipti..
Günümüzde hızla gelişen teknoloji sanaat ilim bilim ve yenilikler. Ne yaziki bir çok kayda değer olan bu kutsal değerlerimizi gün geçtikçe unutur hale getirip yok etmekle karşı karşıyadır. .
….Bilhasa bize mal olan çok eski miraslar ..Sosyal faliyetler ,yaşam şekli eğlence oyunlar gelenek ve görenekler..
En basit örnek. Düğünler ,Folklor, giyim kuşam,ziraat ve Hayvancılık. Komşuluk ilişkileri. Temel saygı sevgi nin değişime uğraması …Sosyal ve. yardımlaşma bunlar kismende olsa eski aile yapısını o değerlerimizi etkilenmektedir. .Bir çok güzel özelikleri yavaş yavaş yok olup bilmekte yada unutulmaktadir .
Önemli olan bu tüm bu köklü ve eski deger ile güzelikleri mümkünse yaşayıp yaşatmak.Yeni nesilere bir miras bırakmaktır….

GÜNEŞ EFENDİ …

Yazılış Tarihi: 26 Kasım 2021
Yazan: Efendi Güneş

Çocukluğumdan beri uzun Ömerin bir kaç defa ismini duymuştum. Abem istanbulda Gurbette dönmüştü tü. Etrafına gelen köydeki arkadaşları olan yaşıtlarına İstanbul lu aralarinda konuşurlarken. Konu Uzun Ömer’e gelmişti….. Uzun Ömerin bahsi geçince .Benim’de çocukluk merakım çok daha artmış oldu..
…
Uzun ÖMER…Galata köprüsünün civarında Milli piango biletlerini satan bir büfesi varmış… O büfede oturmuş bilet satıyormuş ( Büfe resimdede görülmektedir..)….Kulaklari bir elin büyüklüğünde ..Eleri ha keza elerimizin ikki katıdır… Çok sakin az konuşan durgun düşünen bir hali varmış. İstanbul Halki onun adını duyanlar merak ederek onu görmek için mutlaka o kulübenin yanında geçerlerdi.. Seyr eder aralarinda onun hakinda konuşurlar.,Oldukça merak edilirdi……Uzun Ömeri görmek Halkın adetta merak konusu olmuştu..Olayi abem o zaman etrafındakilere anlatmışti..Aklımda zaman zaman uzun Ömer geçerdi…. Acaba nasıl biri bir çok yönüyle Hayalimde şekillenir di… Yilar sonra çocukluğumda duyup unutmadığım Uzun ÖMER’İ bu resimde görmek oldukça benide en etkileyici merak saran olaylardan biri oldu….Yaşadığım , unutmadığım çocukluk yilarima tekrar götürdü. O sahneleri gözümde adetta yeniden canlandırdı…..
……
İnsanların böyle olağan üstü haleri yapisi aramızda görülmeleri azda ve Nadiren rastlanan halerdir. Uzun olup toplum içinde merak olduğu kadar CÜCE kalan çok insanlarda vardır… Toplum olarak bu tür insanlara göstereceğimiz Hasasiyet çok daha önemlidir. Onlara hiç bir zaman olağan bir halde olduklarını değişiklik ve farklılık his etirmemeliyiz… Bilhasa Cüceler bu konuda çok alıngan hasas olup sürekli eziklik kompleksi içindeler.Uzun kimseler ha keza bir başka hasasiyet içindedirler…Bizlerin bu tür olağan yaratılmış kimselere karşı çok duyarli ve Hasas olmayiz. Çok insancıl davranmaliyiz..Onlara farklılıklarını hiç his etirmemeliyiz..
…
……Halen Dünyanın en uzun adamı 1982 doğumlu Suriye asılı Mardinli bir Türk vatandaşı olan SULTAN KÖSEM dir…GUNEES Rekorlar kitabında yerini almıştır.
2.m 51..Cm..boyu olup olağan üstü uzun dur….27 Cm Elleri. 36 cm ise ayakları uzun olup olağan büyüklükte El ,ayak, kulak gibi organları hemen göze çarpıyor.. .
….Böyle uzun insanların yaşadıkları olağan sorunlari vardır. Elbise bulmak ,Ayakkabı bulmak.Evin içinde hareket etmek.. .Evlenmek için eş bulmak .Yolculuk etmek. Bilindiği gibi bu tür sıkıntıları hep yaşarlar. Yaşlanınca Zamanla vücut kendi direncini cok daha cabuk kaybederek sağlık sorunlarınida oldukça yaşıyorlar..
…
1990 yilarda Amerika ya Turist gitmiş biri vardi.Cok .Uzun ve iri cusesi ile Amerikalilar ona şakadan LİTLE, BOY .yani Küçük çocuk…. İsmini lakabini takmıştilar…O da yolda yürürken Halk etrafinda ayrılmıyor.du.Seyre gelmişti..Bunu Televizyonlar gösteriyordu. O da yürürken eleri oto ve taksilerin üstüne gelir şeklinde olağan üstü uzundu… Hindistan asılı biriydi idi.
Elbet UZUN boylu ve CÜCE kimseler çok nadir ama Dunyamizda ve aramizda bulunurlar . ..Bunlarda bizim farklılıklarmız’ ile en güzel zenginliklerimizdir.Ap ayrı bir Hasasiyet duyarlılık ve yaklaşım göstermeliyiz

(NOT.Uzun Ömer 1924 ..BİLECİK doğumludur. 3 yaşında iken Ailesi İSTANBULA yerleşmiştir.
GÜNEŞ EFENDİ ..

Yazılış Tarihi: 03 Mart 2021
Yazan: Efendi Güneş

Kalecik barajı yapılmadan önce gırbo kulundere Yığ köylerinin sınırları içinde akan dere .Eski kalecik köyünün bağ Bahçe Bostanlarina hayat veren DERE oldukça güzel olup Yazları bile berak ve temiz bir suyu vardı Bu derenin çeşitli yerlerinden suya girilebilir ve yüzülür dü. Karakoçan Lisesinin hemen arkasına düşen o hizada QULPİK gölü vardı..KUPİK(Türkçe de Girdap demek galiba).Bahar, yaz, Sonbahar bu üç mevsimde Karakoçanda çocuklar gençler gider o gölden yüzerlerdi .KUPİK’i yörede ve Karakoçanda duyup bilmeyen asla yoktu….O dönem en güzel GÖL olan yüzülüp eğlenilecek belkide en güzel yerlerden biriydi..
Ben Çocukluğumda KALECİK köyünde olan ablam gile gitmiştim. Yaz Mevsimi idi..Köyün çocukları toplanmışlar yüzme ye gidelim dediler..Rahmetli Eniştem Hasan Doğan’nın en küçük kardeşi olan Mustafa Doğan şimdi Ast subaylik ta emeklidir.. .O nun ile beraber çocuklara katılarak hepimiz KUPİK gölüne yüzmeye gittik Mustafa yaşıtım idi…GÖL oldukça derin di. Etrafi aşınmış kayalık lardan oluşmuş güzel görünümlü derin girdablı minik bir şelalesi vardı.
Suyu küpük lüydü .Alanı ve büyüklüğü bildiğim kadarıyla biraz genişti.Ancak çok derindi. Bir iki insanın boyunu aşar belkide 3 metre derinlikteydi. .
Çocuklar varir varmaz hemen her kes göle atlayarak yüzmeye başladılar..Bende daha yüzme nin ne olduğunu bilmezdim..idrak etmeyecek kadar yüzmede uzaktim..Ancak yaşıtlarım.Balik kurbağa gibi yüzüyorlardi.Kendi aralarında şakalaşır sesler çıkarmaya başladılar.. Gölün derinliğini riski ve bogulacagimi hiç düşünmedim…Suya atlayanlar kurbağa ve balıklar gibi Su yüzünde rahatça hareket ettiklerini görünce. . .Çocukluk aklıyla heyecanı ile demek her kes bu şekilde suyun yüzünde kalıp hareket edebilir diyerek … Hemen kendimi göle attım. ..
Atar atmaz taş gibi gölün dibine kadar gittim.. Çırpınarak üste çıkıyorum.Ancak tekrar dibe iniyorum.Korku ve panik icinden
bağırıyorum boğuldum,boğuldum, çırpınarak yardim istiyorum.. Hiç kimsede beni duymuyor görmüyor. Her kes kendi eğlencesine kapılarak yüzüp eğleniyorlar.. Ancak fark etseler bile Acaba beni kurtaracak güçleri varmıydi ?Onuda ap ayrı olay…. Hepimiz En fazla 7 yada 9 yaşlarında çocuklardık ..Artik denize düşen yılana sarılır misali çırpınıp çırpınıp suyun üstüne çıkıyor tekrar iniyordum.. Su yüzüne çıkarken tam nefes almadan tekrar dibene inniyor korku ve paniğim kat kat kötü bir duygu ile artıyordu. .. O çırpınmam sürerken ilk kez ölüm korkusunu ve öleceğimi hayatimda ömrümce asla unutmadığım gibi yaşadım. O anı aklıma geldikçe benimle hep Yaşadı..Hayatın inanılmaz dönüm noktası.. Artık son çırpınışlarım olmuş. Umutlarım tükenmiş korkup Dünyayı terk ederim duygusu içinde iken… O ara çırpına çırpına nefesiz kaldığım tam o anda kenarda anide tutunduğum bir kayalıkta sarılı kendimi buldum..
Bu bir mucize idi…Kurtulmuştum.
Yine O anki sevincimi ömrüm ce hiç bir daha görüp yaşamadım.Ölüp Ölüp dirilmek.. Öyle bir sendromu yaşadım.. . Ölüm ile karşı karşıya kalarak umutların bittiği an içinde sonrada mucize ve supriz ile kurtulmak…Buda Dünyanın en büyük sevinç Müjde ile mucizesi ve servettidir. .Hele ki çocuk iken tap taze filiz gibi masumane umutlar ile bu dahada farkli bir his güzel bir duygudur… Suda bin bir ruh hali.dışarı çıkarak bekledim. Suda çıkan her çocuğa soruyordum. Ben neredeise suda boğulacaktım.. Neden yardım etmediniz?. Hemen hemen her kes bana ayni cevabi veriyordu. Senin yüzme bildiğini sanıyorduk ve fark etmedik…Meğerse o Afacan Kalecik li çocuklar köylerinde her gün yüzüyorlar miş .Bütün çocuklar bundan böyle yüzmeyi bilirler miş….Aralarinda bilmeyen bir tek ben imişim . Bende bu acemiliğin kurbani olup Ölüm ile kalımi bir arada yaşadım.. Demek ki . Kaderimden yaşamak varmış ki o zaman Kurtulmuştum.
Yaşadığım o olaydan sonra artık boyumu aşmayan nerede çay dere ve göler bulunca yüze yüze yüzmeyi öğrendim. Sonrada Güzel yüzen yüzücü biri olabildim..

GÜNEŞ. EFENDİ.

Yazılış Tarihi: 22 Şubat 2023
Yazan: Efendi Güneş

Kendisine Allahtan Rahmet diler. Mekanı cenet olsun.
Bir çoğumuzun tanıdığı Merhum NADİR Emi Karakocan’da bir Esnafti.. 1980 li yıllarda Cumhuriyet cadesi üzerinde eski memur evleri karşısında köşede alt taraftan ORLON Dükani vardı .Uzun yilar bizzat kendisi dükkana bakıyordu. ..
Gençliğinde Elazığ şeker fabrikasında çalışmıştı…NEFİYE dediğimiz Karyolarinda bilara çalışmış…Asıl mesleği ise sıvacı dir…Hayat bir çok mesleği işi ona yapmak fırsatını vererek en son Ticaret ile Orlon dükkanın başında tezgahtar kalarak bu mesleğini sürdürmüş ti.
Oldukça sakin vakur olgun bir yapısı olmakla beraber Mizahi yönü çok gelişkin yapısı vardı..
Eskiden köy yerlerinde Düğünlerde kısa Tiyatro ya benzer oyunlar oynanır di.Köy yerinden O dar odalarda kalabalık Düğünlerde bu güzel hüneri ni göstererek insanların eğlenmesine zaman zaman vesile olurdu ..Çok güzel oyunlar kısa diyaloglu geleneksel yöresel oyunlar sergilerdi ….
…..
Diğer bir yönü ise hiç Radyosuz durmaz.Haberleri kaçırmazdı .Ele taşınır o kulplu Radyosu hep yanında olurdu. .İkisi erkek 4 kardeşlerdi.
Rahmetli Merhum. HAMZA Ağabeyi 1967 de genç yaşta iken hayata veda etmişti. Merhum HAMZA Emi güzel ahlakı ile çevrede ve köyden çokça sevilirdi..Kendi kendine çaba sarf ederek Kurani kerimi okuyarak Öğrenmiş .Türkçe dini kitap ve kaynaklardan faydalanarak büyük bilgi ve birikime sahip olmuştu. İlk okulu bile okumadan bu kadar geniş ilim sahibi biriydi. Onunda mesleği sıvacı olup iki kardeş yatılı Bölge okulunda bu meslekleri ni icra etmişti ler. Her fani mutlaka ölümü tadacaktır. Onlarda aramızdan ayrildilar.Ayrıca Depremde Hayatlarını kaybedenler vede Siz tüm takipçi ve okuyucuların ölmüş lerinize Rahmet diler. Mekanları Cenet olsun. İnşallah..Merhum HAMZA Emi..Alta resmi bulunan NADİR GÜNEŞ.Amcamiza Cenabi Allah tan Rahmet diler mekanları cenet olsun ….

GÜNEŞ EFENDİ ..

Yazılış Tarihi: 4 Ocak 2022
Yazan: Efendi Güneş

Korkunç Rüzgar geceye aman vermiyordu. Yağmur ise gittikçe şiddetini artırmıştı…Sanki Mübarek Mikail Melek o gece Rüzgara Borusunu ötürüp susturmuyordu… Gecenin zifri karanlığı ise korkunç sessiz ıssız ve amansızidi.Yayla hayatı çok daha yerleşik yaşamda farklıdır….Yaylacilar hepte alışıklardi bu amansız, eziyet dolu yaşama..
….
…….Aniden kadınlar arasinda telaş ve çığlıklar duyuldu. Çadırlar arasında koşup anlaşılmaz sesler bağırmalar , fısıltilar bir nevi feryatlara dönüşmüştü. . Her kesin yüzünde ise keder, korku ,heyecan üzüntü vardı…Seslerindeki telaş önemli bir Hadisenin olduğunu hiç şüphesiz akla getiriyordu.Elerinde tutuklari fanus ile SEYRAN gelinin çadırına koşan kadınlar arasında çığlıklar ,feryatlar ,adetta panik havasına dönüşerek
dahada yükselmişti..
…….
…..SEYRAN genç bir gelin idi.Doğum yapmak üzere sancılar içinde kıvranıyordu…Olayın çok ağır olduğunu kadınlar çabucak sezmiştiler ..Çadıra giren kadınlar ise çare dert, deva olmak için büyük çabalar içine girmişler..Her kes bir şeyler koşuşturmakta ydi……
Kadınların bazıları geçmişte en az 7 ve 10 çocuk yapmış… Hayatin her çeşit badirelerini eziyetlerini görüp yaşamış..Doğum için oldukça deneyimli birer Ebe kadar bilgi sahibiydiler … Etraftaki genç toy kızlara, gelinlere Seyran’a yardım ve müdahale için bilgi öğüt nasihatler veriyorlardı. …Korku ve telaş etmemeleri için etrafındakilere sürekli sükunet ile sabır etmeleri için nasihat ederdi ler…Bildikleri dualar ve güzel dilekler için Allaha yalvarır yakarış içinde kalmışlardı… .Gece ilerledikçe Ummutlar azalmaya başlamıştı. Seyran kız çocuğu Dünyaya getirmişti..Kızın hafif çığlıkları duyuldu.. Seyran göz uçları ile acı bir tebessümle sanki bebeğine baktı.Ancak bu acı tebessüm kısa sürdü. Seyran çok kan kaybetmiş kendine gelmiyordu. Yorgun ve çaresizlikten bitkin düşmüş tü.
..
Yayla köy ve kenten uzak ısız bir mera .Başka bir yabanci diyar ve Mekandi…..Ebe Doktor ve hastanelerden her imkandan çok uzak..,Sadece iki ayri sürü sahipleri insanlar vardi….Kadınlar ise elerinde geleni zaten yapmaktalardi..
Kadınlar Seyran’a kaygı ve telaş içinden bakıyorlar .Başka bir müdahaleyi yapmamanın çaresizliği ni ve ezikliğini yaşıyorlardı. . Bebek kız kısa sürede ruhu uçup Cennet ti alaya giden Melek bir kuş olmuştu… Dünyayı ve aneyi terk etmişti
Aralarinda sesizce çocuğun yaşamadığını fisildadilar.
…
.Seyran yarı şekilde Uyanır gözleri hafifçe açıldı. ..Dudakları kıpırdandı. Gözleri sanki çocuğunu arıyordu. Seyranin bu hali Etraftakilere kısa bir ummut oldu..Ancak buda pek uzun sürmedi. Gözleri Kapandı tekrar açtı.. Kadınlar çocuğun yüzünü örtmüş lerdi..Çocuğu annesine göstermediler… SEYRAN gelin Kardelen çiçeği guzeli bebeğini arar gibi etraftaki kadinlara acı ,acı bakti..Anlaşılmaz şekilde kısaca mırıldandı .Çok derin zorla nefes alıp verdi….Nefesi horlanmaya dönüştü.. .. Gözleri kapandı. … Yaşlı bir Teyze Kurani kerimi okuyor sesizlik içinde her kes dinlemekte idi….
.
.Seyranin aniden boynu yana düştü. Uzun bir yolculuğa artik dönüşü olmayan Ahiret yolculuğuna çıkmıştı. Vuslaat ve Berzah Ebedi Aleme göçmüştü.. Artık onlardan ayrılmıştı.. …Kadınlarda yeniden çığlıklar duyuldu ..Ağlama sesleri Feryatlar Ağıtlar gecenin korkunç vahametinde sürüp gitti. …Sabaha kadar kadınlar uyumadilar. Çadırlar arasında mekik dokuyordular. .Humali bir hazırlığın içinde kalmışlardı….
…..
Sabaha karşı kocasi sürüyü arkadaşına birakarak eve gelmişti..Yorgun üzgün bir şekilde kenarda oturup YAS tutuyordu…Yüzünde derin çizgiler alnındaki kırışıklık lar derin acılar kederi çoğalmışti. Kolaymiydi hayat arkadaşı ona ve Hayata veda etmişti. İnsanın yaşadığı en zor anlardan birini yaşıyordu. …Buruk bir durumda tütün ile Sigara üstüne sigara sarıp yakıyordu. ..
. .
Sabahleyin tüm imkanları ni kullandılar ..Dağın en yüksek zirvesinde …Bir mezar kazdılar. Anne kız birlikte o mezara konuldu… Dağın alt tarafı 4 km uzaklikta Baharin coşkun ve taşkın korku aks eden PERİ nehiri geçiyordu.. .Dağın zirvesinde bakınca bir çok yer mekanlar uzaklarda görünürdü…KİĞI Kalesi karşıda idi. Burası
KİĞI nin HONİG Yaylasıydi. …Yayla hayatı çok ağır şartlari çok imkansız ve kısıtlıydi….Yaylacilar her yerde bu zorlukları yaşardılar…Seyran genç bir Gelin. KARAKOÇAN’a bağlı OKÇİYAN köyünde bir hanim idi. ..Yayladan Köye getirilmedi …O günkü Şartlar imkanları buna yer vermemiş ti..Orada kızıyla beraber aynı mezara ..Anne kız koyun koyuna bir birlerine sarılarak gömüldüler..
Yayla sezonu mevsimi boyunca kadınlar arada bir gidip orada mezarına Kurani Kerim okurlar dua ederlerdi…
….Merhumeye Allah rahmet eylesin inşallah…Mekani cenet olsun…Çocukluğumda Kiğı HONİG yaylasinda şahit olduğum yaşanmış gerçek bir olaydır. …

GÜNEŞ EFENDİ

Yazılış Tarihi: 19 Şubat 2026
Yazan: Efendi Güneş

Bir zamanlar Oruç Ayı geldiğinde bu günkü tarzdan çok farklı bir özelliği ve yaşama ile uygulama tarzı vardı. ..
….
Oruca yaklaştığında her kes humali bir temizlik içine girilirdi. Evin sıvama ve Badana’lamasinda tut kullanılan eşyalar elbiseler yatak yüzleri dahil olmak üzere evden ne bulunursa hepsi yıkanır temizlenir di… Ramazan ayının manevi Havası his edilmiş olurdu..
…
Ramazanda yiyecek için sınırlı ve kısıtlayıcı olsada bir takım yiyecekler tedarik edilirdi ..
Bilhasa çay şeker vaz geçilmez ihtiyaç ti.
Sonra kuru sebzeler en çok ihtiyaç duyulurdu. Buda kuru üzüm dut kurusu. Armut Elma türü kurutulmuş meyvesini Hoşaf için kullanılırdı.
Malum Tereyağı, çökelek, pastan çörtan yoğurt Ayran temel gıdalardi. .
Tüm fakirlik ve sefalete rahmen Ramazan ayında sofranın zenginliği göze çarpilirdi. ..
….
Ramazan Ayı dayanışma ve sosyal Ayı olup. Komşulara köydeki imam ve öğretmenler olmak üzere her ev mutlaka bir defa iftar yemeği komşulara bulunan memurlara ziyafet verirdi..Durumu iyi olanlar fakirlere madi yardımda bulunurlar di..

PAŞİV yani SAHUR vakti. Eskiden zamanı öğrenmek için yeterince iletişim araçları yoktu. Köyde toplasan 10 adett cep saati bulunmazdi.
Halk sahurda ya Horoz larin ötmesi ile kalkardı. Yada evlerde saati bulunan komşuları örnek alır öyle savuru yerler di. Çoğu zaman ise bir birlerini uyandırmak şartı ile sahur yemeğini yerlerdi..

Ramazan Ayında insanların günahlardan çok daha uzak kaldıkları görülür. Manevi Havası büs bütün toplum üzerinde etkisini gösterirdi.
Orucun bitmesine bir hafta kala .
Bu kez Bayram için temizlik Furyası başlar di.
Evin temizliği yeniden elden geçirilir di.
Bayram gününü büyük bir heyecanla beklenirdi.
En çokta çocukların heyecanları dorukta idi.
Çünkü Bayram günlerinde çocukların en cok şefkat, sevgi gördükleri müstesna günlerdi.
Birde çocuklar ev ev dolaşarak bol bol o gün yedikleri ziyafet Göme ,patile, köfte gibi bu ziyafetlerin sayısını anlatarak.Bunuda kendilerince rekor sayarlardi..

GÜNEŞ EFENDİ..

Yazılış Tarihi: 22 Şubat 2026
Yazan: Efendi Güneş

Burası Dersimin Xran mintikasi Beroj köyü dir. Bu güzel coğrafyanın yapısı özelliği Hata orada yaşayan Halkimizin inançları ve Töreleri ile Evrensel lik kültürü ile çağdaşlık özelikleri büs bütün farklı olup değişik tir. Tarihi varlığı ilede çokça eskilere dayanan bir geçmişi vardır….
.
Bölgenin çok yüksek dağları Derin vadileri Gür ormanlarının yani sıra zengin SU kaynaklarına sahiptir.
MUNZUR ise Bölgenin sembolü olmuş önemli bir Turistik merkezi haline gelmiştir..Düzgün Baba ise inanç Mabedi bir yerdir Bölgede çok sayıda ziyaret ve inanç Mabed yerleri bulunuyor.
Derin KUTU deresi VADİSİ çokça Enteresan özeliklere sahiptir .
. ..
Bölgenin geniş ve güzel Tabiaat yapısı oldukça etkileyici özelliği vardır. Bölge Halkının Gerek Doğayı koruması gerek Yabani Hayvanlara karşı koruması Toplumun hasas bir refleksi gelişkin dir..
Yöre Halkının zengin bir müzik kültürü var.Buda çokça gelişkin dir. İnançları gereği felsefi ile Evrenselik ile insanı esas alan bilhasa kadın Erkek eşitliği çokça ileri düzeydedir..
. ..
Dersim derken çokça geniş Bölgenin oluşudur. Sivas, Erzincan Tunceli ,Hata Bingöl Kiğı’da içine alınır. Sivas, Erzincan bu ileri derken kısmen içine alıyor…
Dersim Karakoçana komşu olup iç içe yaşadığı Yöre Halkıdir ..
Kısa bir tanıtımını ve özetini yaptık ..

GÜNEŞ EFENDİ.

Yazılış Tarihi: 20 Kasım 2023
Yazan: Efendi Güneş

Karakoçan Haber gazetesinde paylaşım yapan bir vatandaşın. Yolcu taşıyan Taksilerde Taksimetre uygulanmasına geçilsin buna binaen yazi yazmıştı.. Konu ile ilgili detayları yazan o kimsenin paylaşımına ve fikrine epeyce tartışmalar olmuş tu.. Bir hayli Karakoçan Halkında çeşitli yorumlar almıştı . Doğru yada yanlış fikir ve yorumlar konuyu epeyce önemli bir merhale ye taşımıştır..
….
Hiç şüphesiz belirli bir düzenleme ile Taksimetre uygulanması en doğru olandır. Hem müşteriler açısında ,hemde Taksi sahipleri için doğru olan en sağlam uygulamadir … pazarlıkta tümden şüpheleri giderir…
…
Yolcular her defasinda Şoför ıle pazarlık etmek zorunda kalmayacaktır…Araç sahibi şoförlere dil dökmek zahmetinde kurtulacaktır.
Taksimetresiz pazarlıklar farklı tarifeler farklı araç sahibi şoförler tarafinda yapılır .Her kes farklı bir fiat çıkarır.. pazarlık ve Fiat tarifesi onların da elinde olan bir olay değildir ..Her zaman farklı durumlar yaşanır…..
Müşteri ise pazarliklarda asla rahat değildir . Taksimetresiz pazarliklarda hep aldatıldığını his eder. Onun ezikliğini ve şüphesini adetta vahametini yaşar. Her insan pazarlık etmek konusunda yetenekli kabilyetli Becerekli kimselerde olmayabilir Buda oldukça önemli dir..
Ancak Taksimetre öyle değildir. Resmi ve tescili bir saat gibidir. Müşterinin şüphesine mahal vermeyen tasdikli onaylı adetta bir. kimliktir.. Ücretini ödemekte şüphelere mahal vermez .
Taksimetre neden gerekli görülmüştür?. Bu gibi sebeplerden dolayıdır…

GÜNEŞ EFENDİ ..

Yazılış Tarihi: 9 Kasım 2021
Yazan: Efendi Güneş

Yer yüzü sofrasında o kadar hikmet dolu inanilmaz manzara ve Mucizeler ile karşılaşıyoruz’ki .Bunlar bizleri hic şüphesiz düşünmeye sevk ediyor..Cenabı Allahin büyük hikmetlerini hatırlatıyor..Bir taş parçası içinde solucana Hayat veren Cenabı Allah . Bu Kaya parçasında bu ağaca hayat vermiştir.
İnsanları ve hayvanları riziklandiran Canlılara hayat veren illahi kudretin varlığına şükür etmeliyiz .
Meleklerdende üstün vasfı olan biz İnsanları Cenabı Allah kendisine muhatap alarak ömür sermayesi içinde bir imtihana tabi tutmuştur.
Bizler başı boş bırakmamış tir.insan oğlu başı boş değildir.
Bizim en büyük görevimiz ZİKİR ,FİKİR ŞÜKÜR dür..
Biz bunları düşünmekle ,inanmakla ,yaşamakla ona karşı sorumluyuz.
GÜNEŞ EFENDİ…

Yazılış Tarihi: 11 Mayıs 2023
Yazan: Efendi Güneş

Karakoçan ilçesi AKŞİŞ köyüne bağlı Horan mezrasinda Dünyaya gelmiştir.
2 Erkek Kardeş ve 3 kız toplam 5 kardeşler.Anneleri Cobur köyünde köklü ailelerinde UZUN Ailesinde merhum Haci Hasan uzun nun kız kardeşidir .
Ikki kiz kardeşleri Cobur köyünde evli .1 diğer kız kardeşi ise Merhume Asiye Alhan..Merhum Hasan ALHAN nin eşiydi..Karakocanda HESENE AKKE ,olarak dahada iyi bilinip tanınır di…
İSMET 1942 doğumlu. Bilindiği gibi yöre Hayvancılık ve tarım ile geçinir di .Bundan böyle sürekli Sanayileşmiş gelişmiş olan iş bulup çalışmak için büyük kentlere gidilirdi ..
……
Çocuk yaşta İstanbula çalışmaya gitmiş. Kısa zamanda ustalık, kalıpcılık ,Demir döşeme gibi bir çok mesleği sanatı kavramış olup yaşamını sürdürmüştür. .
.
BOGAZ KÖPRÜSÜ. Belkide Cumhuriyet tarihinin en büyük yapıt ve esseri Boğaz köprüsü olmuştu.
Dönemin Başbakanı Merhum Süleyman Demirel.Adalet partisi zamanında 20 şubat 1970 yılında temeli atilarak yapımına başlandı..
Merhum İsmet orada Ustalık ve kalipcilik yaparak işe başlamıştı.
Ancak 1972 yılında meydana gelen ve yaşadığı çok vahim Elim kazadan dolayi bir bacağı çok büyük zarar görerek kesmek zorunda kaldı.
Nihayet ayak bileklerinin üstünde kesilerek.protez plastik yapay ve bacak takıldı.
4/ 05 1942 Doğumu
14 05 1971 Evlenme tarihidir .3 kız çocuk sahibiydi ..
Hayatin Baharında genç bir delikanlı iken 1972 de vahim kazay ile bu olayı yaşadı.
Köprünün yapımı 38 ay sürmüş Açılışı 30 Ekim 1973 te gerçekleşmişti..
Açılışta merhum. İsmet davet edilerek kendisine Başari ve ONUR Madalyasi verilmişti. Haber o zamanın popüler gazetesi olan GÜNAYDIN Gazetesinin haberinde yer almıştır.
Kazadan sonra ona toplu birTazminat para ödendi.
Ayrıca Emekli Aylığına bağlanmıştır.
Tüm bu Tazminat ve ayliga bağlanmasını İNGİLZ firmasi üstlendi.Köprü yü o firma yapıyordu..
..
BEYKOZ semtinin tepesinde zirve sayılır yerden kendisine aiit güzel bir ev yapmış. Evin yapımında ,Bizatihi kendisi çok Emek vererek olağan üstü katkı sağlayarak çalıştı .. Ayak ve bacağından o noksanliklara rahmen ..Büyük bir azim ve kararlılık gösterdiği bizatihi bunlari yaşamıştı. Bende 1977 ve 1978 yilari arasinda
İstanbulda bulunduğum o toyluk döneminde kendisini sık sık Beykoza ziyaret etmeye giderdim.
Büyük ağabeyimin Hanımı onun kız kardeşi olduğunda.Ayrica Merhum ün Abesi HAMİT bizim Aileden Amca glerden bir Hanim ile evliydi….. Bu vesileyle iç içe akrabalık bağımız vardı. ..
….İstanbul Aksaray Millet caddesinde KALSINLAR OTO ticaret Araba satan bir Murat Bayisinin galerisinde çalışıyordum. Bazen o Beykozdan oraya kadar yanima gelirdi..Hayat dolu ummut doluydu..Büyük bir Ağabey edasi ve havası içinde zamanımız geçerdi.
10 / 0 4 /2021 yılında 79 yaşında hayata veda etti.
Cenabi Allah Rahmet etsin.Mekani Cenet olsun inşallah.. …Bu bilgilerin bir kısmını kızı Arzu hanımda almışım dır..

Not Biyografisi uzun ve detaylı yazdım.Taninmasi açısında böyle uygundu.

EFENDİ GÜNEŞ..

Yazılış Tarihi: 12 Temmuz 2021
Yazan: Efendi Güneş

Çok sessizlik vardı Korku her kesi sarmıştı .Gözlerim bir boşlukta tanıdık birilerin arıyordu. Her keste bir telaş ve sesizlik sanki bu sesizliğe kabus çökmüştü insanlarn üstüne ..
….Yüreğim burkuldu ruhum adetta daralmışti. Korku ve heyecan içinde kalmıştım.
….
Bu ne olağan üstü sesizlikdi…. Her kes çaresizlikler içinden kalmış .. Çokça karamsar korku panik sarmıştı..İnsanlar bir birlerinde kaçıyor du …Adeta Mahşerde görülecek sorgu ve hesap günü…Hani hesap günü anne ,Baba evladından evlat anne Babadan kaçar deniliyor …Acaba Kuranda Bahsi geçen Mahşerdeki o anımı yaşıyoruz. ?
..
….Bulunduğumuz gezegende bir gariplik vardı… .. Şaşkın, şaşkın ummutsuzca,ve çaresizce etrafa bakıyordum. ..Bir seyler Anlamaya çalışıyorum. Ancak her şey çok çabukca değişiyordu..
Bu yaşadığımız Dunyami.? Yoksa bir başka gezegenmi ? Akla hemen Ufo lar geliyor. ..Onlar belkide indi aramıza. Dünyayı bizim ile paylaşacaklar ..Dahada çok değişik duygularla merak ettim .. İrkildim ruhum daraldı..Aman UFO lar anlaşılmaz bu korkunç yaratıklarda aramızda sakın olmasınlar..Allahım onları başımıza bizlere bela ve musallat etme …Belirsiz korkunç anlaşılmaz yaratıklar olup bizlere zarar verebilirler .İçimde dua etmeye başladım
Gözlerim arıyordu bir tanıdık yüz veya samimi bir dost olgun ve vakur Kamil birilerine sormak için… Nedir bu telaş korku bu mahşeri Felakettin sebebini öğrenmek istedim
. ..Ancak aksilik her kes yabancı dost tanıdık birilerini o an bulamadım. ..kaçmak istiyor um.Dizlerim beni taşımıyor. Çıkış yolu arıyorum kurtulmak kaçmak ancak nereye,? Ama nereye ama nereye kaçacağım ,?
….
. Aniden garip hal ve tuhaf davranışları ile biri bana yakınlaşmiş ti. .Durup etrafına korku ve heyecanla bakıyordu.. .Hafif hafif titriyor. Yüzü tedirgin ve panik içinde bir boşluğa baka kalmıştı……
…
Yanına vardım…Bana endişe ile baktı. Sonra Yavaş ,yavaş sessizce Fısıldadım kulaklarına .
….Bu nedir,? Bu korkunç sesizlik,insanlardaki bu tedirginlik nedir..? Korkularla dolu kiyamet günü andıran olay nedır. .?.Bizler neredeyiz? ..Bu hangi gezegen,? Bu kadar telaş korku sessizliği niçin her kes yaşıyor..
…Bu gezegen NUH peygamberin tufandan kurtularak yaşadığımız ..Kutsal olan Beşik değilmi. ? Bu Nebi ve peygamberlerin melekler ile cinlerin ve insan ve Hayvanlarin bulunduğu…Allahin kitabında bahsi geçen Nuh tufanı in yaşadığı gezegen değilimidir. .?.
……
.Adam şaşkın şaşkın bana baktı.. Sus sus işaretini yaparak elleriyle ağzını kapatıp sustu.Dudaklarini sıkıca kapati . Hafif sendelendi yavaşça yürüdü ..Bir köşeye tünedi kaldı.Karanlık bir kuytu sanki bir hücre gibi kötü bir mekandı.
Ellerini bana saladi ..Sesizce gel der gibi .Anlamıştım beni çağırıyordu. Demek bu yaşanan korkunç sessizliği o biliyormuş. Ama gözlü saklı gizli anlatmak istedi….
Yanına heyecanla vardım.. Tekrar sus sus işareti yaptı ..Yüreğim tekrar ürperdi…
….
O Kulaklarıma Fısıldadı..
Bak dedi…Firavunlar ,Nemrutlar ,Hata Hitlerin tüm bu çirkin zalimlerin ruhlari aramızdalar.Her kes korku panik içinde kalmış..Onlar hortlak olmuş Dunyada aramizda derler..
.. Sus yoksa boynuna takarlar ipi çekerler yerlerde. İnsanların arasında vahşice seni katl ederler..Namertler çoğaldı. Zulme her kes sesiz gibidir.. Neme lazimcilik yaşanıyor..
Şimdilik bu vahşi korku ve Hortlak lar böyledir. .Onlar Dünyaya musallat olmuşlardır..
….
….İnsanlar ise doğacak bir Kahraman bir kurtarıcı. Hata Mucize bekliyorlar..Eşsiz bir kahraman…Belkide bir HZ MUSA ..Belkide bir Hz İSA yi
Veya Hz YUSUF’u bekliyorlar. ..Bunlar Allahin Nebileridir..Allahin Salih kularida vardır ..Birileri mutlaka gelecektir..Allahin kudretli kular gelecektir insanlığa rehber olup kurtaracaktır.. ..Vahşet, Zulüm Adaletsizlikler kabuslar bitecektir ….. Bunlari sukunet ve sesizce anlatırken etrafına dikkatlice hep bakıyordu. Vakit te buldukca sus sus der işaretler yaparak etrafına sağı solu gözlüyordu.. Tedirgin ve heyecanla bunlari hızlı bir halde anlatıyordu..Büyük korkuyu da yaşayarak..
.
Ben Hidetle öfke ile dur hele dur durunuz dedim….
O mahlukatta Müdahale ettim.
. .O Adama dedim.. Kimse Mucizeler beklemesin..Hortlak ruhlari hep beraber birlik olup ezelim. Yok edelim ..
Nemrudun kafasına tokmağı çalacak birileri aramızda mutlaka vardır. HZ İBRAHİM bir daha aramızda olmayacak .
FİRAVUN, nün küfrü ilahlik safsatali zorba gücüne Hortlak ruhuna karşı inançla imanla kararlılikla üstüne hep beraber varalım… Firavunu artık bizler bulduğumuz yerde boğalim .Bir kızıl Denizde artik Firavun olayi olmayacaktır. Onun Hortlak ruhunu bulduğumuz yerde onuda oralarda karada okyanuslarda kizilDenizde gömelim. .
HİTLER onun vahşi kanlı Hortlak pis ruhunu pislik çukuruna koyalım. Tekmeleyerek paçavra Adolf Hitler diye haykiralmmmmmm….Ben bunları söyleyip bağırınca .. Adam irkildi.Ben ise.Sesim Nara atmakla Avazim çıktığı kadar haykırdım haykırdım…Korkmayın kimse korkmasın.. Hortlak ruhlarda Hortlak Zalim iblisler ve melunlerden. Onlarin geçmişte yaşanmış kötülüklerinden…Artik Musalar gelmez ibrahimler HZ Yusuf’lar hiç gelmez. korkmayınnnnnn..Biz onların mirasını alacağız.. Allah bizleri yani insanoğlunu kendine kul ve muhatab almıştır. .
Korkmayın diyerek başlamışım bağırıp Nara atmaya ve durmak bilmiyordum..Elim terlemiş yüzüme değdi hafif kımıldandim. Ter içinde soluk Soluğa yorulmuş halsiz kalmışım..Buda meğerse bir RÜYA imiş .Uyanmıştım terlemiş su gibi olmuş ateş gibi bedenim tenimi ve beni yakıyordu..
O zaman çocuk gibi sevindim. Bu rüyadır diye dua etmeye başladım.
Bismillah im Rahmanarahim. Hasbinallahu Nimel vekil …Nimmel Mevla Nimen.nasir…
diyerek duayı defalarca tekrarladım.
Allah bize yeter.Ve o ne güzel vekildir…AMİN. .
GÜNEŞ EFENDİ